Lösemi tedavisi tamamlanmış hastalarda vücut kitle indeksi, adipositokinler ve insülin rezistansı

Akut lenfoblastik lösemili çocuklarda kemoterapinin geç yan etkileri ileri yaşta en önemli sağlık sorunlarını oluşturmaktadır. Kemoterapinin endokrin ve metabolik sistem üzerindeki yan etkileri iyi incelenmemiştir.Biz bu çalışmada BFM-95 ALL tedavi protokolü ile kür sağlanmış 73 (%42,5 kız, %57,5 erkek) çocukta kemoterapi kesilmesinden sonra gelişen obezite, adipositokin düzeyleri ve insülin direnci sıklığını inceledik.Hastaların tanı (T0), kemoterapi süresince (T1-T2-T3-T4) ve kemoterapi bittikten sonraki (T5) vücut kitle indeksleri dosya bilgilerinden elde edildi. Hastalar kontrol için polikliniğe başvurduklarında son VKİ kaydedildi ve adipositokinler ve insülin direnci için kan örnekleri alındı.Tanı anındaki yaş ortalaması 7,6±4,67 yıl, son değerlendirmedeki yaş ortalaması ise 13,9±4,89 yıldı. Hastalar kemoterapi bitişinden ortalama 3,35±2,91 yıl sonra incelendi. T0'da VKİ'ye göre %76,7'si normal veya düşük kilolu, %23,3'ü obez veya fazla kiloluydu. T5'te %65,6 normal veya düşük kiloluyken %33,7'si obez veya fazla kiloluydu. Tedavi sonrası obezleşme oranı %28,6 idi. 1-5 yıl arası remisyon süresinde izlenen hastalardaki obezite sıklığı <1yıl ve >5 yıla göre anlamlı yüksekti. KRT alan ve almayan hastalarda T5'te obezite görülme oranı açısından fark yoktu. Hastaların T5'teki leptin, adiponektin, HOMA-IR değerleri kontrollerle karşılaştırıldığında leptin düzeyi anlamlı olarak yüksekti (p<0,05) adiponektin düzeyi ve insülin direnci ise kontrollerden farklı değildi. Leptin düzeyi adiponektin ile ters, HOMA-IR ile doğru orantılıydı. Obezitenin daha sık görüldüğü 1-5 yıllık remisyon dönemindeki hastaların adipositokin düzeyi ile <1 yıl ve >5 yıl arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Hastaların leptin, adiponektin ve HOMA-IR değerleri ile tanı yaşları, lipid profili ve kranial radyoterapi arasında ilişki saptanmadı.Sonuç olarak araştırmamız kemoterapiyi bitirmiş ALL'li çocuklarda ileri yaşlarda obezite oranı ve leptin düzeyi artmasına rağmen, insülin rezistansı geliştirmediğini göstermiştir. Ancak tedaviden sonraki yaşam süresi uzadıkça endokrin ve metabolik bozukluk gelişme olasılığı açısından yakın izlenmesi gerekmektedir.