Masallarda toplumsal cinsiyet bağlamında kadın ve erkek (Mersin örneği)

Türkler, geçmişteki göçebe yaşam biçimleri nedeniyle geniş coğrafyalara yayılarak zengin ve dinamik bir kültürel yapı oluşturmuşlardır. Bu kültürel birikimin önemli unsurlarından biri de masallardır. Bunlar evrensel temalar içermekle birlikte, ait oldukları coğrafyanın özgün kültürel değerlerini de bünyelerinde barındırmaktadır. Bu bağlamda masal kahramanlarının cinsiyetlerine dayalı toplumsal rolleri metinlerde açık bir şekilde görülür. Biyolojik cinsiyet kadın ya da erkek olarak belirlenmiş olsa da toplumsal cinsiyet rolleri aile, eğitim kurumları ve sosyal çevre gibi sosyal yapıların etkisiyle öğrenilir; bireyler toplumsal normlar doğrultusunda küçük yaşlardan itibaren cinsiyetlerine uygun davranış kalıplarını kazanmaya başlar. Bütün bunlardan hareketle Mersin masallarındaki kadın ve erkeklere toplum tarafından biçilen cinsiyet rolleri, toplumsal cinsiyet bağlamında yazılı kaynaklardan hareketle metin merkezli bir çalışma yürütülerek incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Prof. Dr. Ali Berat Alptekin'in "Taşeli Masalları" kitabından 42 masal, lisans üstü çalışmalardan ise toplamda 6 masal metni ele alınıp incelenmiştir. Konunun daha sağlam bir zemine oturtulabilmesi amacıyla cinsiyet, toplumsal cinsiyet, feminizm, Türk kültüründe kadın ve erkeğin konumu ile erkek çalışmaları gibi kavramlar ele alınmış; ayrıca masalların kültürel bağlamı göz önünde bulundurularak Mersin hakkında genel bilgilere de yer verilmiştir. Sonuç olarak, toplumsal cinsiyet bağlamında kadın ve erkek rollerine odaklanan çalışmaların sayıca yetersizliği ve özellikle Mersin özelinde bu alanda yapılan bir çalışmanın bulunmayışı, bu araştırmanın temel çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu bağlamda, Mersin masalları incelenerek kadın ve erkeklerin toplumsal rollerine ilişkin yansımalar cinsiyet temelli bir bakış açısıyla değerlendirilmiş ve alan yazına katkı sağlanması hedeflenmiştir.