Lise öğrencilerinde irade gücüyle ilgili değişkenlerin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinde irade gücünün cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi ve anne baba eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek; ayrıca sosyal problem çözme, algılanan öz düzenleme, algılanan sosyal destek, algılanan ebeveyn tutumları ve dijital bağımlılığın irade gücünü yordayıcı rolünü belirlemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde nicel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Erzincan’da çeşitli liselerde öğrenim gören, 599’u kadın ve 488’i erkek olmak üzere toplam 1087 gönüllü lise öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Sosyal Problem Çözme Envanteri, Algılanan Öz Düzenleme Ölçeği, Dijital Bağımlılık Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları – Çocuk Formu ve İrade Yedilisi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel ve ileri düzey istatistiksel analizlerden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları, irade düzeylerinin okul türü ve anne eğitim düzeyi gibi değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaştığını ve irade gücünün sosyal problem çözme becerileri, algılanan öz düzenleme, sosyal destek ve olumlu ebeveyn tutumları ile pozitif; dijital bağımlılık ve reddedici ebeveyn tutumları ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre, bireysel ve sosyal değişkenler irade düzeyinin anlamlı yordayıcıları olup, irade düzeyindeki varyansın %42’sini açıklamaktadır. Bulgular, ergenlerde irade gücünün gelişiminde bireysel beceriler ile sosyal çevresel etkenlerin birlikte ele alınmasının önemini ortaya koymaktadır.