Malî kurumların dönüşümü: Büyük Britanya ve Osmanlı İmparatorluğu karşılaştırması

Erken modern çağda değişen askerî strateji ve teknolojiler, savaşları daha uzun ve maliyetli hâle dönüştürmüştür. XVII. yüzyılın sonunda Britanya'da gerçekleşen siyasal ve malî reformlar, adı geçen devletin malî kapasitesini yükseltmiştir. Kamu borçları vasıtasıyla savaşları rahatlıkla finanse edebilen Britanya, idari bürokraside yaptığı ıslahatlar ve ülke şartlarına uygun olarak iyi tespit edilmiş yeni vergileri sayesinde bu borçlarını ödeyebilmiştir. Merkantilist dönemde yaşanan uluslararası ticaretin genişlemesi ve Britanya ekonomisinin gelişmesi, bu vergilerin kolayca toplanmasına yardımcı olmuştur. Böylece malî kapasitesini yükseltmeyi başaran Britanya, yeni gelir kaynaklarını savaş kapasitesini genişletmek için kullanarak; önce kıta Avrupa'sının, sonra tüm dünyanın önde gelen askerî ve siyasal gücü olabilmiştir. Nüfusun büyük oranda kırsal alanda yaşadığı ve geçimlik üretimle meşgul olduğu Klasik dönemde imparatorluğun ekonomik gerçeklerine uygun olarak iyi bir malî sistem inşa etmiş olan Osmanlı İmparatorluğu; savaşların daha maliyetli olmaya başladığı XVII. yüzyılın ortalarından itibaren bocalamaya başlamıştır. Her ne kadar sonraki dönemlerde yerleşik kurumlarını ıslah ederek malî kapasitesini genişletmeye çabaladıysa da, Osmanlı ekonomisinin temel felsefesi değişmediği için rakip devletlerin uyguladığı etkin reformlar taklit edilememiştir. Yerleşik malî kurumlar üzerinde yapılan ıslahatlar, imparatorluğun Kırım Harbi'ne kadar kendi başına yeterli olmasına katkıda bulunmuşsa da toprak kayıplarına engel olamamıştır. Ancak, Kırım Harbi sırasında ilk dış borçlar alınmış ve böylece imparatorluğun finansal iflasına giden süreç başlamıştır.