Leon Petrazycki'nin hukuk kuramı bağlamında hukuki yorum meselesi

Bu çalışmada öncelikle hukuku psikolojik ve sosyolojik boyutlarıyla ele alan psikolojik kuram ele alınmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde hukukun psişik olgusal boyutu incelenmekte ve bu çerçevede öncelikle Petrazycki'nin psişik fenomenleri çalışmak için uygun gördüğü bilimsel yöntemlerden bahsedilmektedir. Yanı sıra Petrazycki'nin bir fenomene dair bilimsel bir kuram oluşturulabilmesi için öngördüğü nitelikler 'bilimsel yeterli kuram' kavramıyla birlikte değerlendirilmektedir ve Petrazycki'nin bu niteliklere uygun bir hukuk kuramı oluşturmak iddiasıyla ortaya koyduğu, hukuku etik dürtü türü olarak ele alan psikolojik kuram incelenmektedir. Bu çerçevede hukukun bir diğer etik dürtü türü olan ahlaktan farkları ile hukuk türlerine değinilmekte ve psikolojik kuramın bel kemiğini oluşturan pozitif hukuk-sezgisel hukuk ayrımı ortaya konmaktadır. Sonrasında Petrazycki'nin kuramının sosyolojik boyutu başlığında hukukun sergilediği eğilimler, toplumsal işlevleri ve hukukun toplumla kurduğu çift yönlü ilişkisi incelenmektedir. Yine bu bölümde Petrazycki'nin kuramının bir hukuki çoğulluk teorisi olduğu tespit edilmekte ve farklı hukuk türleri arasındaki olası ilişki formları bir sonraki bölümde, hukuki yorum bahsi kapsamında değerlendirilmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde amaç esas olarak psikolojik hukuk teorisi üzerinde yükselecek bir yorum teorisini inşa etmek ve böyle bir yorum teorisinin güçsüz toplumsal grupların hukuk sistemini etkileyebilmelerine alan açabileceği iddiasını temellendirmektir. Bu maksatla psikolojik kuram bağlamında hukuki yorumun dar ve geniş anlamları belirlenmekte ve geniş anlamda hukuki yorumun neyi ifade ettiği önceki bölümlerde ele alınan psikolojik hukuk kuramının psişik ve sosyolojik boyutlarıyla birlikte değerlendirilmektedir. Nihayetinde bu bölümde, psikolojik kuram bağlamında geniş anlamda yorum faaliyetinin pratik bir örneği olarak nitelendirdiğimiz İskoç ceza hukuku pratikleri ve beyan yetkisinin kullanıldığı İskoç Yüksek Ceza Mahkemesi kararları incelenmektedir. Böylece, söz konusu yorum teorisinin iddia ettiğimiz potansiyeli pratikteki örnekleriyle ortaya konmaktadır.