1909 katliamı: Adana ve hinterlandında devrimci bağlamda şiddet

Bu çalışma, hinterlandındaki dört kentsel merkezdeki (Kayseri, Maraş, Zeytun ve Antakya) etno-dinsel ilişkiler ışığında, 1909 Katliamlarının bir yeniden değerlendirmesidir. Ağırlıklı olarak Osmanlı, İngiliz ve Amerikan Board Komisyonu arşiv belgelerine dayanarak bu kentsel merkezlerin Jön Türk dönemindeki ilk yılının tarihini irdelemektedir ve Adana şehir merkezindeki iki katliamı bunlardan çıkardığı sonuçlarla açıklamaktadır. Çalışma, devrim ile katliamlar arasındaki etno-dinsel gerilimleri, yerel yönetimlere karşı protestoları, dinin rolünü, sıradan Müslümanların failliğini ve Müslüman eşrafın gücünü göstererek; Jön Türk rejiminin soyut ilkelerinin, özellikle Osmanlı Ermenilerinin haklarına ilişkin olanlarının yorumlanmasında merkezin çevre bölgeler, altyapının üstyapı ve patrisyenlerin plebyenler üzerindeki baskınlığı hakkındaki bazı hâkim nedensellik paradigmalarının yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulunmaktadır. Çalışma ayrıca, Katliamlar ve 31 Mart Olayı arasındaki ilişkiyi araştırmakta ve gericilik kavramını küçümseyen tarih yazımını, kavramı üç aşamaya ayırarak aşmayı önermektedir: Özümseme, devrim karşıtlığı ve karşı-devrim. Çalışma, 1909 Katliamlarının devrim karşıtı aşamada olan gerici hareketler olduğunu ve bunların karşı-devrime dönüşme potansiyellerinin, zaten gönülsüz olan Jön Türk politika yapıcılarının Osmanlı Ermenilerinin haklarını ilgilendiren evrenselci ilkelerin gerçekleştirilmesinden vazgeçmelerinde hayati bir faktör olduğunu savunmaktadır.