Mastektomi öncesi farkındalık temelli stres azaltma eğitiminin ameliyat sonrası erken dönem ağrı üzerine etkisi

Bu tek kör randomize kontrollü araştırma, mastektomi öncesi verilen farkındalık temelli stres azaltma eğitiminin, ameliyat sonrası erken dönem ağrı ve hareket korkusu üzerindeki etkisini incelemek üzere planlandı ve gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri, Ocak 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı'nda gerçekleştirildi. Çalışmaya toplam 40 kadın hasta birey (Deney grubu n = 20, Kontrol grubu n= 20) katıldı. Deney grubuna ameliyat öncesi sekiz oturumluk farkındalık temelli stres azaltma eğitimi verildi. Veriler, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Sayısal Ağrı Ölçeği, Tampa Kinezyofobi Ölçeği ve veri toplama formu kullanılarak toplandı. Veriler SPSS 22.0 (Statistical Package for Social Sciences IBM SPSS- Statistical Package for the Social Sciences For Windows, Version 22.00; Armork, 2013) paket programı ile değerlendirildi. Nicel verilerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi ve değişim katsayısına göre kontrol edildi, Sosyodemografik veriler ve Sayısal Ağrı Şiddeti Ölçeği puan dağılımının normal dağılıma uyması halinde deney ve kontrol grupları arasındaki fark Student t Testi ile, uymaması halinde Mann Whitney U Testi ile sınandı. Nitel verilerin dağılımında deney ve kontrol grupları arasındaki fark Ki-Kare veya Fisher Exact Chi- Square Testi ile analiz edildi. Sayısal Ağrı Şiddeti Ölçeği puanının ve TKÖ puanının zamana göre dağılımının gruplar arası farkı, tekrarlı ölçümlerde Varyans Analizi kullanılarak analiz edildi. Deney grubunun %45'i, kontrol grubunun %15'i çalışmakta (p<0,05) olup, deney grubunun Bilinçli Farkındalık Ölçeği son test puanları kontrol grubundan anlamlı derecede yüksektir (p<0,05). Ameliyat sonrası mobilizasyona kadar geçen süre deney grubunda daha uzun olup (p<0,05), ameliyat sonrası 6. ve 12. saatlerdeki ağrının hafif-orta düzeye kadar düştüğü, deney grubu ağrı puanlarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı düşük olduğu (p<0.05), grupların Tampa Kinezyofobi Ölçeği ile elde edilen gruplar arası son test (42,75±9,24, 43,85±9,72) farklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (t=-0.37, p>0,05), mobilizasyona kadar geçen sürenin deney grubunda istatistiksel anlamlı yüksek olup, eğitimin hareket korkusu üzerinde etkili olmadığı bulundu. Sonuçlar, farkındalık temelli stres azaltma eğitiminin, mastektomi sonrası 6. ve 12. saatlerdeki ağrısı düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı derecede ve klinik olarak azalttığını gösterdi. Farkındalık temelli stres azaltma eğitiminin, mastektomi ameliyatı geçiren kadınların ağrısının azaltılması açısından etkili bir hemşirelik girişimi olduğu, farkındalık temelli stres azaltma eğitiminin mastektomi sonrası dördüncü gün, drenler çekildikten hemen sonra gelişen hareket korkusunu azaltmadaki etkinliğini ölçen ve uzun vadeli sonuçlarına ilişkin araştırmalar yapılması, cerrahi hemşirelerinin hastaların ameliyat öncesi ve sonrası süreçte farkındalık temelli stres azaltma teknikleri hakkında bilgilendirilmeleri, farkındalık temelli stres azaltma yönteminin cerrahi birim ve kurum politikalarına entegrasyonunun sağlanması önerilmektedir.