Lise öğrencilerinin okul başarısızlıklarının altında yatan, depresyonla ilişkili otomatik düşünme kalıpları

ÖZET Araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin olumsuz otomatik düşünceleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın diğer bir amacı da lise öğrencilerinin depresyon ve kaygıları ile akademik başarılan arasındaki ilişkiyi araştırmak ve buradan hareketle öneriler geliştirmektir. Araştırma, 1995-1996 öğretim yılında İzmir ilinde genel liselerde öğrenim gören, ders geçme ve kredili sisteme göre 3.,5.,ve 6. dönemlerde okuyan, 248' i kız, 237'si erkek olmak üzere toplam 485 öğrenci ile yapılmıştır. Bu araştırmada, veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geçerlik, güvenirlik çalışması yapılmış olan, Geliştirilmiş Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ-G) ile birlikte Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI A-Trait) kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Sosyal BUimler İçin istatistiksel Paket Programı (SPSS- WIN) kullanılmıştır. Gruplar arasındaki farklara ilişkin karşılaştırmalar için Varyans Analizi (ANOVA), Scheffe testi ve t testi Ue %2 (Khi- Kare) test tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma sürecinde elde edUen bulgular şunlardır: 1. Lise öğrencilerinde cinsiyet ile akademik başarı ve cinsiyet Ue depresyon arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. 2. Kız öğrenciler, erkek öğrencüere göre daha fazla olumsuz otomatik düşünce ve kaygıya sahip bulunmuştur. 3. Akademik başarı düzeyi Ue depresyon puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 4. Başarısız öğrencUer, başarılı öğrencUere göre daha fazla olumsuz otomatik düşünce, yüksek depresyon ve kaygı düzeyine sahip bulunmuştur. 5. Akademik başarı ve cinsiyete göre otomatik düşünceler, depresyon ve kaygı düzeyleri üzerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. 6. Depresif olmayan, orta derecede depresif ve depresif grupların, otomatik düşünceler, depresyon ve kaygı puanları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. m7. Başarılı ve başarısız öğrencilerde, depresif olmayan, orta derecede depresif ve depresif grupların otomatik düşüncelerine ilişkin puanları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Elde edUen bulgulara göre, lise öğrencilerinde, akademik başarı üe olumsuz otomatik düşünme, depresyon ve kaygı Ue anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Geliştirilmiş Otomatik Düşünceler Ölçeğinin (ODÖ-G) yapılacak olan yeni çalışmalarda, okullarda ve klinik ortamlarda kullanılması önerilmektedir. IV