Mandibular kanal ve mental foramenin morfometrik değişikliklerinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ve panoramik radyografi ile incelenmesi

Amaç: Mandibular kanalın (MK) anatomik lokalizasyonu ve varyasyonlarını tespit etmek, mandibulada implant operasyonları, gömülü 3. molar diş çekimi, sagital split ramus osteotomisi gibi cerrahi prosedürler için oldukça önemlidir. Çalışmamızın amacı Türk toplumunda mandibular kanal ve mental foramene ait varyasyonların, mandibular kanal ile gömülü yirmi yaş dişlerinin arasındaki ilişkinin, mandibular kanalın vertikal seyrinin panoramik radyografi ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) kullanarak değerlendirmesidir. Materyal ve Metod: Çalışmamızda 2019-2023 yılları arasında Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Kliniği'ne çeşitli nedenlerle başvuran, panoramik radyografi ve KIBT görüntülemesi olan tüm hastalar geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilen panoramik radyografi ve rekonstrükte KIBT görüntülerinde bifid/trifid mandibular kanal görülme sıklığı, aksesuar mental foramen ve anterior loop varlığı, gömülü yirmi yaş dişleri ile mandibular kanal ilişkisi değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler cinsiyet, taraf ve yaş gruplarına göre karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmayı kapsayan 184 hastanın 97'si kadın (%52.72), 87'si erkek (%47.28) idi. İncelenen KIBT kesitlerinin 38'inde (%12.66) bifid/trifid mandibular kanal tespit edildi. Mental foramenin konumu her iki görüntüleme yönteminde de mandibular premolar dişler arasında tespit edildi. Anterior loop varlığı KIBT görüntülerinde %24.7 panoramik radyografide %17.3 mandibular insisiv kanal görülme oranı ise sırasıyla %31.7 ve %9.3 olarak tespit edildi. Sonuç: Mandibular kanal, mental foramene ait varyasyonların diş hekimleri tarafından fark edilmesi, oral cerrahi uygulamaları sırası ve sonrasında yaşanacak komplikasyonların önüne geçebilir, preoperatif planlama sırasında planlamanın seyrini değiştirebilir. Bu amaçla panoramik radyografi, çenelerin ve anatomik yapıların bir arada incelenebilmesine olanak sağlaması, vertikal mesafe ve meziodistal ilişki hakkında fikir vermesi, ilk basamak radyodiagnostik görüntüleme tekniği olarak kabul edilebilirliğini arttırmaktadır. Ancak çeşitli varyasyonların varlığından şüphelenildiğinde, çenelerin ve ilgili anatomik oluşumların 3B incelenmesi gerektiğinde KIBT'nin nin etkili bir yöntem olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, Panoramik radyografi, Mandibular kanal varyasyonları, Aksesuar mental foramen