Matematik öğretmeni yetiştiricilerinin matematik eğitimi felsefeleri ve felsefelerinin öğretim ortamına yansımaları

Matematik ve felsefe, aklın iki gözüdür. Birisi olmadan bilginin gerçekliğine nüfuz etmek oldukça zordur. Eğitim ise bu iki önemli disiplini bireylere kullanma yetisi sunar. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, matematik öğretmeni yetiştiricilerinin matematik eğitimi felsefelerini ve bu felsefelerin öğrenme ortamlarına yansımaları belirlemektir. Bu kapsamda çalışmada, çoklu yöntem araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kuramsal örnekleme yöntemi yoluyla belirlenen ve ülkemizdeki devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinin matematik eğitimi anabilim dallarında çalışan 11 öğretim elemanı oluşturmuştur. Çalışma verileri ise ölçek, yarı yapılandırılmış mülakatlar ve sınıf içi gözlemler aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde iki aşamalı analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda, ilk aşamada sürekli karşılaştırma yöntemi kullanılmış ve bu şekilde öğretim elemanlarının matematik eğitimi felsefelerinin teorik alt yapıları ortaya çıkarılmıştır. İkinci aşamada ise içerik analizi yöntemi kullanılmış ve bu şekilde elde edilen bulgular, Yılmaz, Altınkurt ve Çokluk (2011) tarafından geliştirilen alt boyutları eğitim felsefeleri olan Eğitim İnançları Ölçeği'nden elde edilen bulgularla beraber analiz edilmiştir. Tüm bu analiz sonuçları, matematik öğretmeni yetiştiricilerinin matematik eğitimi felsefelerinin dört farklı grupta toplandığını ortaya koymuştur: ilerlemeci matematik eğitimcileri, varoluşçu matematik eğitimcileri, pragmatist matematik eğitimcileri ve hümanist matematik eğitimcileridir. Daha sonra, bu dört farklı kategoriye düşen öğretmen yetiştiricilerinin dersleri gözlenmiş, video-kayıt altına alınmış ve incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda, ülkemizdeki matematik eğitimi yetiştiricilerinin matematik eğitimi felsefelerinin teorik yapısı bir model ile ortaya çıkarılmıştır. Bu modelde matematik eğitim felsefesine, eğitim ve matematik felsefesinin temel teşkil ettiği belirlenmiştir. Öğretim elemanlarının eğitim felsefeleri birey ve toplum odaklı ayrışırken matematik felsefeleri öznel ve nesnel bilgiler bütünü olarak ayrılmıştır. Bu felsefelerin öğretim ortamına yansımaları da farklı şekillerde olmuştur. Birinci grup ilerlemeci matematik eğitimcileri derslerin de bilgiyi yapılandırırken ikinci grup varoluşçu matematik eğitimcileri öğretim sürecinde öğrenciyi öne çıkarmıştır. Üçüncü grup pragmatist matematik eğitimcileri öğrencilerin işine yarayacak bilgileri günlük yaşamları ile ilişkilendirirken dördüncü grup hümanist matematik eğitimcileri saygı-sevgi odaklı öğrenme ortamları tasarlamışlardır. Çalışmanın sonucunda matematik eğitimcilerinin felsefi yetkinliklerinin geliştirilmesi, kendilerinin farkında olacakları matematik öğretimi programları geliştirilmesi önerilmektedir. Araştırmacılara ise matematik eğitimcilerinin felsefi yaklaşımlarının nedenleri, kültür vb özellikler ile ilişkisinin araştırılmasına dair önerilerde bulunulmuştur. Ek olarak şimdiki çalışmanın ileride matematik eğitimi felsefesi ilgili yapılacak olan çalışmalarda kullanılabilecek bir kuramsal çerçeve sunması bakımından literatüre önemli bir katkı yapabileceği düşünülmektedir.