La liberté dans la pensée de Martin Heidegger

Varlık sorusunun özgürlük sorusu bağlamında yeniden ele alınışı Heidegger'in geleneksel ontolojiyi ve teolojiyi radikalleştirme projesi kapsamında yürüttüğü soruşturmalarda önemli bir adım oluşturmaktadır. Bu çalışmada Heidegger'in, Varlık ve Zaman adlı eserinin 1927 yılında yayınlanışının hemen ardından özgürlük sorusuna ilişkin geniş kapsamlı bir soruşturmaya girişmesinin nedenleri aydınlatılmaya çalışılmakta, bu soruşturma bağlamında Kant ve Schelling felsefelerine dair yaptığı yorumlar tartışılmaktadır. Heidegger'in Kant düşüncesine ve Schelling'in özgürlük teolojisi denemesine yönelttiği eleştiriler ışığında aşamalı olarak iki sav geliştirilmektedir. İlk aşamada Dasein metafiziği çerçevesinde şekillenen Heidegger'in Kantçı özgürlük anlayışını radikalleştirme girişiminin daha özgün bir özgürlük sorunsalının ortaya atılması için gereken felsefi bağlamı keşfetmekte yetersiz kaldığı ve Heidegger'in sorgulamasının Kant'ın özgürlük sorusunu ele alırken başvurduğu yaklaşımın başarılı bir tekrarını ve uygulamasını gerçekleştirdiği ileri sürülmektedir. İkinci aşamada Heidegger'in özgürlüğe ilişkin soruşturmasının, ontolojik fark tezi temelinde ve mutlak kavramının göz ardı edilmesinden hareketle nihayi olarak Schelling'in diyalektik teolojisinin seküler bir biçimine ulaştığı savunulmaktadır. Özgürlükte, yani temelsiz temelde, uçurumda temellenen varlık kendisini, olanaklı kıldığı şeyde varolanda göstermektedir. Bu iki savın tanıtlanması bağlamında öncelikle Heidegger'in modern metafiziğin sorunlarını ve sınırlarını aşmak amacıyla ilk dönem çalışmalarında geliştirdiği ontolojik sorgulamanın radikalleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşması, özgürlük sorusu bağlamında Kant düşüncesine geri dönüşü ve Schelling'in son çözümlemede Kant'ın özgürlük kavrayışını (otonomi olarak yorumlanan özgürlük) olumladığı saptaması çerçevesinde ve aşkınlık sorusu etrafında yürütülen tartışma özelinde gösterilmeye çalışılmaktadır. Sonuç bölümünde varlık ile varolan arasında bir fark olduğu kabulünün ve bu farkın uçurum olarak anlaşılan özgürlükte temellendirilmesinin modern metafiziğin ve özellikle Kant'ın aşkınlık anlayışının radikalleşterilmesi için yeterli olmadığı saptanmaktadır. Bu girişimin başarıya ulaşabilmesi, bir başka değişle felsefede devrim niteliğinde yeni bir başlangıç yapılabilmesi için sadece farkı oluşturan unsurların değil bizzat farkın kendisinin tüm boyutlarıyla yeniden sorgulanması gerektiği ve ancak bu yolla varoluşun henüz keşfedilip geliştirilememiş olanaklarının bir proje konusuna dönüşebileceği, Dasein içinde bir metamorfozun gerçekleşebileceği ve nihayet insanın özgürleşebileceği ileri sürülmektedir.