Malatya ili şeker pancarı (Beta vulgaris L.) ekim alanlarında bulunan yabancı ot türlerinin ve bazı mücadele yöntemlerinin etkinliğinin belirlenmesi

Bu çalışma 2020-2021 yıllarında Malatya ili ve ilçelerinde sürvey ve Doğanşehir ilçesinde tarla denemesi olarak yürütülmüştür. Bölgede toplam 82 şeker pancarı ekimi yapılan 3024 dekar alanda sürvey yapılmıştır. İki yılda toplam 25 familyaya ait 92 farklı türe rastlanmıştır. 2020 yılında çok rastlanan ilk beş tür; Amaranthus retroflexus L.(%76.19), Salsola ruthenica Iljin (%76.19), Convolvulus arvensis L. (%71.43), Chenopodium album L. (%69.05), Amaranthus albus L. (%61.90) olduğu tespit edilmiştir. Genel yoğunluk bakımından Amaranthus retroflexus L. (2.95 adet/m2), Heliotropium europaeum L. (2.75 adet/m2), Salsola ruthenica Iljin (2.27 adet/m2), türleri ''B'' seviyesinde, Convolvulus arvensis L. (1.88 adet/m2), Agropyron repens L. P. Beauv.(1.46 adet/m2) türleri ''C'' seviyesinde tespit edilmiştir. 2021 yılı yılında çok rastlanan ilk beş tür (ÇR); Chenopodium album L.(%95.00), Amaranthus retroflexus L. (%85.00), Convolvulus arvensis L. (% 82.50), Salsola ruthenica Iljin (% 80.00), ve Heliotropium europaeum L. (%60,00) olarak bulunmuştur. Genel yoğunluk bakımından Amaranthus retroflexus L. (5.06 adet/m2), ''A'' seviyesinde, Convolvulus arvensis L. (2.44 adet/m2), ''B'' seviyesinde ve Chenopodium album L. (1.63 adet /m2), Amaranthus albus L. (1.39 adet /m2), Cynodon dactylon L. Pers. (1.08 adet/m2) türleri ''C'' seviyesinde saptanmıştır. Şeker pancarı verimi ise 2020 yılında T1 (Yabancı otlu kontrol) uygulamasında 483.75 g/adet ile en düşük bulunurken en yüksek verim T2 (yabancı otsuz kontrol) uygulamasında 2393.75 g/adet ile bulunmuş ve bunu 1864.38 g/adet ile T7 (700 g/l metamitron + 1 kez el çapası) ve 1708.75 g/adet ile T8 (700 g/l metamitron + 2 kez el çapası) uygulamaları izlemiştir. 2021 yılında ise T1 (Yabancı otlu kontrol) uygulamasında 366.25 g/adet ile en düşük bulunurken en yüksek verim T2 (yabancı otsuz kontrol) uygulamasında 2122.50 g/adet ile bulunmuş ve bunu 1702.50 g/adet ile T8 (700 g/l metamitron + 2 kez el çapası) ve 1587.50 g/adet ile T7 (700 g/l metamitron + 1 kez el çapası) uygulamaları izlemiştir. 2020 yılında uygulamaların T1 uygulamasına göre verimi %67.57 ile %394.83, 2021 yılında ise %95.56 ile %479.52 arasında verimi arttırdığı saptanmıştır. Deneme alanlarındaki yabancı otlarının kaplama alanlarını 2020 yılında %100.00 oranı ile T2, %50.63 oranı ile T8 ve %34.18 oranı ile T7 uygulamaları azaltırken, 2021 yılında %100.00 oranı ile T2, %82.03 oranı ile T7 ve %72.50 oranı ile T8 uygulamalarının azalttığı bulunmuştur. Yabancı ot kuru ağırlıklarını 2020 yılında %100.00 oranı ile T2, %96.37 oranı ile T8 ve %91.05 oranı ile T7 uygulamaları azaltırken, 2021 yılında ise %100.00 oranı ile T2, %70.63 oranı ile T10 (el çapası + 100 g/l Clopyralid + 100 g/l Propaquizafop) ve %69.35 oranı ile T11 (700 g/l metamitron + 1 kez planet traktör çapa) uygulamalarının azalttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak; yaygın tür olarak A. retroflexus, S. ruthenica, C. arvensis, C. album, A. albus ve H. europaeum türleri belirlenmiştir. Yoğun tür olarak ise A. retroflexus, H. europaeum, S. ruthenica, C. arvensis, A. repens, A. albus, C. dactylon türleri belirlenmiştir. Şeker pancarında yabancı ot mücadelesinde sadece çıkış öncesi veya çıkış sonrası herbisit uygulamalarının yeterli etkiyi sağlamadığı ancak çıkış öncesi herbisit ve bir veya iki kez el çapası uygulamalarının birlikte kullanıldığında daha etkili olduğu bulunmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Şeker pancarı, yabancı ot, herbisit, el çapası