Ergenlerde akılcı duygucu öz-belirlenim ile ruh sağlığı ilişkisinde ontolojik iyi oluşun aracı rolü

İrrasyonel inanışların ve temel psikolojik ihtiyaçların ruh sağlığının evrensel ve önemli belirleyicileri olduğu belirtilmektedir. İrrasyonel inanışların ruh sağlığının göstergeleri olan iyi oluşla ve psikopatolojiyle ilişkisi birçok çalışmada gösterilmiştir. Benzer bir şekilde, temel psikolojik ihtiyaçların da hem iyi oluşla hem de psikopatolojiyle ilişkisi yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu bağlamda, ruh sağlığını değerlendirmede temel psikolojik ihtiyaçlara yönelik irrasyonel inanışları içeren Akılcı Duygucu Öz-Belirlenim (ADÖB) kavramı geliştirilmiştir. İrrasyonel inanışların ve temel psikolojik ihtiyaçların ruh sağlığı ile ilişkileri çok sayıda çalışmada gösterilmiş olmasına rağmen, bu duruma aracılık eden değişkenlerin neler olabileceği hala tam olarak bilinememektedir. Bu yüzden temel psikolojik ihtiyaçlara yönelik irrasyonel inanışları içeren ADÖB kullanılarak, ontolojik iyi oluş düzeyinin ADÖB ile ruh sağlığı (iyi-oluş ve psikopatoloji) ilişkisinde aracılık edip etmediği incelenmiştir. Veriler yaş ortalaması 16 olan 429 ergenden (243 kadın, 186 erkek) toplanmıştır ve yapısal eşitlik modeli kullanılarak test edilmiştir. Katılımcılar Akılcı Duygucu Öz-Belirlenim Ölçeğini, Ontolojik İyi-Oluş Ölçeğini, Psikolojik İyi-Oluş Ölçeğini ve Depresyon Anksiyete Stres 21 Ölçeğini doldurmuşlardır. Ölçme modeli testi ve yapısal model testi sonuçları kabul edilebilir uyum iyiliği değerleri göstermiştir. Bulgular ontolojik iyi-oluş düzeyinin hem ADÖB ile psikopatoloji arasındaki ilişkiye hem de ADÖB ile iyi oluş arasındaki ilişkiye kısmen aracılık ettiğini göstermiştir. Bu sonuçlar temel psikolojik ihtiyaçlara yönelik irrasyonel inanışların hem doğrudan hem de ontolojik iyi-oluş aracılığıyla ruh sağlığıyla ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.