Medeni usul hukukunda bilirkişinin yasaklılığı, reddi ve sorumluluğu

Karşı karşıya kaldığımız hukuki uyuşmazlıkları çözme görevi kural olarak yargı makamlarına verilmiştir. Bu görevi ise hâkimler yerine getirmektedirler. Ancak hâkimlerin hukuk dışındaki alanlarda bilgi sahibi olmaları beklenmediği gibi çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilgi sahibi olsalar dahi bu bilgilerine dayanarak karar veremeyecekleri için bilirkişiye ihtiyaç duyulmaktadır. Bilirkişi, bir yargılama sürecinde hâkimde eksik olan ve hukuki bilgi dışında kalan uzmanlık, teknik ve özel bilgiyi hâkime sunan ve tecrübe prensiplerine dayanarak mevcut olan bir vakıadan neticeler çıkaran ya da kendi özel bilgisiyle ve donanımıyla uyuşmazlık konusu olan olayları tespit eden kişidir. Bilirkişiler, mahkemelerin yargı çevresi içinde yer aldığı bölge adliye mahkemeleri adli yargı adalet komisyonları tarafından her yıl düzenlenecek olan listelerde yer alan kişiler arasından seçilirler. Bilirkişinin tarafsızlığı ve bağımsızlığı, temel etik ilkedir. Bu ilkeyi teminat altına alan düzenlemelerden birisi de hâkimin yasaklılık ve reddine ilişkin hükümlerin niteliğine uygun düştüğü ölçüde bilirkişiler için de uygulanmasıdır. Bilirkişi, yargılama faaliyetlerinin bir parçasını teşkil etmektedir. Bilirkişilerin gerek bilirkişinin yasaklılığı ve reddine gerekse bilirkişilikle ilgili Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine aykırı davranışları dolayısıyla hem disiplin hem de hukuki ve cezai sorumlulukları bulunmaktadır.