Dışlanmış uygulamaların meşrulaştırılması: Türk sağlık sistemine geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarının girişi hakkında mesleki tartışma, 2014-2018

Bu çalışmada meşrulaşma sürecini, meşrulaştırılan varlıklar (uygulamalar ya da örgütsel formlar gibi), bu varlıkların değerlendirildiği meşruiyet kriterleri (yasal ya da normatif meşruiyet gibi) ve meşruiyet değerlendirmesi yapanlar (profesyoneller ya da devlet gibi) arasındaki etkileşimi içeren çok boyutlu bir süreç olarak inceledim. Özellikle, dışlanmış bir grup uygulamanın meşrulaştırılmasını, heterojen bir topluluk olarak profesyoneller tarafından çeşitli meşruiyet kriterlerinin harekete geçirilmesi ile yönlendirilen ve akabinde oluşan bir çatışma süreci olarak inceledim. Araştırmamın görgül bağlamını, 2014 yılında Sağlık Bakanlığının yayımladığı yönetmelikle 15 farklı Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamasının (GTTU) doktorlar tarafından uygulanmasına izin verilmesi yoluyla Türk Sağlık Sistemi'ne (TSS) eklemlenmesi oluşturdu. Bu bağlamda, meşrulaşma sürecinin nasıl geliştiğini inceleyebilmek için, tıp profesyonellerinden mülakat verisi topladığım ve 2014-2018 yılları arasındaki dönemi kapsayan nitel bir araştırma tasarladım. Ayrıca diğer veri kaynaklarını da arka plan bilgisi edinmek için kullandım. Nitel analiz sonuçları gösterdi ki, GTTU'nın meşrulaşması bir seferde kesin olarak çözülebilen bir süreç değil; birbirinden farklı ideolojilere sahip profesyonellerin, onların değişen meşruiyet kriterlerinin ve çeşitli uygulamaların oluşturduğu çok boyutlu bir düzlemde gelişen bir süreçtir. Ortaya çıkan sonuç, GTTU'nın meşruiyeti, tıbbi uygulamaların uygunluğunun değerlendirilmesi için yeni kriterlerin oluşturulması ve her bir GTTU'nın meşru kabul edilmesi noktasında ortaya çıkan farklılıklara ilişkin meslek içinde ortaya çıkan bölünmenin karakterize ettiği bir çatışmadır. Çalışmayı bitirirken, meşrulaşmayı çok boyutlu bir süreç olarak çalışmanın, sürecin tüm karmaşıklığını ve kritik dinamikleri yakalayabilmekte yardımcı olacağını ve tek boyutlu kavramsallaştırmanın neden olduğu yanlılıklardan uzak durabilmeyi sağlayacağını ileri sürmekteyim.