Meclis-i Mebusan'da Ermeni bir entelektüel: Krikor Zohrab

Krikor Zohrab, Osmanlı Devleti'nin son zamanlarındaki en fazla dikkat çeken Ermeni entelektüellerin başında gelmektedir. Zohrab, Osmanlı Devleti'nin yıkılışına doğru giden süreçte tüm baskılara rağmen toplumsal birliğin sağlanması ve yıkılışın önüne geçilmesi için çeşitli çalışmalarda bulunmuş bir yazar, hukuk ve devlet adamıdır. Bu çalışmaya konu olan Ermeni entelektüel Zohrab, Osmanlı topraklarında yaşamış, eğitim almış, Ermeni ve Türklerin bir arada yaşayabileceği ümidini ortaya koyan çalışmalar yapmış ve toplumsal sorunlar konusunda yeni fikirler ortaya koymuştur. Zohrab'ın bu fikirlerinin en önemli yansımalarını Meclis-i Mebusan'da yaptığı konuşma ve girdiği tartışmalarda görmek mümkündür. Literatüre kazandırdığı sayısız eserlerin yanı sıra Zohrab, Osmanlı Ermeni cemaati içinde de aktif görevler almış, üç dönem mebus seçilerek Osmanlı entelektüelleri arasında yer almıştır. Bu çalışmada Krikor Zohrab'ın hayatı ve kişisel gelişiminde rol oynayan gelişmeler Mebusan Meclis Zabıtları ışığında incelenmiş, eğitim hayatına da yer verilen Zohrab'ın başta Türk-Ermeni ilişkileri olmak üzere toplumsal sorunlar karşısındaki tutumları değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerde Zohrab'ın eserleri ve Meclis-i Mebusan'da yaptığı konuşmalar temel alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Krikor Zohrab, Ermeni, Osmanlı, Entelektüel, Meclis-i Mebusan