Yeni Osmanlı düşüncesinde siyasi iktidarın meşruiyeti: Hürriyet Gazetesi örneği

Osmanlı siyaset düşüncesi çoğunlukla felsefe, tarih, fıkıh, kelam, tasavvuf ve adab literatürleri üzerinden incelemektedir. Ancak Osmanlı siyaset düşüncesi bu edebi türlerin haricinde kalan kaynaklarda da aranabilir. Bu düşünceden hareketle mevcut literatürden farklı olarak bu tez; değişim, dönüşüm ve yenilenme hareketlerinin meydana geldiği Tanzimat sonrası dönemde, Osmanlı siyaset düşüncesini Yeni Osmanlıların çıkardığı Hürriyet gazetesinde yayınlanan makaleler üzerinden ele almaktadır. Yeni Osmanlılara dair mevcut literatür çoğunlukla biyografik, lengüistik, edebiyat ve tarih çalışmaları tarafından işgal edilmiştir. Literatürdeki hâkim durumdan farklı olarak bu tezde Yeni Osmanlı düşüncesinin yeterince aydınlatılmamış siyasi veçhesini, siyasi iktidarın meşruiyeti meselesine odaklanarak gün yüzüne çıkarmaya çalışıyorum. Siyaset teorisinin temel kavramlarından biri olan meşruiyet, siyasetin varlık nedenini izah ettiğinden, meşruiyet kavramına odaklanmak hem Yeni Osmanlıların siyaset düşüncesini kavramak hem de Tanzimat sonrası dönemde Osmanlı siyaset düşüncesinin gelişimini izlemek açısından faydalı olacaktır. İktidarın meşrulaştırılması sürecinde birtakım normatif ve olgusal unsurlara başvurulduğundan meşruiyet sadece tek bir boyuta indirgenerek kavranamaz. Bu sebeple, Yeni Osmanlı düşüncesinde iktidarın meşruiyetini incelerken; siyaset bilimi, felsefesi ve teorisinin perspektiflerini dikkate alan çok boyutlu bir yaklaşımı benimsiyorum. Böylece onların modern siyaset düşüncesini Osmanlı ve İslam siyaset geleneklerine göre nasıl yorumladıklarını keşfetmeye çalışıyorum. Tezin odak noktasının Batılı meydan okumaya cevap veren ilk modern Osmanlı aydın hareketi Yeni Osmanlılar olması bu sorgulamayı daha da kıymetli kılmaktadır. Ayrıca, gazete makalelerinde keşfedilmemiş siyasal düşünceleri gün yüzüne çıkarmak Osmanlı siyaset düşüncesi dair çalışmaların kapsamını da genişletecektir.