Margaret Thatcher dönemi Türkiye-İngiltere ilişkileri

Margaret Thatcher, Winston Churchill'den sonra İngiliz siyasi hayatında en çok popülerlik kazanmış siyasi liderdir. Thatcherizm adı verilen kendine has yönetim tarzı, Falkland zaferi, ABD ve Sovyetlerin ardından üçüncü bir güç olarak uluslararası sisteme dahil olma çabası, aktif ve zaman zaman agresif bir tavırla yürüttüğü dış politika popülaritesini arttıran başlıca etmenler olurken onun İngiltere ve dünya siyaseti üzerindeki etkisi pek çok tartışmanın konusu olmuş ve olmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı Margaret Thatcher'ın uluslararası alanda yankı uyandıran kişiliğinden hareketle belirlenmiştir. Bu doğrultuda "Margaret Thatcher iktidarı sürecinde Türk-İngiliz ilişkilerinin seyrini etkileyen ana parametreler nelerdir ve Margaret Thatcher'ın olumlu ya da olumsuz seyreden bu ilişkilerdeki rolü nedir?" sorusu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmuştur. Üç ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümü söz konusu dönemde Türkiye ve İngiltere'nin siyasi, ideolojik, ekonomik, sosyal profilinin anlaşılarak iki ülke ilişkilerinin değerlendirilmesine olanak sağlayıcı zeminin hazırlanmasına hizmet etmiştir. Çalışmanın asıl amacını oluşturan iki ülke ilişkilerinin incelenmesi ikinci ve üçüncü bölümlerde gerçekleşmiş olup ilişkilerin seyri ikili ve çok taraflı ilişkiler şeklinde ele alınmıştır. Çalışma nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılarak kaleme alınmıştır. Bu doğrultuda iki ülke ilişkilerinin seyrini anlamada yardımcı olabilecek sayısal veriler karşılaştırmalı ve betimsel bir yöntemle analiz edilmiş ve tarihsel araştırma yöntemi vasıtasıyla olayların tarihsel akış içerisindeki seyri değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Veriler doküman incelemesi yoluyla edinilmiş ve bu aşamada birincil ve ikincil kaynaklardan faydalanılmıştır. Bu minval üzerine, 1979-1990 yılları arası Türk-İngiliz ilişkilerinin analizini amaçlayan çalışmada ilişkilerin seyrini etkileyen dört temel parametre ortaya konulmuştur. Bunlar; Yeni Sağ ideoloji, uluslararası ortamın Türkiye lehine değişen dinamikleri, Margaret Thatcher'ın pragmatik liderlik tarzı ve "askeri güvenlik" merkezli uluslararası ilişkiler yaklaşımı ve Türkiye'nin söz konusu yıllardaki ülke profilidir. Bahsedilen dinamiklerden ilk üçünün iki ülke ilişkilerinin seyrini olumlu yönde etkileyen faktörler olduğu gözlemlenirken Türkiye'nin içerisinde bulunduğu koşulların (ekonomik, sosyal, siyasi vb.) daha fazla gelişme kapasitesine sahip ilişkileri yavaşlatıcı bir rol oynadığı saptanmıştır.