Medyalar arası gündem belirleme analizinde büyük veri kullanımı: Türkiye ile ilgili karşılaştırmalı analiz

McCombs ve Shaw'ın 1972 yılında şekillendirdikleri gündem belirleme kuramı genellikle seçimler etrafında birçok kez test edilmiş ve kuramın geçerliliği ortaya koyulmuştur. Medyalar arası gündem belirleme çalışmaları ise daha çok geleneksel medya aracılarının birbirini nasıl etkilediği üzerine şekillenmiştir. Geçmiş yıllarda sosyal medyanın, özellikle de Twitter'ın alternatif bir haber kaynağı olarak görülmesi medyalar arası gündem belirleme araştırmalarına bu mecranında dahil edilmesini sağlamıştır. Medyalar arası gündem belirleme çalışmalarının dar bir coğrafi alan ile sınırlı kalması, sınırlı örneklemler ve veri setleri ile test edilmesi ayrıca bazı tezlerde kuramın doğrulanamamış olması bu tezin motivasyonunu oluşturmuştur. Günümüz büyük veri ekosistemi içinde Twitter'ın gündem belirleme gücü bilgisayar destekli içerik analizi yöntemleri kullanılarak çok uluslu veriler ile tekrardan tespit edilebilir. Bu tez ile literatürde eksikliği tespit edilen çok uluslu medyalar arası gündem belirleme çalışmalarına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu sayede medya kurumları ile Twitter arasında gündem belirleme etkisi ve olası etkinin yönü tespit edilmiş olacaktır. Bu bağlamda, 19 Ekim 2018 – 26 Ekim 2018 tarihleri arasında sekiz gün boyunca sabah veriler için 08:00 – 10:00 arası ve akşam verileri için ise 18:00 – 20:00 arası günde iki kez, toplam beş gazetenin (Doğru Haber, Hürriyet, Sabah, Türkiye ve Yeni Şafak Gazeteleri) İngilizce haber yapan web sitelerindeki Türkiye ile ilgili haberler ile Türkiye komşusu altı ülke (Azerbaycan, Bulgaristan, Ermenistan, İran, Suriye, Yunanistan), Rusya ve kontrol amaçlı Türkiye çıkışlı Türkiye konulu İngilizce tweetler medyalar arası gündem etkisini ölçmek adına örneklem olarak kullanılmıştır. Gazetelerden Knime programı ile 2045 haber içeriği toplanmıştır. Twitter'ın gündem belirleme etkisini ölçmek adına ise sekiz ülkeden RStudio programı yardımı ile 39.000 tweet toplanmıştır. RStudio programı ile temizlenen tweetler ve haberlerin başlıkları kelime frekans analizine tabii tutulmuş, bu sayede kodlar oluşturulmuş, oluşturulan kodlar belli temalar altında gruplanmış ve bir sözlük (kod kitabı) oluşturulmuştur. Oluşturulan bu sözlük ile içerik analizi tüm medya aracılarına hem sabah hem de akşam olarak uygulanmıştır. Elde edilen veriler toplam 78 adet çapraz gecikmeli korelasyon paneli ve Rozelle-Campbell taban hizası eşiği kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen çapraz gecikmeli korelasyon verileri katı yaklaşım kullanılarak değerlendirildiğinde değişkenler arasındaki otokorelasyonlar hiçbir panelde Rozelle-Campbell taban hizasının altında oluşmadığı için medyalar arası gündem belirleme etkisi net olarak tespit edilememiştir. Tüm yapılan analizler sonucunda ne medya kurum gündemlerinin kendi içinde ne ülke tweetlerinden derlenen gündemlerin kendi arasında ne de medya kurum gündemleri ile ülke tweetlerinden elde edilen gündemler arasında herhangi medyalar arası gündem belirleme etkisine ulaşılamamıştır. Değişkenler arasındaki otokorelasyonların yüksek çıkması, baskın haberin varlığı, Twitter API'nin veri kısıtı, tek bir tweetin birden çok paylaşılması ve Twitter'ın alternatif medya olarak varlığını sürdürmesi gibi kısıtlar hipotezlerin doğrulanamamasına neden olmuş olabilir. Ilımlı yaklaşım ile verilerin değerlendirilmesi durumunda ise medyalar arası çift taraflı – karşılıklı medyalar arası gündem belirleme etkisi birçok panelde tespit edilmiş olacaktır. Twitter özelinde yapılan medyalar arası gündem belirleme çalışmalarının kamuoyu tarafından öne çıkarılan Twitter paylaşımları ile kurgulanması, Twitter içindeki "ilgini çekebilecek gündemler (İngilizce: Trend, Trends for you)" ile medya kurum gündemleri arasındaki gündem belirleme etkisinin incelenmesi bundan sonra yapılacak medyalar arası gündem belirleme araştırmalarının konusu olabilir. Buna ek olarak Twitter'ın ana akım medya tarafından ilk çıktığında önemsenmeyen ve egemen söyleme karşı olan tweetleri ve tanık gazetecilerin ise ilgi çekici tweetleri ile yeni araştırmalar kurgulanabilir.