Leyla ile Mecnun hikayesi üzerine mukayeseli bir araştırma

ÖZET Leylâ ile Mecnûn Hikâyesi Üzerine Mukayeseli Bir Araştırma adlı çalışmamızda, halk hikâyesinin destan, masal, efsane, fıkra gibi diğer anlatmaya dayalı türler ile olan münasebeti incelenerek benzer ve farklı yönleri tesbit edilmiştir. Konu yönü ile "aşk", şekil yönü ile "Yaşadığı rivayet olunan âşığın hayatı etrafında teşekkül eden hikâyeler", arasında yer alan Arap kaynaklı hikâye, sözlü kaynaklardaki varyantlara göre de "Mitolojik mâhiyetli hikâyeler" arasına dâhil edilmiştir. Ayrıca pek çok sanat dalına malzeme teşkil eden "Leylâ ile Mecnûn" hikâyesi, diğer halk hikâyeleri üzerindeki tesirleri düşünülerek, ilk ortaya çıkan halk hikâyelerimizden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dokuz varyantın epizot, şiir ve motif yapılan değerlendirilerek, hikâyenin ortak yapısı tesbit edilmiştir. Bunun dışında, mesnevi ve iki sözlü varyantın tahlil, dil ve anlatım özellikleri incelenerek yazılı ve sözlü kaynakların birbirleri ile olan etkileşimi tesbit edilmiştir. Diyebiliriz ki; "Leylâ ile Mecnûn" hikâyesi, yazılı kaynaklarda yer almasına rağmen, çeşitli motif unsurları ile şekillenerek, halk arasında anlatılmaya devam etmiştir. Mesnevi, halk hikâyesi, masal ve efsane olarak karşımıza çıkan hikâye, yapılan çalışma ile sağlam bir zemine oturtulmaya çalışılmış ve Türk Dünyasındaki kültür birliği de ifade edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Halk Hikâyesi, Epizot, Varyant, Motif Yapısı, Kültür Birliği.