Mehmed Ağa Camii çinilerindeki hatlar

Bu çalışma, İstanbul'un Fatih ilçesinde yer alan Mehmed Ağa Camii'ndeki hat yazılı çini panoları tarihî, teknik ve sanatsal açıdan incelemektedir. Cami içi ve son cemaat yerinde toplam 22 pano tespit edilmiş, bunlardan 18'inin 16. yüzyıla ait orijinal İznik çinileri olduğu belirlenmiştir. Geriye kalan 4 pano ise biri 18. yüzyıl Tekfur Sarayı, üçü 21. yüzyıl Kütahya üretimi olmak üzere sonraki dönemlere aittir. Tüm panoların yazı içeriği, boyutları, teknik özellikleri ve konumları kataloglanmış; farklı üretim dönemlerine ait üsluplar hat sanatı açısından karşılaştırılmıştır. Tüm panolarda celî sülüs hattı tercih edilmiş; klasik döneme ait panolarda yüksek nitelikli istif ve harf yapıları tespit edilmiştir. Tekfur ve Kütahya panolarında ise çeşitli oran bozulmaları ve metinsel eksiklikler gözlemlenmiştir. Ayrıca camideki bazı panolar, Süleymaniye ve Selimiye gibi büyük camilerdeki benzer içerikli panolarla istif ve üslup bakımından karşılaştırılmış; klasik Osmanlı hat anlayışına bağlılık saptanmıştır. 2009 yılında çalınıp 2019'da iade edilen bir pano ve eksik panoların yerine yapılan restorasyonlar da hat sanatı açısından değerlendirilmiştir. Bu tez, belgelemeye dayalı yaklaşımı ve üslup analizleriyle, Osmanlı dönemine ait hat yazılı çinilerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusunda sanat tarihi literatürüne katkı sunmayı amaçlamaktadır.