Liselerde okul iklimi ile okul etkililiği arasındaki ilişkide okul hesap verebilirliğinin aracılık rolü

Öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda okul hesap verebilirliği ile okul etkililiği ve okul iklimi arasında var olduğu öngörülen ilişkileri ve bu değişkenlerin birbirlerini yordama düzeylerini ve okul hesap verebilirliğinin okul etkililiği ve okul iklimi arasındaki ilişkide varsa aracılık rolünü belirlemek amacı ile yapılan araştırmada çalışma grubu Elazığ il merkezinde hizmet veren liselerde çalışan öğretmenlerden oluşmaktadır. Elazığ il merkezinde seçkisiz olmayan örnekleme yöntemleri kapsamında maksimum çeşitlilik örneklemesi ile özel fen, anadolu ve meslek liseleri ile devlet mesleki ve teknik, anadolu, fen ve anadolu imam hatip liselerinde çalışan 569 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma, nicel yöntem ve ilişkisel tarama modeline göre yürütülmüştür. Güncel literatürün eğitimde hesap verebilirlik yaklaşımları, geçmişten günümüze gerçekleştirilen reform hareketleri ile ilişkisi, politikalar, standartlar, ölçme-değerlendirme, maliyet, veri, yönetim, liderlik gibi hesap verebilirlik yöntemlerine doğrudan etki eden unsurlar dikkate alınarak okul hesap verebilirliği ölçeği geliştirilmiştir. Araştırmada "Okul Hesap Verebilirliği Ölçeği" ile okul iklimi ve okul etkililiği ölçeklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada geliştirilen "Okul Hesap Verebilirliği Ölçeğinin" yapı geçerliliğinin ispatlanması amacı ile açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Araştırmanın üç değişkeni üzerinde toplanan verilerin normal dağılım gösterdikleri belirlenmiş ve ardından geçerlik ve güvenirlik testleri, korelasyon ve regresyon, t-testleri, ANOVA, sıralı regresyon ve aracılık modeli uygulanıp detaylı analiz edilmiştir. Uygulanan t-testi ve Anova analizleri neticesinde verilerin dağılımının normal olduğu görülmüştür. Toplanan verilerin uygun programlar ile yapılan analizleri neticesinde elde edilen bulgular ışığında, öğretmenlerin okul hesap verebilirliği ilgili görüşlerinde cinsiyet, yaş, okul türü, kıdem ve medeni durum değişkenleri bakımından anlamlı farklılıkların var olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin algılarına göre okul hesap verebilirlik düzeyinin yüksek olduğu yönünde görüş bildirmişlerdir. Hesap verebilirlik algı düzeyi arttıkça okulların etkililik düzeyleri de doğru orantılı olarak artmakta; okulların ikliminin de pozitif yönde etkilendiği görülmüştür. Bununla birlikte okul hesap verebilirliğinin okul etkililiği ve okul iklimi arasındaki ilişkide tam aracılık rolü tespit edilmiştir. Araştırmada önerilen okul hesap verebilirliğinin okul iklimi ve okul etkililiği arasındaki ilişkide tam aracılık rolü üstlenerek her ikisini de etkilediğine ilişkin teorik model doğrulanmıştır. Okul iklimi okul etkililiğini etkilerken, okul hesap verebilirliği tam aracılık ile hem okul iklimini hem de okul etkililiğini dolaylı olarak etkimektedir. Anahtar Kelimeler: Okul, Hesap Verebilirlik, Etkililik, İklim