Marmara bölgesi gravite değişimlerinin belirlenmesi için model tasarımı

Bu çalışmada, zamansal gravite değişimlerinin izlendiği gravite ağları için, stokastik modelin varyans bileşen kestirimiyle belirlendiği bir değerlendirme stratejisi ortaya konmaktadır. Öncelikle Matlab'de, ölçülerin değerlendirme ve dengelemesini yapabilen bir program oluşturulmuştur. GrAd olarak adlandırılan bu programın temel özellikleri şunlardır: 1) Gelgit indirgemesi çeşitli gelgit potansiyel modellerine göre yapılmaktadır. 2) Uyuşumsuz ölçü araştırması için medyan ölçütü ve Danimarka ağırlık fonksiyonunun kullanıldığı robust yöntem uygulanmaktadır. 3) Gravite ağını oluşturan geçkiler uygun biçimde birleştirilmektedir. 4) Deformasyon analizi için gerekli gravite bilgisi tüm iz minimum yöntemine göre dengeleme ile üretilmektedir. 5) Global test ve yerelleştirme işlemlerine göre deformasyon analizi yapılmakta, istatistiksel olarak tanımlanan referans noktalarına göre gravite değişimleri hesaplanmaktadır. Varyans bileşen kestirimi için BIQUE (Best Invariant Quadratic Unbiased Estimation) yöntemi seçilmiştir. Bileşenlerin iteratif olarak kestirildiği bir algoritma (iteratif-BIQUE) GrAd programına eklenerek farklı gravite ölçerler için varyans bileşen kestirimi yapılmaktadır. Elde edilen varyans bileşenleri ile yeni ağırlık matrisi oluşturulmakta ve gravite ağı dengeleme işlemi yinelenmektedir. Sayısal uygulama için 25 noktadan oluşan Marmara Bölgesi Gravite Ağı (MAGRANET) kullanılmıştır. 2 adet LaCoste&Romberg bağıl gravite ölçerle 2003-2005 yılları arasında 5 periyot ölçülen bu ağ, GrAd programı ile serbest dengelenmiştir. Periyot dengelemelerinde gravite ölçer okumalarının ağırlıkları, a) alışıldık biçimde eşit (P) öngörülmüş ve b) varyans bileşen kestirimine göre oluşturulmuştur. Kestirim sonrası gravite ölçer ağırlıklarının farklı olması gerektiği (yaklaşık P ve P/2) ortaya çıkmıştır. Her iki durumda serbest dengelemelerle elde edilen gravite değerleri karşılaştırıldığında, ?7 ve 11 ?Gal arasında değişen farklar gözlenmiştir. Bununla birlikte, her iki durum için elde edilen gravite değerleri ve bunların ağırlık katsayıları matrisleri kullanılarak deformasyon analizleri yapılmıştır. Ekim 2004-Ekim 2003, Ekim 2005-Ekim 2003 ve Haziran 2005-Haziran 2004 dönemlerine ilişkin analizlerin farklı sonuçlar verdiği gözlenmiştir. Haziran 2005-Haziran 2004 dönemi için iki duruma karşılık yerelleştirmeler sonrası elde edilen gravite değişimleri arasında 17 ?Gal'e varan farklar çıkmıştır. Böylece, gerçeği yansıtmayan bir stokastik modelin deformasyon analizi sonuçlarını önemli ölçüde etkilediği gösterilmiştir. (b) durumu için elde edilen gravite değişimlerine göre, Marmara Bölgesinde özellikle Gebze- Tuzla arasında ve İzmit Körfezinin güneyinde yer alan Gemlik bölgesinde farklı anomalilerin bulunduğu saptanmıştır. Bu bölgedeki noktalarda zamansal gravite değişimleri 50 ?Gal'e ulaşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Zamansal gravite değişimi?Varyans bileşen kestirimi?BIQUE yöntemi? Gravite ağları?Deformasyon analizi?Marmara Bölgesi