Mehmet Niyazi Özdemir'in "İki Dünya Arasında" romanının kültürleşme süreci bağlamında incelenmesi

Yeryüzünde insanlar tarih boyunca farklı sebeplerle yer değiştirmek yani göç etmek zorunda kalmışlardır. Gönüllü ya da zorunlu olan göç sonucu insanlar yeni bir kültür ile karşılaşmışlardır. Göçmenlerin kendi kültürlerinden farklı bir kültür ile beraber yaşamaya çalışmaları beraberinde başka bir dil, din ve geleneği tanımaları ya da uyum sağlamaları anlamına gelmektedir. Karşılaştıkları yeni şartlar karşısında kişiler bulundukları toplum özelliklerinden olumlu veya olumsuz etkilenmektedirler. Bu etkileşime kültürleşme adı verilmektedir. Araştırmada, Almanya'da bulunan Türk göçmenlerin kültürlerarası etkileşimleri yani kültürleşme süreçlerini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada, Türklerin Almanya'daki kültürleşme sürecini yansıtan en iyi örneklerden biri olduğu düşünülen, Mehmet Niyazi Özdemir'in 'İki Dünya Arasında' romanı incelemeye alınmıştır. Nitel tarama yöntemi kullanılarak yürütülen çalışmada veriler, doküman analizi yöntemi ile toplanmış ve elde edilen bu veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Bu kapsamda araştırmada Mehmet Niyazi Özdemir'in 'İki Dünya Arasında' kitabında roman tahlili, Türk kültür ögeleri ve kültürleşme stratejileri incelenmiştir. Söz konusu romanda, Türkiye'den Almanya'ya üniversite okumak için giden Ayhan'ın, Almanya'da aşık olduğu Hildegard ile evlilik hayalleri kurdukları fakat farklı millî ve dinî değerlere sahip olmaları sebebiyle kavuşamamaları ile ana karakter Ayhan'ın göç ortamında yaşadığı uyum sorunları konu alınmıştır. Araştırmada ilk olarak roman tahlili yapılmış ve elde edilen veriler uygun başlıklar altında toplanmıştır. Türk kültür ögeleri ve kültürleşme stratejileri incelenmiş, metinlerle örneklendirilmiş ve hangi sıklıkla rastlanıldığı belirlenmiştir. Araştırmada en sık rastlanan kültür ögesinin bütünleşme olduğu belirlenirken, romanda yer almayan kültür ögesinin ise adet olmuş davranışlar ve beden dili olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen verilere göre Almanya'ya göç eden Türkler zengin kültürleri sayesinde insanlarla etkili ilişki kurmak ve uyum sağlamak için hazır bulunduklarını göstermektedir. Benzer sonucu kültürleşme stratejilerinde ortaya çıkan bulgular da desteklemektedir. Kültürleşme stratejileri incelendiğinde, uyumu en yüksek olan bütünleşme stratejisinin en sık rastlanan strateji olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarından hareketle Türk göçünü konu almış edebi eserlerle benzer ve güncel incelemeler yapılabileceği, Türk göç edebiyatı alanında kültürleşme gibi, kültürel ve sosyo-psikolojik süreçlerin incelenebileceği önerileri sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Kültürleşme, Türk Kültür Ögeleri, Almanya'ya Göç, Göçmen Edebiyatı