Liderlik davranışının örgütsel performansa etkisinde örgüt kültürünün aracılık rolü

Liderlik davranışı örgütün performansını artırmada en önemli etkenlerden biridir. Yine örgüt kültürünün de örgütün performansı üzerindeki etkisi bilinen bir gerçektir. Literatürde bu gerçeğe dayanarak çok fazla sayıda araştırma yapılmıştır. Ancak liderlik davranışı, kültür ve örgüt performansını birlikte konu edinen az sayıda araştırma mevcuttur. Bu sebeple bu araştırma liderliğin örgütsel performans üzerindeki etkisinde örgüt kültürünün aracı rolü olup olmadığını deneysel verilerle ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Çalışmanın amacı; sağlık örgütlerinde liderlik, kültür ve örgütsel performans kavramlarının birlikte değerlendirerek liderlik davranışları (karizmatik, paternalist, işlemsel, dönüştürücü liderlik) ve örgüt kültürü tipleri (adhokrasi, klan, bürokratik, pazar kültürü) arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin nitel performansa (iş tatmini, örgütsel bağlılık, işten ayrılma eğilimi, iş stresi) ve yenilik performansı üzerine etkilerini incelemektir Araştırmada anket tekniği ile veriler toplanmıştır. Bu anketler, Tokat ve ilçelerinde 100'den fazla çalışanı bulunan kamu (devlet, üniversite) ve özel hastanede Google anketleri şeklinde dijital ortamda hazırlanarak hastane personeli tarafından doldurulmuştur. Belirlenen 4480 evren içinden toplam 515 katılımcı ankete cevap vermiştir. Toplanan anket verilerinin analizinde IBM SPSS İstatistik 25 programı kullanılarak, tanımlayıcı istatistikler, one-way anova, t testi, faktör, güvenilirlik, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Bu araştırmada elde edilen bulgular neticesinde karizmatik liderliğin bütün kültür tiplerini etkilediği, işlemsel liderliğin; adhokrasi kültürünü, bürokrasi kültürünü ve pazar kültürünü etkilediği, paternalist liderlik ile dönüştürücü liderliğin hiçbir kültürü etkilemediği görülmüştür. Nitel performansı sadece paternalist liderliğin etkilediği, yenilikçilik performansını ise sadece karizmatik liderliğin etkilediği görülmektedir. Nitel performansı; klan kültürü, bürokrasi kültürü ve pazar kültürünün etkilediği, yenilikçilik performansını ise bütün kültür tiplerinin etkilediği görülmektedir. Liderlik davranışı ile nitel performans arasındaki ilişkide kültür tiplerinin aracı değişkenliğe uygun olmadığı, liderlik tarzları ile yenilikçilik performansı arasındaki ilişkide kültür tiplerinin aracı değişkenliğine sadece adhokrasi kültürünün uygun olduğu görülmektedir.