Melanom kanser hücreleri üzerine usnik asitin apoptotik etkisinin araştırılması

Cilt kanseri cildi etkileyen bir kanser türüdür. En ölümcül cilt kanseri türlerinden biri olan melanom dünyadaki ölümlerin %4' üne sebep olmaktadır. Antibiyotiklerin keşfini ve insan sağlığına temel katkılarını yakından takip eden bilim dünyası, patojenik mikroplara karşı aktivitesi olan yeni aktif maddelerin arayışındadır. Likenlerde bu öncü çalışmalara konu olmuştur. Liken aktif maddeleri arasında usnik asit birçok bilim insanının ilgisini çekmiştir ve özel bir liken sekonder metaboliti olarak görülmektedir. Gerçekleştirilen bu tez çalışmasında liken sekonder metabolitlerinden usnik asitin insan melanosit hücre hattı (NHEM-Ad) ve malign melanom hücre hattı (A-375) kullanılmak suretiyle apoptoz yolağı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi ve çeşitli moleküler ve biyokimyasal yaklaşımlar ile uzun vadede kanser tedavisinde kullanılabilirliğinin in vitro düzeyde araştırılması hedeflenmiştir. xCELLigence gerçek zamanlı hücre analiz sistemi aracılığıyla usnik asitin normal insan melanosit hücre hattı ve malign melanom hücre hattı üzerindeki antiproliferatif etkisi tayin edilmiştir. Elde edilen veriler ışığında insan melanosit hücre hattı (NHEM-Ad) için IC50 değeri 3.47 μM, malign melanom hücre hattı (A-375) için ise 20 μM olarak hesaplanmıştır. Apoptoz ile ilgili 84 adet genin kontrol ve uygulama grubu arasında sergiledikleri değişen ifade profilleri ve Kaspaz-3 ve Kaspaz-9 enzim aktivitesi testlerinden elde edilen sonuçlar, usnik asitin insan malign melanom hücre hattında apoptozu indüklemek suretiyle anti-kanser etki sergileyebileceğini göstermiştir. Bu etkinin apoptozun hem dışsal hem de içsel yolağı üzerinden geliştiği fakat mRNA profiline göre değerlendirdiğimizde daha baskın olarak dışsal yolağın kullanıldığı tespit edilmiştir. Tez çalışmasından elde edilen çıktıların cilt kanseri tedavisinde usnik asitin ilaç aday molekülü olarak kullanılabileceğine işaret ettiği düşünülmektedir. Elde edilen bulguların diğer araştırmacılar için de önemli bir kaynak teşkil etmesi umudunu taşımaktayız. Usnik asitin topikal veya transdermal uygulamalar şeklinde ilaç olarak kullanımının ileride cilt kanseri tedavisinde önemli potansiyel taşıyabileceğine inanmaktayız.