Makine öğrenmesi temelli bir mobil uygulamanın fazla kilolu ve obez kadınlarda fiziksel aktivite düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

Kadınlarda fiziksel inaktivite, tüm dünyada ve Türkiye'de giderek artış gösteren, önemli bir halk sağlığı sorunudur. Fiziksel inaktiviteye bağlı olarak gelişen, obezite ve diyabet gibi bulaşıcı olmayan hastalıklar yüksek mortalite ve morbidite düzeyleriyle ilişkilidir. Bu tez çalışması makine öğrenmesi temelli bir mobil uygulamanın fazla kilolu ve obez kadınlarda fiziksel aktivite düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Deneysel çalışmanın örneklem grubunu 35-60 yaş arasında, Beden Kitle İndeksi (BKİ) 25 ve üzeri olan 80 kadın oluşturmuştur. Katılımcılar, makine öğrenmesi temelli mobil uygulamanın sunulduğu müdahale grubuna veya standart fiziksel aktivite önerileri alan kontrol grubuna rastgele atanmıştır. Fiziksel aktivite seviyeleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), günlük egzersiz süresi ve günlük adım sayıları kullanılarak değerlendirilmiştir. Veriler 12 haftalık bir süre boyunca izlenmiştir. Fiziksel aktiviteyi etkileyen bilişsel ve sosyal faktörlerle ilgili veriler aylık olarak toplanmıştır. Çalışmada deney grubundaki kadınların girişim sonrası 3. ay günlük adım sayısı, günlük egzersiz süresi ve IPAQ puan ortalamalarının kontrol grubundaki katılımcılara göre anlamlı derecede artış gösterdiği bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel aktivite davranışını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesinde ise Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite Ölçeği, Egzersiz Öz Etkililik Ölçeği ve Kadın Fiziksel Aktivite Öz Değer Ölçeği toplam puanlarının 3. ay ölçümlerinde deney grubundaki kadınlarda kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0,000). Çalışma sonunda elde edilen fiziksel aktivite verileri ile günlük davranışsal verilerin dahil edildiği basitleştirilmiş XGBoost modeli, en yüksek tahmin performansını (R²=0,50, RMSE=4,3) göstermiş ve fiziksel aktivite hedeflerine uyumun temel belirleyicileri olarak öz-yeterlik, sosyal ve fiziksel çevresel faktörler, algılanan engeller, günlük adım sayıları ve egzersiz geri bildirimini tanımlamıştır. Tez çalışması, geliştirilen makine öğrenmesi temelli mobil uygulamanın orta yaş kadınlarda fiziksel aktivite düzeyleri ile bilişsel davranışçı fiziksel aktivite tutumları, egzersiz öz etkililik düzeyleri ve fiziksel aktiviteyle ilişkili öz değer algılarını iyileştirmede etkili olduğunu ve gerçek zamanlı verilerin müdahalelerin kişiselleştirilmesindeki önemini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Fiziksel Aktivite, Obezite, Makine Öğrenmesi