Lise öğrencilerinin matematiksel örnek üretme stratejilerinin ve yaratıcılıklarının incelenmesi

Araştırmacıların ve eğitimcilerin önemli görevlerinden bir tanesi de problem çözme becerileri geliştirmiş yaratıcı bireyler yetiştirmektir. Bu sürecin öğrenci merkezli olması birçok avantajı beraberinde getirecektir. Matematik dersinde ezberden uzak, kavramları bilen ve bunları gerektiğinde kullanabilecek nesillere ihtiyaç duyulmaktadır. Eğitim öğretim ortamında etkili bir şekilde kullanılacak matematiksel araçlarla bu ihtiyaçlar giderilebilir. Bu nedenle öğrencileri, öğretim sürecinin bir parçası haline getiren örnek üretme stratejilerindeki öğrenci başarısını incelemek ve bu sürecin öğrencilerin yaratıcılığını ortaya çıkarmada kullanılması bu araştırmanın öncelikli amacı olmuştur. Araştırmada iki soruya cevap aranmıştır; 'Lise öğrencilerinin örnek üretme stratejilerindeki başarıları ne düzeydedir?' ve 'Lise öğrencilerinin matematiksel yaratıcılıkları ne düzeydedir?'. Bu soruların cevapları örnek üretme stratejisine ait 13 farklı açık uçlu soruya öğrencilerin ürettikleri örnekler ile aranmıştır. Karma yönteme sahip araştırma, 2021-2022 döneminde toplam 50, 11. sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma 3 farklı lisede yürütülmüştür. Araştırmanın verileri 13 açık uçlu soru içeren örnek üretme envanteri ve yaratıcılık puanlarına göre belirlenen 8 farklı öğrenci ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiştir. Öğrencilerin matematiksel yaratıcılık puanları akıcılık, esneklik ve orijinallik alt boyutları incelenerek elde edilmiştir. Bu araştırmanın sonucunda öğrencilerin örnek üretme stratejilerinin kısıtlaması daha fazla olan sorularında daha az örnek ürettikleri görülmüştür. Bu durum, kısıtlaması daha fazla olan soruların matematiksel yaratıcılık puanlarının daha düşük olmasına da neden olmuştur. Bu duruma neden olan bireysel farklılıklardan bazıları öğrencilerin yanlış yapmaktan korkmaları, kavrama ilişkin tanımları bilmemeleri, tanımı uygularken zorlanmalarıdır. Araştırmanın sonunda örnek üretme envanterinin hem yaratıcılığı geliştirmesi hem de öğrencilerin kavramlara ilişkin bilişsel haritasını ortaya çıkarmak için etkili bir araç olarak kullanılabileceği yönünde sonuçlara ulaşılmıştır.