Lisans öğrencilerinin olumsuz çocukluk çağı deneyimleri ve duygu düzenleme becerilerinin yürütücü işlevleri yordama düzeyinin incelenmesi

Amaç: Türkiye'deki bir devlet üniversitesindeki lisans öğrencilerinin Olumsuz Çocukluk Çağı Deneyimlerinin (OÇÇD) ve duygu düzenleme derecelerinin, yürütücü işlevlerini yordayıp yordamadığını ortaya çıkarmaktır. Yöntem: Araştırma deseni olarak nicel bir araştırma deseni olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu çalışmaya Eskişehir'de bir devlet üniversitesinde lisans öğrenimi gören 271 (%73) kadın, 100 (%27) erkek olmak üzere toplam (N=371) kişi dâhil edilmiştir. Verilerin toplanması için araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu, çocukluk çağı olumsuz yaşantılar ölçeği, duygu düzenleme ölçeği ve yürütücü işlevler ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri belirtilen ölçeklerin, yüz yüze gözlem altında doldurulmasıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler Jamovi 2.4.11 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, doğrusal korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmış ve sonuçlar tablolar halinde sunulmuştur. Bulgular: Araştırma bulguları, OÇÇD ile yürütücü işlevler arasında negatif yönde düşük düzeyde bir ilişki olduğunu göstermektedir (p < 0,001). Yürütücü işlevler ile duygu düzenlemenin alt boyutu olan bilişsel yeniden değerlendirme arasında pozitif orta düzeyde, duygu düzenlemenin iki alt boyutu olan bastırma ile bilişsel yeniden değerlendirme becerileri arasında düşük düzeyde pozitif bir ilişkinin olduğu görülmüştür (p < 0,001). OÇÇD ile bilişsel yeniden değerlendirme ve bastırma arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığını göstermektedir (p > 0,05). Yürütücü işlevler ile bastırma arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p > 0,05). Çoklu regresyon analizi bulguları, OÇÇD'nin yürütücü işlev becerilerini olumsuz yönde, bilişsel yeniden değerlendirmenin ise olumlu yönde anlamlı bir şekilde yordadığını ortaya koymaktadır. Sonuç ve Öneriler: Bu araştırma, Olumsuz Çocukluk Deneyimlerinin (OÇÇD) üniversite öğrencilerinin yürütücü işlev becerileri üzerindeki önemli etkisini vurgularken, aynı zamanda bilişsel yeniden değerlendirmeyi bu bilişsel becerilerin kritik bir yordayıcısı olarak tanımlamaktadır. Bu sonuçlar, bilişsel gelişimi desteklemek için bilişsel yeniden değerlendirme gibi duygu düzenleme stratejilerini geliştirmeye odaklanan hedefli müdahalelerin uygulanmasını önermektedir.