Lise öğrencilerinin mizah tarzları ile stresle başaçıkma tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın temel amacı lise öğrencilerinin mizah tarzları ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla Mizah Tarzları Ölçeği (MTÖ) ve Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) 248'i kız 299'u erkek toplam 647 lise öğrencisine uygulanmıştır. Çalışmanın ikincil bir amacı da MTÖ'nün geçerlik ve güvenirliğinin lise öğrencileri üzerinde sınanmasıdır. Bu amaçla MTÖ ana çalışma öncesinde 229'u kız, 242'si erkek toplam 471 lise öğrencisine uygulanmıştır. Sonuçlar MTÖ'nün lise öğrencileri ile yürütülen çalışmalarda kullanılmaya uygun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular mizah tarzları ve başa çıkma tarzları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Katılımcı mizah tarzının, `sosyal destek arama' ile pozitif yönde, `çaresiz yaklaşım' ile negatif yönde ilişkili, kendini geliştirici mizah tarzının da `kendine güvenli yaklaşım' ve `iyimser yaklaşım' ile pozitif yönde `çaresiz' ve `boyun eğici yaklaşım' ile negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte saldırgan mizah tarzının `kendine güvenli' ve `iyimser' yaklaşımla negatif yönde `boyun eğici' yaklaşımla ise pozitif yönde ilişkili, kendini yıkıcı mizah tarzının ise `boyun eğici' yaklaşımla pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Her bir mizah tarzından düşük ve yüksek puan alan gruplar oluşturulduktan sonra öğrencilerin SBTÖ alt ölçek puanlarına uygulanan 2 (mizah tarzı düşük-yüksek) X 2 (cinsiyet) MANOVA sonuçları mizah tarzı ve cinsiyet temel etkilerinin anlamlı düzeyde olduğunu ancak mizah tarzı vecinsiyet ortak etkisinin anlamlı düzeyde olmadığını göstermiştir. Bulgular katılımcı mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `kendine güvenli yaklaşım' ve `sosyal destek arama' tarzlarına daha çok `çaresiz yaklaşım' tarzına ise daha az sahip olduğunu göstermiştir. Benzer şekilde kendini geliştirici mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin de düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `kendine güvenli yaklaşım' ve `iyimser yaklaşım' tarzlarına daha çok `çaresiz' ve `boyun eğici yaklaşım' tarzlarına ise daha az başvurdukları görülmüştür. Saldırgan mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `boyun eğici yaklaşım' tarzını daha fazla `kendine güvenli' ve `iyimser' yaklaşım tarzlarını ise daha az tercih ettikleri bulunmuştur. Benzer şekilde kendini yıkıcı mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin de düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `çaresiz' ve `boyun eğici' yaklaşım tarzlarına daha fazla sahip oldukları görülmüştür. Mizah tarzları ve stresle başa çıkma tarzlarının cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür. Bulgular erkek öğrencilerin kız öğrencilere oranla `kendine güvenli' ve `iyimser' yaklaşımları daha çok tercih ettiklerini, kız öğrencilerin ise erkeklere oranla `çaresiz' yaklaşıma daha fazla sahip olduklarını ortaya koymuştur. Mizah tarzları açısından da saldırgan ve kendine yıkıcı mizah tarzlarının erkek öğrenciler tarafından kız öğrencilere göre daha fazla tercih edildiği görülmüştür. Anahtar kelimeler: Mizah, stres, mizah tarzları, başa çıkma tarzları