Letâifu'l-İşârât'taki Kur'ân kıssalarının tasavvufi açıdan değerlendirmesi

Tezde; Abdulkerim Kuşeyri'nin mutasavvıf ve müfessir kimliklerini meczederek oluşturduğu, tasavvuf ilmine dair tanımlamaları, sufi hayatına yönelik açıklamaları bünyesinde bulunduran bir tefsir olan Letâifu'l-İşârât eserindeki Kur'ân kıssalarının tasavvufi açıdan değerlendirmeleri yapılmıştır. Kuşeyri'nin, kıssalar üzerinden tasavvufi ıstılahları açıkladığı ve kıssanın empati yaptırma kabiliyeti ile sufilere telkinlerde bulunduğu görülmüştür. Diğer taraftan Kuşeyri'nin, kıssaları yalnızca zahiri yönü ile tefsir etmediği gerekli gördüğü yerlerde batıni açıklamalarda bulunduğu anlaşılmıştır. Böylelikle, İslam'ın ana kaynağından bizzat beslenerek, tasavvufi açıklama, değerlendirme ve yönlendirmeler yapıldığı; Kur'ân'ın büyük bir kısmını oluşturan kıssaları, muhatabı için her yönüyle anlaşılabilir bir formda sunduğu tespitine ulaşılmıştır. Çalışma sürecinde, diğer işari tefsirler ve tasavvuf ıstılahlarına dair eserlere erişilmiş, farklı veya benzer yaklaşımlar belirlenmiş, yapılan derleme ve değerlendirmeler sonunda tez, mevcut halini almıştır. Tezin ilk bölümünde; Kuşeyri'nin hayatı, tahsili, tasavvufla ilişkisi ve eserlerine dair genel bilgiler verilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde ise Letâif'te, Kur'ân kıssalarını açıklamak için kullanılan tasavvufi terimlerin her biri ayrı ayrı ele alınarak manaları açıklanmış; kıssalarda geçtiği yerler, ayet ve müellifin yorumu esas alınarak sıralanmış ve kıssanın yorumlanma biçimi diğer işari tefsirler ile karşılaştırılıp değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Tasavvufi terimler; tarikat, bilgi yolları, tasavvufi terbiye metotları, haller, makamlar ve diğer kavramlar şeklinde üst başlıklar altında gruplandırılarak ele alınmıştır. Böylece tezin nihai amacı olan kıssaların tasavvufi açıdan değerlendirmesine ulaşmanın kolaylaşması ve kavram önceliğinin sağlanmasına çalışılmıştır.