Lezyonlu ve sağlıklı alt daimi 1. büyük azı dişlerine ait trabeküler kemik bölgesinin yaş ve cinsiyete göre fraktal analizlerinin panoramik radyografi görüntüleri üzerinde değerlendirilmesi

Amaç: Diş hekimliğinde radyografilerin değerlendirilmesi tanı, tedavi planı ve dental işlemlerin başarısı için önemli bir prosedürdür. Son yıllarda patolojilerin ve hastalıkların, çene kemiklerinin trabeküler yapısında meydana getirdiği değişiklikleri incelemek için fraktal analiz yöntemi sıklıkla kullanılmaktadır. Fraktal analiz sonucu elde edilen verilerin, kemik yoğunluğundaki değişimler ile ilişkilendirildiği ve kemikteki mineral kaybını yansıttığı belirtilmektedir. Bu çalışmanın amacı, panoramik radyografileri kullanarak periapikal lezyonlu ve sağlıklı alt daimi 1. büyük azı dişlerinin trabeküler kemik fraktal boyut değerlerini yaş ve cinsiyete göre değerlendirmek ve karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na 2022 yılında başvuran 6-16 yaş arasındaki toplam 216 hastanın panoramik radyografileri retrospektif olarak incelendi. Her bir dijital panoramik radyografi üzerinde iki ayrı bölgeden (periapikal lezyonlu ve sağlıklı 1. büyük azı dişinin apeksindeki trabeküler kemik bölgesinden), 25x25 piksel boyutunda belirlenen ROI'lere, ImageJ programı kullanılarak fraktal analiz uygulandı ve fraktal boyut hesaplamaları yapıldı. Gerekli istatistiksel analizler yapıldı. Önem düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: Çalışma sonuçlarına göre lezyonlu bölgenin fraktal boyut değeri ortalaması 1,106 iken, sağlıklı bölgenin fraktal boyut değeri ortalaması 1,116'dır. Lezyonlu ve sağlıklı grubun fraktal boyut değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Fraktal boyut değerleri ile yaş ve cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmedi (p>0,05). Sonuç: Fraktal analiz güvenilir bir yöntem olmasına rağmen, araştırmacılar arasında fikir birliği sağlanabilmesi için histolojik ve klinik parametrelerin yürütülen çalışmalara entegre edilmesi büyük bir öneme sahiptir. Anahtar Sözcükler: Periapikal Lezyon, Panoramik Radyografi, Fraktal Analiz, ImageJ, ROI