
2,463
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Kuinklorak herbisitinin ergin zebra balığı (Danio rerio, Hamilton 1822) solungaç dokusu üzerinde genotoksisitesi ve rosmarinik asitin koruyucu etkisi
Dünyada pestisitler içerisinde en fazla herbisitlerin kullanıldığı bilinmektedir. Ülkemizde de herbisit kullanımı her geçen gün artmakta ve bu artışla birlikte herbisitlerin çevre ve canlı organizmalar üzerindeki olumsuz etkileri de buna bağlı olarak artış göstermektedir. Kinolin karboksilik asit türevi olan kuinklorak (3,7-dikloro-8-kinolinkarboksilik asit); yeni, seçici bir oksin grubu herbisit olup, pirinç, çim alanları, buğday ve kimyasal nadasta kullanılmaktadır. Bu çalışmada, kuinklorak herbisitinin Zebra balığı üzerinde muamelesi ile solungaç dokularında, Rastgele Çoğaltılmış Polimorfik DNA (RAPD) yöntemiyle DNA hasarı ve Kantitatif Real Time PCR (qRT-PCR) ile antioksidan, oksidatif stres, gen onarımı, ısı şoku, hücre döngüsü kontrolü, apoptoz yolağı gibi belirli hücre savunma sistemlerinin etki mekanizmasının ortaya çıkarılması ve biberiye bitkisinden elde edilen Rosmarinik Asit'in (RA) kuinklorak herbisitinin toksik etkisine karşı koruyucu etki değerlendirilmesinin yapılması, kuinklorak herbisitinin doku üzerinde genotoksik etkisi ile RA'nın arasındaki ilişkinin ortaya konması amaçlanmıştır. Zebra balıkları, kuinklorak herbisitinin ön çalışma sonrası belirlenen LC50 96 saat değerinin katlar halinde azalan konsantrasyonları ile sırasıyla 177,00 mg/L, 88,50 mg/L, 44,25 mg/L ve 100 μM RA ayrı ayrı ve en yüksek kuinklorak konsantrasyonu ile birlikte 100 μM RA+ 177,00 mg/L 48 saat boyunca muamele edilmiştir. Sonuçlar değerlendirildiğinde RAPD profillerinde kuinklorak maruziyeti sonrası tespit edilen göstergeler, yüzde genomik kalıp kararlılığında (% GKK) değişim olduğunu göstermiştir. Kuinklorak maruziyeti sonrası en yüksek test konsantrasyonunda antioksidan (Cu-Zn SOD, Mn-SOD, GPX, GST, MT2), insülin benzeri büyüme faktörü (IGF2), ısı şok proteini (HSP70), hücre döngüsü kontrol noktası (P21Kip1 ve P27Kip1), DNA tamir (XPA, XPC ve XRCC3) ve apoptoz yolağı (P53, BAX, Kaspaz 3, Sitokrom C) genleri ifade düzeylerinde artış tespit edilmiştir. RA'nın en yüksek test konsantrasyonu ile birlikte uygulandığı muamele sonrası, kontrol grubuna benzer sonuçlar elde edilmiştir. Sonuç olarak, kuinklorak maruziyetinin Reaktif Oksijen Türleri (ROT) oluşumunu arttırmış olabileceğinden antioksidan savunma sistemi gen ifadelerinde artışa neden olduğu, DNA hasarını indüklediği, hücre döngüsü ilerlemesini kesintiye uğrattığı, DNA onarım sistemi gen ifadelerini arttırdığı, apoptotik yolağı tetiklediği tespit edilmiştir. RA'nın kullanıldığı test gruplarında, antioksidan etki mekanizmasına bağlı olarak, hücreleri toksik etkiden koruyarak sağkalımı indüklediği tespit edilmiştir.
Türkiye'de konakları saptanmış Braconidae (Hymenoptera) türleri
Bu çalışma, Türkiye'de saptanmış olan Braconidae (Hymenoptera) türlerini, saptanan şehirleri, bu parazitoidlerin varsa konaklarını, konakların beslendikleri bitkileri veya parazitoidin bulunduğu habitat bilgisini içeren bir çalışmadır. 1940-2023 yılları arasında Türkiye'de Braconidae (Hymenoptera) familyasına ait türleri içeren 235 literatür tespit edilmiş ve incelenmiştir. İncelenen literatürler, parazitoid – konak – bitki ilişkilerini içeren taksonomik, faunistik ve bitki koruma alanlarını kapsamaktadır. Çalışmada Türkiye'de konakları bilinen Braconidae tür sayısının 246 olduğu ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmanın Türkiye'de saptanmış Braconidae familyası türleri açısından bir rehber niteliği taşıması amaçlanmıştır.
Trakya'da yayılış gösteren bazı Trifolium L. Sect. Chronomesium (Fabaceae) taksonlarının morfolojik özellikleri ve DNA sekans yöntemiyle moleküler filogenetik özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışmada Trakya Bölgesinde yetişen Fabaceae familyasından ait Trifolium L. cinsinin Chronosemium seksiyonuna ait 6 taksonun (T. campestre subsp. campestre var. campestre, T. dubium, T. grandiflorum, T. mesogitanum, T. patens ve T. sebastiani) morfolojik ve moleküler filogenetik özellikleri ITS ve matK bölgeleri sekanslanarak ortaya konulmuştur. Araziden toplanan canlı bitki örneklerinin yapraklarından DNA'ları izole edilerek, ITS ve matK bölgeleri önceden belirlenen primerler kullanılarak çoğaltılmıştır. Çoğaltılan bölgelerin DNA sekansı yapılmış, elde edilen veriler MEGA X ile çalışılarak bu türlerin filogenetik ilişkileri ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda matK ile ITS bölgelerine ait sekans verileri kullanılarak NJ, ML ve UPGMA metodları kullanılarak filogenetik ağaçlar oluşturulmuştur. Sonuç olarak türlerin ayrımında kullanılan morfolojik karakterlerin yanında moleküler sonuçlardan ITS ile oluşturulan filogenetik ağaçların matK ile oluşturulanlara göre daha iyi sonuçlandığı görülmüştür.
Archips rosana (Linnaeus, 1758) (Lepidoptera: Tortricidae)'nın farklı yaşam evreleri üzerinde Bacillus thuringiensis kurstaki (var. serotype: H-7)'nin toksik etkileri
Archips rosana Lepidoptera takımının Tortricidae familyasına ait yaprak bükenler olarak bilinen bir gece kelebeği (güve) türüdür. Tortricidae familyasına ait A. rosana larvaları bitkilerin tomurcuk ve çiçek kısımları, aynı zamanda yaprak ve meyvelerinde zararlar oluşturmaktadırlar. Çeşitli süs bitkisi, bahçecilik ve meyve üreticiliği gibi alanlarda kullanılan bitkilerde ekonomik kayıplara yol açmaktadırlar. Bu nedenle, zararlı böcekler ile mücadelede çeşitli pestisitler kullanılmaktadır. Bu pestisitlerin yoğun ve bilinçsiz kullanımı doğal dengeyi bozulmakta ve biyoçeşitlilik zarar görmektedir. Günümüzde kontrolsüz bir şekilde tarım arazilerinde kullanılan kimyasal içerikli insektisitlerin yerine biyoinsektisitlerin kullanımı çevre ve insan sağlığına etkisi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada, etken maddesi Bacillus thuringiensis kurstaki (var. serotype: H-7) (BİOBİT WP 16000 IU/mg) olan biyoinsektisitin Archips rosana (Linnaeus, 1758) (Lepidoptera: Tortricidae)'nın farklı biyolojik evreleri (4. ve 5. dönem larvaları, prepupa, pupa ve ergin) üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tez çalışmasında ilk olarak, A. rosana larvaları Nisan-Haziran ayları arasında Trakya Üniversitesi Balkan Arboretumun'dan (Edirne ili) özellikle pestisitlere direkt maruz kalmamış Ulmus minor Miller (Ulmaceae) bitkisi üzerinden direkt el teması en az olacak şekilde toplanmış ve laboratuvara transfer edilmiştir. A. rosana' nın 4. ve 5. dönem larval safhaları, prepupa, pupa ve ergin dönemleri letal konsantrasyon (LC50 ve LC90) belirlemek için Bacillus thuringiensis var. kurstaki'in tarım alanlarında tavsiye edilen uygulama konsantrasyonu ve seyreltilmiş (1.10½, 1.10-1, 1.10-2, 1.10-3 ve 1.10-4) konsantrasyonları ile muamele edilmiştir. B. thuringiensis kurstaki'nin LC50 konsantrasyonları; 4. dönem larvalar (24, 48, 72 ve 96 saat) 3.541 (3.339-4.783) mg/ml, 3.012 (2.815-3.269) mg/ml, 2.438 (2.224-2.639) mg/ml ve 1.892 (1.711-2.059) mg/ml; 5. dönem larvalar (24, 48, 72 ve 96 saat) 3.892 (3.495-6.730) mg/ml, 3.226 (2.960-3.661) mg/ml, 2.442 (2.150-2.764) mg/ml ve 1.577 (0.682-2.218) mg/ml; Prepupa dönemi (24, 48, 72 ve 96 saat) 1.908 (1.665-2.132) mg/ml, 1.690 (1.461-1.901) mg/ml, 1.425 (1.204-1.630) mg/ml ve 1.373 (1.161-1.575) mg/ml; Pupa dönemi (9. Gün ve 12. gün) 1.819 (0.920-2.491) mg/ml ve 1.890 (1.599-2.156) mg/ml olarak bulunmuştur. LC90 konsantrasyonları; 4. Dönem larvalar (24, 48, 72 ve 96 saat) 4.108 (3.684-7.138) mg/ml, 4.045 (3.675-4.789) mg/ml, 3.516 (3.240-3.944) mg/ml ve 2.541 (2.348-2.823) mg/ml; 5. dönem larvalar (24, 48, 72 ve 96 saat) 4.794 (4.027-10.751) mg/ml, 4.582 (4.027-5.775) mg/ml, 4.223 (3.708-5.121) mg/ml ve 2.834 (2.197-4.677) mg/ml; Prepupa dönemi (24, 48, 72 ve 96 saat) 3.150 (2.857-3.571) mg/ml, 2.756 (2.500-3.112) mg/ml, 2.365 (2.117-2.717) mg/ml ve 2.249 (2.005-2.603) mg/ml; Pupa dönemi (9. Gün ve 12. gün) 3.114 (2.452-5.205) mg/ml ve 3.122 (2.785-3.643) mg/ml olarak bulunmuştur. Bacillus thuringiensis kurstaki insektisitinin uygulama konsantrasyonuna göre seyreltilmiş konsantrasyonları, doğal yaşam için denge sağlayan parazitoid böceklerin doğal döngüsü ve devamlılığı açısından önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu çalışma ile elde edilen yeni veriler Entegre Zararlı Yönetimi'nde kullanılmak üzere katkılar sağlayabilir. Bu tez konusunu seçmemizdeki en büyük amacımız tarım zararlılarına karşı yüksek doz ve bilinçsiz kimyasal pestisit kullanımını en aza indirmeye çalışmaktır.
Edirne'de satılan ekmeklerde tespit edilen patojen bakteri, maya ve küfler
Mikroorganizmalar yeryüzünün varoluşundan bugüne kadar bizlere çokça yararı ve zararı dokunan canlılardır. Besin döngüsünde önemli yere sahip olan bu canlılardan bazı bakteriler, maya ve küfler uygun şartlar oluştuğunda, çeşitli sebeplerle enfekte olan gıdalarda bu döngü işlemine hemen başlamakta ve istenmeyen renk, tat, görüntü vb. etkilere neden olmakta, insan sağlığını etkilemekte veya besinlerin bozularak israf edilmesine neden olmaktadır. Gıda bozulması adını verdiğimiz bu gibi durumlar, gıdaya ulaşmanın zor olduğu günümüzde çoğu toplumları açlık ve en kötüsü ölümle karşı karşıya getirmektedir. Ayrıca bazı bakteri, maya ve küflerin ürettiği toksin maddeler gıda zehirlenmelerine neden olarak akut ve pandemi olarak nitelendirebileceğimiz toplumsal sorunlara sebep olabilmektedir. Diğer toplumlarda olduğu gibi ülkemizde de ekmek tüketimi oldukça fazladır. Tüketiminin yanı sıra israf konusuda ayrı bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Ekmek üzerine yapılan çalışmalardan elde edinilen bilgiler ışığında ekmeğin doğal yapısı, mayalanma süreci, fırınlanması, su aktivitesinin düşük olması, üretim sürecinde geliştirilen yeni metotlar vb. nedenlerle patojen mikroorganizmaların görülebilirliği düşüktür. Genellikle evlerimizde en sık rastlanılan problem küflenme olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca çok sık olmamakla birlikte sünme bozunmasıda görülmektedir. Bu çalışmamızda Edirne ili ekmek fırınlarında üretilip fırın, zincir market ve büfelerde satılan ekmeklerde patojen bakteri, maya ve küf cinslerinin analizlerini gerçekleştirdik. Analiz işlemlerimizde ISO standartlarını uygulayarak çalışmalarımızı gerçekleştirdik. Sonuçta patojen bakteri tespit edemedik. İki numunemizde aerobik bakteri, bir numunemizde maya gelişimi söz konusu oldu. Küf bakımından gayet uygun sonuçlar elde ettik.
Embriyonel fare hücrelerinde kene tükürük bezi ekstraktının etkisi
Embriyonik kök hücreler (EKH), fare blastosist hücrelerinden 1981 yılında izole edilmesininin hemen ardından biyomedikal araştırmaların vazgeçilmez aracı haline gelmiştir. Ancak, kendini yenileme ve pluripotent özelliklerin düzenlenmesi noktasında hala bazı sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Kene tükürük salgısının; antihemostatik, immüno-modülatör aktiviteleri olan ve çok sayıda biyoaktif molekül içerdiği gösterilmiştir. Ayrıca önceki çalışmalarda; kene tükürük salgısının, mitojenle aktive olan protein kinazlarının (MAPK) ve hücre dışı sinyal düzenlenmesinde rol oynayan hücredışı sinyal düzenleyici kinaz (ERK1/2) yolaklarının aktivasyonu üzerindeki olumsuz etkileri de görülmüştür. Bu yolakların fEKH'lerin kendi kendini yenileme yeteneğine negatif etki ettiklerine dair kanıtlar vardır. Bu çalışmada, kene tükürük salgısının geleneksel fEKH kültür sistemi üzerine etkisini incelenmiştir. Bu amaçla; 3 farklı kene türünden (Dermacentor marginatus, Rhipicephalus bursa ve Hyalomma marginatum) elde edilen, farklı konsantrasyonlardaki kene tükürük bezi ekstraktı, fEKH kültürüne uygulanmıştır. Bu denenemelerde, daha önce CB6F1/J (Balb/c x C57BL/6J) ırkı deney farelerinden elde edilen blastosistlerden izole edilen fEKH'ler kullanılmıştır. Ekstraktların toksik dozunun incelenmesi için, 6 farklı konsantrasyonuna (0.2 µg/ml, 2 µg/ml, 20 µg/ml, 40 µg/ml, 80 µg/ml, 160 µg/ml) sahip olacak şekilde ayarlanmış kök hücre besiyerleri (Knock Out-DMEM+15% Knock Out-Serum) ile fEKH' ler 37 °C sıcaklıkta ve % 5 CO2'li ortamda inkübe edilmiştir. İnkubasyonun 7. gününde Cell Titer Glu (CTG) testi ile hücrelerdeki canlılık durumu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar; 80 µg/ml derişimde D. marginatus tükürük bezi ekstraktı destekli kültürün, fEKH'lerin çoğalma oranını olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Bu etkinin kanıtlanması ve hangi faktörler ya da proteinlerin fEKH proliferasyonuna etki ettiğinin anlaşılması için tamamlayıcı denemelere gereksinim duyulduğu anlaşılmıştır.
Culex pipiens (Diptera: Culicidae) türü sivrisineklerin larvalarında tür içi kalabalık etkisinin araştırılması
Bu çalışma da, deneme alanında doğal olarak da yaygın görülen, birimimize ait Culex pipiens pipiens kolonisine ait sivrisinekler kullanılmıştır. Koloni bakımı, üniversitemiz yerleşkesi dahilinde yer alan sera ve tarımsal araştırma alanları bölgesinde, ağaçlıklı bir bölgede bulunan, artropod araştırma ünitelerinde gerçekleştirilmiştir. Koloni bakımı yarı doğal bir simulasyon şeklinde hazırlanmış bu sistemde yapılmıştır. Koloniye ait ergin sivrisineklerin beslenmesi amacıyla evcil tavuk (Gallaus gallus domesticus) kullanılmıştır. Bu tez çalışmasıyla, Cx. pipiens larvalarında tür içi kalabalık etkisi, çeşitli yönlerden incelenmiş, söz konusu etkiye yol açan yoğunluk derecesi, ilgili etkinin muhtemel nedenleri ve olası sonuçları araştırılmıştır. Deneme gruplarının oluşturulmasında, özel yumurtlama alanından toplanan yumurta paketlerinden çıkan birinci dönem larvalar kullanılmıştır. Denemeler üst çapı 8 cm, alt çapı 6 cm ve yüksekliği 8 cm olan, şeffaf cam bardak şeklindeki kaplarda gerçekleştirilmiştir. Her birine 150 ml, h:4 cm olacak şekilde su konmuştur. Çalışmada her bir grupta 6 tekrar (6 kap) olacak şekilde toplam 9 grup oluşturulmuştur. Gruplardaki kaplarda larva sayısı sırasıyla 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128 ve 256 olacak şekilde ayarlanmıştır. Her bir grup 55 x 70 cm, h:75 cm ebatlarındaki kafeslere alınmış ve takip eden gelişim süreci izlenmiştir. Sonuçta, kullanılan 3076 larvadan 338'i (%40,4) dişi, 498'i erkek (%59,6) olmak üzere toplamda 837 (%27,21) birey ergenliğe ulaşmıştır. Larva yoğunluğunun Cx. pipiens türünde gelişimi olumsuz etkilediği, gelişim sürecini uzattığı, yaygın larva ölümleriyle sonuçlandığı ve çıkan erginlerde kanat uzunluğunu azalttığı açıkça izlenmiştir. Anahtar kelimeler: Culex pipiens, larva, konteyner, kalabalık etkisi
Culex pipiens ve Anopheles maculipennis (Diptera: Culicidae) türü sivrisineklerde yumurtlama alanı tercihini etkileyen temel faktörlerin araştırılması
Sivrisineklerin yumurtalarını bıraktıkları, dolayısıyla larva ve pupa dönemlerini geçirdikleri su içeren üreme alanları, artropodun bütün yaşam evresi üzerinde etkili olan bir ortamdır. Bu ortamın özellikleri, sivrisineğin gelişim süresini, vücut büyüklüğünü, hayatta kalma yetisini, ortaya çıkan yetişkinlerin beslenme ve üreme performansını, vektörlük yeteneğini ve popülasyon yoğunluğunu doğrudan etkileyebilmektedir. İlgili nedenlerden dolayı, sivrisineklere ait üreme alanı özelliklerinin ve/veya sineğin yumurtlama noktasındaki eğilim veya tercihlerinin belirlenmesi, hem mücadelede hem de temel ekolojik çerçevenin belirlenmesinde önemlidir. Yapılan bu çalışmada, Culex pipiens ve Anopheles maculipennis türü sivrisineklerin üreme alanı tercihinde etkili olabilecek bazı parametreler araştırılmıştır. Bu noktada esasen, gebe dişilerin aynı alana yumurtlama eğilimi, tür içi ve türler arası düzlemde ele alınmıştır. Yarı doğal sera ortamında yapılan çalışmada, uygun boyutlarda tel kafeslere (100 x 200x100 cm) yerleştirilen, içerisinde yavru balık yemi ve 500 ml su (h: 4cm) bulunan CDC ovitraplar (h:15 cm; R: 11 cm) kullanılmıştır. Kafeslere doymuş dişi sivrisinekler konmuş olup, deneme süresince, kafesteki dişi sayısı en azından ovitrap sayısına denk olacak şekilde ayarlanmıştır. Denemelerde türler tek tek ve birlikte konmuşlardır. Yumurta sayıları, deneme süresince günlük olarak kaydedilmiş ve ilk pupaların görülmesiyle birlikte denemeler sonlandırılmıştır. Sonuç olarak; Cx. pipiens denemelerinde tek ovitraba en az 1 yumurta paketi, en fazla ise 12 yumurta paketi bırakılmıştır. An. maculipennis dişilerinin aynı alana yumurtlama denemesinde, dört ovitraba hiç yumurtlanmazken, tek ovitraba bırakılan en fazla yumurta sayısı 364 olmuştur. İki türün birlikte bulunduğu denemelerde ise, Cx. pipiens bütün kaplara yumurtlarken, An. maculipennis üç ovitrapta hiç yumurtlamamış, tek ovitraba ise en yüksek 495 yumurta bırakmıştır. Denemelerde, An. maculipennis yumurtalarından hiç biri ergin evresine ulaşamazken, Cx. pipiens ergin evreye başarıyla ulaşmıştır. Bu çalışma, aynı türe ait yumurta varlığının dişiyi alana yumurtlama konusunda aktive ettiğini ve bu noktada Cx. pipiens'in, An. maculipennis'e göre çok daha az seçici bir tür olduğunu göstermiştir. Anahtar kelimeler: Anopheles maculipennis, Culex pipiens, Yumurtlama alanı tercihi
Prunus spinosa L. (Rosaceae)'da bazı çimlenme karakterlerinin araştırılması ve keçilerin çimlenmedeki olası rolünün belirlenmesi
Prunus spinosa L. (çakal eriği) dâhil, bazı Prunus türlerinin sert endokarplı meyveleri vardır. Gerek bu sert endokarptan, gerekse tohum örtüsünden kaynaklanan ekzojen dormansi ve embriyodan kaynaklanan endojen dormansi nedeniyle Prunus türlerinin çimlenmelerinin uzun sürdüğü ve zor olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada, çakal eriğinin tohum ve endokarpı mikroskobik (stereomikroskop ve taramalı elektron mikroskobu) olarak incelenmiş, çimlenme oranı ve süresi belirlenmiş, meyvesi ile beslenen ev keçisi (Capra hircus)'nin bitkinin dağılışında ve çimlenmesindeki olası rolü araştırılmıştır. Tekirdağ il sınırları içerisindeki çeşitli noktalardan toplanmış olgun meyvelerin bir kısmı kurutulmuş, bir kısmından ise çekirdekleri çıkarılmıştır. Bu çekirdeklerin de bir kısmından tohumlar çıkarılmıştır. Meyvelerin toplandığı alan civarındaki üç köydeki ağıllardan çekirdekler toplanmış, bu çekirdeklerin de bir kısmının tohumu çıkarılmıştır. Kurutulmuş meyve, çekirdek ve tohumların büyüklük, ağırlık ve mukavemet ölçümleri yapılmış, daha sonra torf ve keçi gübresine ekilerek in vivo çimlenmek üzere kış şartlarına bırakılmıştır. Stereomikroskobik incelemelerde ağıllardan toplanan çekirdeklerin yüzeyinin doğadan toplananlara göre daha girintili çıkıntılı, açık renkte ve mat olduğu, oysa doğadan toplanan çekirdeklerde yüzeyin daha düz olduğu görülmüştür. Tohum yüzeylerinde de belirgin farklara rastlanmıştır; doğadan toplanan çekirdeklerde tohum yüzeyi sarı-turuncu renkte tohum sıvısıyla kaplıdır ve nemli görünümdedir. Ancak ağıllardan toplanan çekirdeklerden çıkarılan tohumlarda yüzey daha kuru ve mat görünümdedir. Elektron mikroskobu incelemelerinde doğadan toplanan çekirdeklerde endokarp yüzeyi daha tekdüzedir ve odunlaşmış hücreler bütündür. Ağıllardan toplanan çekirdeklerin endokarp yüzeyinde ise hücreler parçalanmış ve kırık görünümdedir. Çimlenme oranı %4.18 olup, en erken çimlenme 83. günde olmuştur. Çimlenen çekirdek ve tohumların büyüklük ve ağırlıkları ortalama değerlerin üzerindedir. Endokarpın çıkarılması çimlenme oranını arttırmıştır; çimlenme oranı çekirdeklerde %3.88'iken tohumlarda %5.42'dir. Ağıllardan toplanan çekirdekler ve tohumlarında çimlenme oranı (%6.54) doğadan toplananların (%3.27) iki katıdır. Bu, keçilerin çiğneyerek ve/veya ruminasyonla çekirdek ve tohumların çimlenmesini kolaylaştırdığını göstermektedir. Ayrıca keçiler, beslenmeleri ve/veya ruminasyon sırasında çekirdekleri tükürerek bu bitkinin dağılımına aracılık etmektedir. Anahtar kelimeler: Prunus spinosa, keçi, endozookori, çimlenme
Tekirdağ'da köpeklerde kene enfestasyonu karakteristiğinin belirlenmesi
Dünya genelinde yaygın olan köpeklerin tahmin edilen sayısı 900 milyon civarındadır ve en az 200 milyonunun sokakta yaşadığı düşünülmektedir. Türkiye'de de hem sahipli hem de sokak köpeği popülasyonunun oldukça yüksek olduğu bilinmektedir. Köpekler insanlarla birlikte yaşasa da, insanların normalde pek girmediği doğal alanlara da sıklıkla giriş çıkış yapabilmektedirler. Birçok paraziter hastalığa sıklıkla maruz kalabilen köpeklerin, en azından bazıları için, insanlara kaynaklık edebileceği bildirilmektedir. Bu noktadaki riskin kesin boyutlarıyla ortaya konabilmesi adına, köpeklerle ilgili ayrıntılı çalışmalara ihtiyaç olduğu vurgulanmaktadır. Yapılan b1u çalışmada, 2017 yılında, Tekirdağ ilinde sahipli veya sokak hayvanı olan 1605 köpek kene yönünden incelenmiştir. Yapılan incelemelerde, köpeklerin 137'sinde (%8,54) en az bir tane olmak üzere, toplam 1033 keneye rastlanmıştır. Köpeklerin 115 (%83,94)'inden 868 (%84,03) Rhipicephalus sanguineus s.l. (Latreille, 1806), 5 (%3,65)'inden 13 (%1,26) Rhipicephalus spp.nimf, 8 (%5,84)'inden 11 (%1,07) Ixodes ricinus (Linnaeus, 1758), 7 (%5,11)'sinden 8 (%0,77) Haemaphysalis parva (Neumann, 1897), 4 (%2,92)'ünden 4 (%0,39) Ixodes acuminatus Neumann, 1901, 1 (%0,73)'inden 117 (%11,33) Ixodes kaiseri Arthur, 1957 ergin ile 12 (%1,16) I. kaiseri nimf toplanmıştır. Yapılan literatür taramalarına göre, I. kaiseri, I. accuminatus ve Ha. parva Türkiye'de ilk defa, Ha. parva dünyada ilk defa köpeklerde bildirilmiştir. Ayrıca, I. kaiseri için Trakya'da ilk, Türkiye'de ikinci bildirim yapılmış olup, ilk bildirim Ankara'da tilkilerden gerçekleştirilmiştir. Anahtar kelimeler: Tekirdağ, köpek, kene, enfestasyon, mevsim
Kuzey Ege Havzası makrofit kompozisyonunun belirlenmesi
Akuatik makrofitler, diğer bir deyiş ile hidrofitler sulak alanların önemli bileşenlerinden biridir. Tanım olarak "makrofit" terimi, göz tarafından tür seviyesine kadar teşhis edilebilen suda yaşayan bitkiler için kullanılır. Makrofitler, Su Çerçeve Direktifi tarafından, tatlı suları biyolojik olarak izlemek için kullanılabilecek temel biyolojik gruplardan biri olarak kabul edilmektedir. Makrofitlerin sudaki vejetasyonun incelenmesi ve takip edilmesi, çevrenin ekolojik kalitesi hakkında bilgi edinmeyi sağlamaktadır. Ülkemiz; 25 hidrolojik havzaya sahiptir ve bu alanlardaki makrofit kompozisyonunun bilinmesi önemlidir. Bu çalışmada Kuzey Ege Havzasında bulunan 16 akarsudan, 4 dönemde toplanmış olan makrofit taksonları incelenmiştir. Örnekleme işlemleri akarsu noktalarında 100 m'lik transektler boyunca yapılmıştır. Örneklenen taksonlar prese alınarak ya da Kopenhag Çözeltisi içerisinde korunmuşlardır. Taksonların teşhisleri, teşhis anahtarları ve kitaplar aracılığı ile yapıldıktan sonra, havzanın makrofit kompozisyonu belirlenmiş ve her örnekleme dönemi için noktanın ekolojik durumunu değerlendirmek amacı ile IBMR hesaplamaları yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar DOKAY Laboratuvar ve Mühendislik Hizmetleri (DOKAY-LAB) tarafından temin edilen fizikokimyasal değerlendirme sonuçları ile karşılaştırılmıştır Havzada yapılan örneklemeler sonucunda 72 farklı takson teşhis edilmiştir. IBMR sonuçları ile fizikokimyasal değerlendirme sonuçları 7 noktada paralellik göstermekle birlikte, 9 akarsu noktasında farklılık göstermiştir.
Kültürü yapılan korunga (Onobrychis mill., baklagiller) taksonları ve bazı yabani akrabalarının moleküler sitogenetik yöntemler ile karakterizasyonu
Sunulmuş olan bu tez çalışmasında kültürü yapılan Onobrychis (O. viciifolia, O. arenaria, O.transcaucasica) türleri ile bazı yabani türlerin genom yapı ve organizasyonları nispeten yeni moleküler sitogenetik yöntemler ile incelenmiştir. Çalışmada kullanılmış olan Onobrychis aksesyonları USDA-NPGS koleksiyonundan tedarik edilmiştir. Çalışmada 35 farklı Onobrychis türünün kromozom sayıları tespit edilmiştir. Türlerin x = 7 ve x = 8 olmak üzere 2 farklı temel kromozom sayısına sahip olduğu belirlenmiştir. Diploid türlerde kromozom sayısı 2n = 2x = 14 ve 2n = 2x = 16 olarak değişiklik gösterirken, poliploid türlerde O. subacaulis (2n = 4x = 32) türü hariç 2n = 4x = 28 olarak saptanmıştır. O. pallasi (2n = 14), O. sternohiza (2n = 14) ve O. vaginalis (2n = 16) türlerine ait kromozom sayıları ilk defa bu çalışmada saptanmıştır. Onobrychis genomları fluorasan in situ hibridizasyon ve genomik in situ hibridizasyon metodu ile ilk defa bu çalışmada analiz edilmiştir. Yapılan FISH analizlerinde prob olarak 35S ve 5S rDNA kullanılmış ve 33 farklı Onobrychis türünün mitotik kromozomları üzerindeki rDNA lokuslarının sayı ve fiziki lokasyonları belirlenmiştir. Diploid türlerde, 35S rDNA lokusu sayısı 1 ile 4 çift arasında değişiklik gösterirken, 5S rDNA lokus sayısının 1 ile 2 çift arasında değiştiği gözlenmiştir. Analiz edilmiş diploid türlerde 35S rDNA lokusunda 5S rDNA lokusuna nazaran daha fazla varyasyon olduğu gözlemlenmiştir. Poliploid türlerde O. subacaulis hariç 2 çift 35S rDNA lokusu ve 4 çift 5S rDNA lokusu saptanmıştır. O. subacaulis türünde her iki lokus içinde eliminasyon gözlemlenmiştir. Flow sitometri metodu ile FISH analizlerinde kullanılan spesifik genotipler üzerinde çekirdek DNA içeriği analizi yapılmış ve 2C çekirdek DNA içeriğinin diploid Onobrychis türlerinde yaklasık 2.5 misli farklılık göstererek 0,65 pg ile 1,47 pg arasında değişim gösterdiği saptanmıştır. Poliploid Onobrychis türlerinde ise 2C çekirdek DNA içeriği 2,43 pg ile 2,83 pg arasında değişiklik gösterdiği belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca 30 farklı aksesyonda nrITS bölgesi kullanılarak moleküler filogeni analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre poliploid türlerin çoğunlukla aynı kladda yer aldığı gözlemlenirken, diploid türler arasında önemli bir varyasyon olduğu ve her 3 kladda da yer aldıkları saptanmıştır. Onobrychis türlerinin çalışma kapsamında belirlenmiş olan kromozom sayıları, 35S ve 5S rDNA lokus sayıları ve çekirdek DNA içeriklerine ait değerler ayrı ayrı analiz edilerek filogenetik ağaç üzerinde haritalanmıştır. Yapılan bu analiz sonuçlarına göre Onobrychis cinsinde ansestör temel kromozom sayısının x = 8 olduğu saptanmıştır. Bir çift homolog 5S rDNA lokusu ansestör olarak belirlenmiştir. Çekirdek DNA içeriğinin diploid türlerde poliploid türlere nazaran daha dinamik olduğu saptanmıştır. Tüm bunlara ek olarak çalışmada en yaygın şekilde kültürü yapılan tür olan O. viciifolia' nın progenitörleri hakkında ön bilgi edinebilmek amacıyla Genomik in situ hibridizasyon analizi de yapılmış ve O. kachetica diploid türünün genomu ile O. viciifolia genomu arasında oldukça yüksek derecede benzerlik olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlara göre diploid O. kachetica türünün O. viciifolia' nın progenitörü veya progenitörlerinden birisi olabileceği sonucuna varılmıştır. Ancak kesin sonuç için daha çok sayıda analizin yapılması gerekmektedir.
Poa jubata a. kern. (Poaceae barn.) türünün mikromorfolojisi ve anatomisi
Bu çalışma ile, Poa jubata A. Kern. taksonunun anatomisi ve floret mikromorfolojisi ilk defa çalışılmıştır. Taksonun kök, gövde ve yaprak enine kesitleri incelenmiş ve kesitlere ait ışık mikroskobu görüntüleri elde edilmiştir. Gluma ve lemma yüzey görüntüleri Taramalı Elektron mikroskobu incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre P. jubata'nın kökü epidermis, eksodermis, korteks, endodermis, perisikl ve merkezi silindir bölgelerinden oluşmaktadır. Gövde enine kesitlerde ise iletim demetlerinin uzunlukları, sklerenkima tabakasının hücre satır sayıları belirlenmiştir. Lemma ve glumaya ait SEM görüntülerinde uzun hücreler görülmüş ve uzunlukları ölçülmüştür. Her iki floret kısmında da kısa hücrelerden taç hücreleri, silika (mantar) hücreleri ve mumsu yapı (epicuticular waxes) görülmüştür. Ancak diken (prickle), makro tüy yapıları görülmemiştir.
Tekirdağ ilinde yayılış gösteren sığırkuyruğu (Verbascum L.) taksonları üzerine morfolojik, anatomik, palinolojik ve ekolojik çalışmalar
Verbascum L. cinsi, içerdiği takson sayısı bakımından Türkiye'nin en büyük cinslerinden biridir. Dünya genelinde 360 tür ile temsil edilmektedir. Flora of Turkey and the East Aegaen Islands 6. Cilt yayınlandıktan sonra yeni tanımlanan taksonlar ile birlikte Verbascum cinsi Türkiye'de 255 tür (413 takson) ve 106 melez ile temsil edilmektedir. Mevcut Verbascum taksonlarının 192'si (melezler ile birlikte 198) endemiktir. Verbascum cinsi ile ilgili yapılan çalışmalar daha çok bölgesel, endemik veya taksonomik anlamda birbiri ile yakın olan taksonları temel almaktadır. Bu tez çalışmasında ise Tekirdağ ilinde yayılış gösteren Verbascum taksonlarının yayılışları belirlenmiştir ve bu taksonlar üzerine morfolojik, anatomik, palinolojik ve ekolojik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca IUCN tehlike kategorileri belirlenmiştir. Bu tez çalışmasından önce 10 taksonun Tekirdağ'da yayılış gösterdiği bilinmektedir. Ancak bu tez ile birlikte bu sayı 17 taksona yükselmiştir. Verbascum bombyciferum, V. thapsus ve V. vacillans taksonlarının hem Trakya bölgesinde hem de Tekirdağ ilindeki, V. banaticum, V. blattaria, V. densiflorum ve V. ovalifolium subsp. thracicum taksonlarının ise Tekirdağ ilindeki yayılışı ilk defa bu tez çalışması ile ortaya konulmuştur. Arazi çalışmaları boyunca, V. orientale subsp. orientale ve V. mucronatum taksonlarının, literatürde verilen yayılışlarından ve habitat bilgilerinden yararlanılsa da Tekirdağ ilinde mevcut yayılışları tespit edilememiştir.
Türk toplumunda benign ve malign tiroit nodüllerinde mitokondriyal dna sık delesyon prevalansının belirlenmesi
mtDNA mutasyonlarının veya varyasyonlarının birçok multifaktöryel hastalıkta ve yaşlanma süreçlerinde rol oynadığına dair bilgi literatürde yer almaktadır. Literatürde 4977 baz çiftlik bir mtDNA delesyonu olan sık delesyonun tiroit, kolorektal, karaciğer, meme, kanserlerinde rol oynadığına bilgiler yer almaktadır. Yapılan bu çalışmanın amacı, Türk toplumunda, fonksiyonel ve fonksiyonel olmayan tiroit nodülleri ile papiller tiroit karsinomlarında (PTK) mitokondriyal DNA (mtDNA) sık delesyon prevalansının saptanması ve mitokondriyal DNA (mtDNA) sık delesyon varlığının PTK'lerinde ayırıcı tanıda kullanılabilme potansiyeli olup/olmadığının belirlenmesidir. Çalışmaya 105 benign ve 6 PTK hastasına ait toplam 285 dokudan daha önceki çalışmadan fenol-kloroform yöntemiyle elde edilen DNA örneği dahil edilmiştir mtDNA sık delesyon bölgesine ait 8470.-8484. nükleotidler ile 13459.- 13447. nükleotidler arasındaki mitokondriyal genom bölgesinin çoğaltılması Yuvalanmış PZR (Nested-PCR) metodu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Toplam 104 hastadan alınan sıcak ve soğuk nodül dokularının 151'inde (%66,23) sık delesyon tespit edilmiştir. PTK tanısı konulan 6 hastaya ait 11 tümör dokusunun 10'unda (%90,9) sık delesyon tespit edilmiştir. Soğuk nodüller ve sıcak nodüller arasındaki sık delesyon dağılımı incelendiğinde, 107 sıcak nodülün 80'inde (%74,8), 80 soğuk nodülün ise 69'unda (%86,3) sık delesyon saptanmıştır (p 0,053). Sonuç olarak, istatistiksel olarak anlamlı olmamakla beraber sık delesyon prevalansı kanserleşme potansiyeli yüksek olan soğuk nodüllerde sıcak nodüllere göre daha yüksek tespit edilmiştir. Ancak soğuk tiroit nodüllerindeki sık delesyon prevalansının PTK tümör dokularıyla benzer olması nedeniyle PTK'lerinde ayırıcı tanıda kullanılabilme potansiyelinin olmadığı öngörülmektedir.
The effects of kefir addition on fermentation characteristics, aerobic stability, and in vitro digestion properties of white clover silages
The aim of the present thesis was to examine the impact of kefir yeast on fermentation characteristics, aerobic stability, nutritive value, in vitro digestibility, some micro- and macronutrient concentration, and fatty acid composition of white clover silages. White clover silages were either uninoculated (Con) or inoculated with kefir yeast at the following application rates: 10 mg/kg (K10), 50 mg/kg (K50), 100 mg/kg (K100) on a fresh basis, and ensiled in laboratory-scale silos for 270 d, followed by 5 d of aerobic exposure. Changes in fermentation characteristics and nutritive value, in vitro digestibility and gas production, mineral concentrations, and fatty acid composition were assessed in terminal silages. The results showed that kefir yeast could effectively reduce neutral detergent fiber, hemicellulose, and ammonia-N contents. The increased acetic acid content of kefir yeast treated silages improved aerobic stability. Kefir yeast made no significant difference in cumulative gas production and estimated parameters except for 48 and 72 h. This study has also shown that kefir yeast reduced the potassium, sodium, selenium, and boron concentrations of white clover silages, whereas calcium, zinc, and iron concentration increased. In addition, kefir yeast significantly increased the proportion of saturated fatty acid in white clover silages, whereas the proportion of polyunsaturated fatty acid decreased. However, kefir yeast had no significant effect on the monounsaturated fatty acid proportion of white clover silages. Overall, it is concluded that adding 50-100 mg/kg of kefir yeast on a fresh basis is appropriate to improve the nutritional value of white clover silage.
Hayvanlarda ovogenezde ovosit büyümesiyle ilgili mekanizmalar üzerine bir derleme
Bütün hayvan gruplarında yumurta hücresinin, ait olduğu organizmadaki somatik hücrelere göre çok daha büyük olması onun ayırt edici bir özelliğidir. Yumurta hücresinin bu büyüklüğü yumurta sarısı olarak isimlendirilen besin maddelerinin ovogenez sırasında sitoplazmada biriktirilmesinden dolayıdır. Hayvanlar, kısa sürede büyük hacimlere ulaşan ve çok sayıda olabilen yumurtalarını ovogenez sırasında bazı özel mekanizmalar kullanarak üretir. Bu mekanizmalar gen amplifikasyonu, diplotende bekleme, ovaryum dışı kaynakların katkısı ve yardımcı hücrelerin katkısı şeklinde gruplandırılmıştır. Türe göre bu mekanizmalardan biri veya birkaçı kullanılsa da bazı mekanizmalar farklı hayvan türlerinde ortaktır. Karşılaştırmalı ovogenez araştırmaları bir taksonun evrimi ve biyocoğrafyasıyla ilgili varsayımlar oluşturmada ve bu varsayımları sınayabilmede çok yararlı olabilir. Bu nedenle, hücre ve gelişim biyologlarının ovosit gelişimini hayvanlar aleminde daha geniş bir tür yelpazesinde araştırması bu süreçte yer alan mekanizmaları ve taksonların filogenetik ilişkilerini anlamamıza büyük katkı sağlayacaktır.
Trakya kaplumbağalarında kene enfestasyonunun mevsimsel prevalansının ve intensitesinin belirlenmesi
Kaplumbağa kenesi olarak bilinen Hyalomma aegyptium Türkiye, Balkanlar ve Kuzey Afrika'da görülen bir türdür. Türkiye'nin özellikle batı bölgesinde insanları tutan keneler arasında ilk ikide yer almaktadır. Her ne kadar H. aegyptium, medikal açıdan önemli bir tür olsa da, türün aylık veya mevsimsel dinamiği ile ilgili ne Türkiye'de ne de dünyada ayrıntılı veriler bulunmaktadır. Öte yandan, kendine has, diğer çoğu kene türünden farklı olarak soğukkanlı bir konağı olan ve kendine has bir biyolojisi bulunan bir türün kendine has bir mevsimsel dinamiğinin olması ve bu dinamiğin diğer kene türlerine bakarak ya da genel kene ekolojisi verilerinden yola çıkarak kestirilmesi zordur. Bu çalışma, kaplumbağa ve kaplumbağa populasyonu oldukça yüksek olan Trakya'daki kaplumbağalarda H. aegyptium'un mevsimsel prevalans ve intensite karakteristiğinin ortaya konması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma 01.01.2021 – 31.01.2022 tarihleri arasında Tekirdağ İli Süleymanpaşa, Yeniçiftlik, Çorlu, Çerkezköy, Çeşmeli ve Seymen lokasyonlarında gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, Mart ve Eylül ayları arasında 157 kaplumbağaya rastlanmış, bunlardan 148'inde kene tespit edilmiş, en düşük prevalans %85,7 ile Nisan ayında ve %87,2 ile Mayıs ayında görülmüştür. Diğer aylarda %100 prevalans tespit edilmiştir. Enfeste kaplumbağalarda hesaplanan kene intensitesi 18,4 olmuştur. Saptanan bütün kenelerin H. aegyptium türüne ait olduğu anlaşılmıştır. Çalışmada 939 larva, 435 nimf, 974 erkek ve 377 dişi kene belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hyalomma aegyptium, Kene, Testudo graeca, Pervalans, Intensite, Trakya
Covıd-19 tedavisinde kullanılan ilaçların insan böbrek hücre hattı üzerine etkilerinin in vitro değerlendirilmesi
COVID-19 olarak adlandırılan ve 2019 yılı itibari ile tüm dünyayı etkileyen SARS-CoV-2"ye karşı özgül bir tedavinin bulunmaması, hali hazırda başka hastalıkların tedavisinde kullanılan bazı ilaçların kullanılmasını gündeme getirmiştir. Bu ilaçlardan hidroksiklorokin (HCQ), favipiravir (FVP) ve valproik asit (VPA) pandemi sırasında sıklıkla ve yüksek dozlarda reçete edilmiştir. Bu Yüksek Lisans Tez çalışmasında HEK293T hücrelerinde HCQ, FVP ve VPA uygulanmalarının hücre canlılığı, çoğalması ve morfolojisi üzerine etkileri MTT analizi ve AO/PI boyamaları kullanılarak, HDAC aktivitesindeki değişim ve bu değişimin anti-inflamatuar yanıt belirteçleri olan IL-6, IL-10 ve TNF-α ifadesine etkisi ELİSA yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. VPA, HCQ ve FVP uygulanan kültürlerde hücre canlılığının devam ettiği herhangi bir hücre ölümü olmadığı gözlenmiştir. Yapılan MTT analizleri sonucunda VPA uygulanan kültürlerde hücre proliferasyonunun 24. ve 48. saatte ve HCQ uygulanan kültürlerde 48. saatte azaldığı, FVP uygulanan kültürlerde ise 24. saatte hücre proliferasyonunun azaldığı fakat 48. saatte tekrar artmış olduğu gözlenmiştir. Tüm deney gruplarında HDAC aktivitesinin artmış olduğu belirlenmiştir. VPA uygulanan kültürlerde 24. saatte %20,42 ve 48. saatte %5,77, HCQ uygulanan kültürlerde 24. saatte % 53,16 ve 48. saate %54,43 ve FVP uygulanan kültürlerde 24. saatte %164,22 ve 48. saatte % 198,16 artış gerçekleşmiştir. HCQ IL-10 ifadesinde artışa, FVP IL-10 ve IL-6 seviyesinde artışa ve VPA uygulaması özellikle TNF-α ifadesinde artışa neden olmuştur. Sonuç olarak HDAC aktivitesindeki artışın IL-10, IL-6 ve TNF-α değişimlerine neden olduğu, VPA uygulamasının TNF-α üzerindeki etkisinin HDAC ile ilişkili olabileceği ancak IL-10 ve IL-6 ifadesinden bağımsız farklı bir hücresel yolak ile ilişkili olabileceği gösterilmiş ve literatürde henüz yer almayan önemli bulgular raporlanmıştır.
Plantago lanceolata ve P. major'ün yaprak su özütlerinin allelopatik potansiyelinin araştırılması
Organizmaların birbirini etkilediği ekolojik bir olay olan allelopati tarımsal sistemlerde özellikle yabancı ot mücadelesinde yararlı bir strateji olabilir. Bu çalışmada iki yabancı ot olan Plantago lanceolata ve P. major'ün yaprak su özütlerinin yedi test bitkisinin (buğday, ayçiçeği, mercimek, fasulye, havuç, turp ve semizotu) tohum çimlenmesi üzerindeki allelopatik etkileri araştırılmıştır. Stok özütün (%5) farklı derişimlerinin (%1, %25, %50, %75 ve %100) çimlenme oranı üzerindeki etkilerini belirlemek için in vitro çimlenme deneyleri yürütülmüştür. Sonuçlarımız her iki yabancı ota ait özütlerin derişimi arttıkça tüm test bitkilerinin çimlenme oranlarının azaldığını göstermiştir. P. lanceolata özütüne maruz kalan tohumlardan çimlenmesi en çok engellenenler havuç (%11,84-100), semizotu (%18,53-100), turp (%6,17-98,84), mercimek (%13,77-95,56), ayçiçeği (%17,57-94,98) ve buğday (%30,12-78,31) tohumları olmuştur, fasulye (%28,69-39,15) tohumları ise çimlenmesi en az etkilenen tohumdur. Benzer şekilde, P. major özütüne maruz kalan tohumlardan çimlenmesi en çok engellenenler havuç (%4,67-100), mercimek (%65,46-99,55), semizotu (%25,09-99,24), turp (%48,69-95,51), ayçiçeği (%43,68-93,16) ve fasulye (%20,70-66,80) tohumlarıdır, buğday (%12,35-60,62) tohumları ise çimlenmesi en az etkilenen tohum olmuştur. Semizotu ve turp yabancı ot olarak kabul edilirse, bulgularımız P. lanceolata ve P. major'ün yüksek derişimli özütlerinin bu yabancı otların kontrolünde etkili biyoherbisitler olabileceğini düşündürmektedir.
Kemoterapotik doksorubisin ve 5-Florourasil'in kurkumin ve C vitamini ile kombine uygulamasının MCF-7 hücrelerine etkilerinin değerlendirilmesi
Meme kanseri tüm dünyada en sık görülen kanser türleri arasındadır ve tüm dünyada kanserin teşhisi ve tedavisi için araştırmacılar laboratuvar çalışmaları yürütmektedirler. Bu çalışmada bir meme kanseri hücre hattı MCF-7'de kurkumin ve C vitamininin meme kanserinin tedavisin-de kullanılan kemoterapatik ajanlar Doksorubisin ve 5-Florourasil ile kombine uygulanmasının hücre canlılığı üzerindeki etkisi ve TNF-alpha, IL-6, IL-10'un ekspresyonuna etkisi araştırılmıştır. Sitotoksik etkiyi belirlemek için yapılan MTT testi sonucunda hücre canlılığının 1000 mikromolar kurkumin uygulamasında %52,7 , 100 mikromolar doksorubisin uygulamasında %53,3, 500 mikromolar 5-Florourasil uygulamasında %47,1, 500 mikromolar c vitamini uygulamasında ise %62,2 olduğu belir-lenmiştir. Kurkuminin Doksorubisin ve 5-Florourasil ile kombine uygulamalarında hücre canlı-lığının %28 ve %30' lara kadar daha da azaldığı gözlenmiştir ancak C vitamini ile birlikte ke-moterapi ajanlarının kombinlendiği deney gruplarında böyle bir etki gözlenmemiştir. TNF-, IL-6, IL-10'un ekspresyonunlarını belirlemek için yapılan Elisa analizleri sonucunda kurkumin uygulanan hücrelerde %52 IL-6 ekspresyon gözlenirken diğer deney gruplarında IL-6 seviyesi %15 seviyelerine kadar gerilemiştir. TNF-alpha ve IL-10 ifadelerinde anlamlı bir değişim saptanmamıştır.
Primer hücre kültürlerine uygulanan kene tükürük salgısının hücre canlılığı üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Kene ısırıkları ağrısız ve kaşıntısız olduğu için fark edilmeleri zordur ve bu durumu tükürük içerisindeki proteinlere borçludurlar. Beslenme başladığında dokuda ağrıyı ve belli bir bölgede pıhtılaşmayı engelleyen enzimler, bağışıklık sistemini bloke etmek için histamine bağlanan ve histamini nötralize eden moleküller salgılarlar. Kan emilimi esnasında konak savunmasından kaçmak için immünomodülatör moleküller, yara iyileştirme inhibitörleri, analjezik faktörler, anti hemostatik ve anti-inflamatuar faktörler içeren enzimleri üretirler. Primer hücreler doğrudan dokudan köken aldıkları için temsili amaçla kullanılmakta en iyi kültür hücreleridir. Yapılan bu yüksek lisans tez çalışmasında eski Çin kaynaklarında böbrekte yang eksikliği için kaplumbağa kabuğu tozu, Eski Mısır tıbbi bilgilerinde katarak tedavisi için kaplumbağa beyni ve Osmanlı'da baş ağrısı, felç gibi durumlarda kaplumbağa kanının kullanılması gibi sebeplerden dolayı Hyalomma aegyptium kenesinin yani yalnızca konakçı olarak kaplumbağayı tercih eden bu kene türünün tükürük bezi; dokuyu temsil edebilen primer hücre türlerinden AF/NP ve kıkırdak hücreleri üzerinde çalışılmıştır. MTT analizi, AO/PI boyama ile AF/NP ve kıkırdak hücrelerinde, kene tükürük bezinin hücre canlılığı, hücre proliferasyonu ve yara onarma etkileri araştırılmıştır.
Hela hücre hatlarına uygulanan kene tükürük salgısının hücre canlılığı üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Dünyada her on bir kadından birisi kanser nedeniyle hayatını kaybeder. Kanser genetik olarak meydana gelebileceği gibi çevresel etmenler ve kişinin yaşam kalitesi de kanseri tetikler. Kanser tedavisinde, kemoterapi, radyoterapi gibi modern tıp teknikleri yanı sıra daha etkili tedavi arayışları da devam etmektedir. Bu çalışmada kene tükürük salgısının kanser hücre hatları üzerine olan etkisi in vitro olarak değerlendirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, Hyalomma aegyptium cinsi kenelerden elde edilen tükürük salgısının HeLa hücre hatları üzerinde hücre canlılığı, çoğalması üzerine etkileri ve anti kanser özellikleri araştırılmıştır. Yapılan MTT analizleri sonucunda HeLa hücre hattına uygulanan 40 µg ve 60 µg steril kene tükürüğü uygulanan kültürlerde hücre canlılığı sırası ile %42,68 ve %34,02 olarak bulunmuştur. Saptanan hücre ölümlerinin teyit edilmesi amacı ile uygulama yapılan tüm örnekler AO/PI ile boyanmış ve florasan mikroskop kullanılarak değerlendirilmiştir. Kontrol grubu olarak normal hücre özelliğindeki HEK293T hücreleri kullanılmış ve H.aegyptium cinsi kenelerden elde edilen tükürük salgısının anti kanser etkisi belirlenmiştir.
Türkiye'ye endemik Poecilimon Fischer, 1853 (Orthoptera, Phaneropteriae) türlerinin IUCN Kırmızı liste kategorilerinin belirlenmesi
Türkiye biyolojik çeşitlilik yönüyle özellikle Palearktik bölgede önemli gen merkezlerinden biridir. Ülkemiz sahip olduğu doğal zenginliğin korunması amacıyla çeşitli uluslararası sözleşmelere taraf olmuştur. Biyolojik envanterini çıkarmak ve bunu korumak için birçok kamu kurumu gerek birimler gerekse ihtiyaca göre mevzuat oluşturarak çaba sarf etmektedir. Çalışma konumuz olan Poecilimon Fischer, 1853 cinsi (Orthoptera: Ensifera: Tettigoniidae: Barbitistini) içerisinde 182 tür bulunmaktadır ve bunlardan 91 tür Türkiye'de yayılış göstermektedir. Bu 91 Poecilimon türünün 68'i endemik, 17'si bölgesel endemik ve 6 geniş yayılışa sahip türden oluşmaktadır ve endemik türlerden sadece 9 türün küresel IUCN değerlendirmesi gerçekleştirilmiştir. Geriye kalan 59 endemik tür hakkında tüm bilimsel çalışmalar incelenmiş ve IUCN metodolojisi kullanılarak ilk defa küresel ölçekte kategorilendirilmesi bu çalışma ile gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler ile türlerin dağılımları, habitat tercihleri ve karşılaştıkları tehditler listelenerek değerlendirme bu veriler ışığında gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda 59 türden 12 türün LC (Least Concern = Düşük Riskli), 16 türün EN (Endangered =Tehlikede), 20 türün VU (Vulnarable = Duyarlı) ve 11 türün ise CR (Critically Endangered = Kritik) kategorisinde yer aldığı saptanmıştır. Bu veriler ışığında toplam 47 türün "Tehdit Altındaki Kategorilerde" olduğu görülmüş ve bu türler ile ilgili koruma stratejilerinin acilen değerlendirilmesi gerekliliği ortaya konmuştur.
MCF-7 hücrelerinde everolimus ve melatonin kombinasyonunun MTOR yolu aracılı hücre ölümü ve mitokondriyal solunum üzerine olan etkisinin araştırılması
Meme kanseri hastalarının büyük çoğunluğu hormon reseptörü bakımından pozitif, insan epidermal büyüme faktör reseptörü-2 bakımından negatiftir. Bu tip kanser hücreleri hormonal terapiye oldukça duyarlıdır. Ancak hormonal terapilere zamanla direnç gelişmekte ve dirençten sorumlu mekanizma bazı tip kanserlerde de novo olarak da oluşabilmektedir. Hormonal terapiye karşı gelişen direnç mekanizmasının en önemli nedenlerinden biri PI3K/Akt/mTOR yolak aktivitesindeki artıştır. Serin/Treonin kinaz olan mTOR, PI3K/Akt yolağının aşağı akım sinyal yolağında yer alıp, hücre büyümesi, proliferasyon, protein sentezi ve hücre canlılığında rol oynamaktadır. Bu yüzden kanser hücrelerinde mTOR baskılanması anti-tümör etkinin geliştirilmesi ve anlaşılması için önem arz etmektedir. Everolimus bir mTOR inhibitörü, melatonin ise anti-oksidan ve anti-enflamatuvar özelliklere sahip bir hormondur. Bu çalışmada everolimus ve melatonin kombinasyonunun, hücre canlılığı, apoptoz, otofajik aktivasyon ve mitokondriyal solunum üzerindeki etkisine bakılmıştır. Bu kapsamda hücre canlılığı testi, migrasyon testi, mTOR yolağı protein ifadeleri, otofajik protein ifadeleri, akış sitometrisi ile apoptotik hücre ölümü ve hücre döngüsü aşamalarındaki farklılıklar, LC3 kümelerinin oluşumu ve JC-1 boyama ile membran potansiyeli belirlenmiştir. Melatonin ve everolimus kombinasyonu sonucu, apoptotik hücre ölümünün arttığı, mTOR protein ifadelerinin baskılandığı, otofajik aktivasyonun olduğu ve kompleks II üzerinden gerçekleşen solunumda iyileşme olduğu gösterilmiştir.
Trakya'nın su kuşu faunasının ve kuş göçündeki rolünün belirlenmesi
Trakya Bölgesi'ndeki altı sulak alan (Büyükçekmece Gölü, Terkos Gölü, Gala Gölü ve İğneada Longoz'u, Karaidemir Baraj Gölü ve Süloğlu Baraj Gölü), su kuşlarının çeşitlilikleri, zamansal ve mekansal dağılışları, mevsimsel dinamikleri, popülasyon yoğunlukları açısından analiz edilmiş ve aralarındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Çalışma sırasında, 18 familyaya ait 105 su kuşu türü kaydedilmiştir. Büyükçekmece Gölü'nde 10 familyaya ait 40 tür, Terkos Gölü'nde 13 familyaya ait 49 tür, Karaidemir Baraj Gölü'nde dokuz familyaya ait 36 tür, Süloğlu Baraj Gölü'nde yedi familyaya ait 10 tür, Gala Gölü'nde 17 familyaya ait 89 tür ve İğneada Longoz'da 15 familyaya ait 58 tür saptanmıştır. Tür kompozisyonlarına göre yapılan kümeleme analizinde Trakya'nın batısında yer alan Gala Gölü ile İğneada Longozu %74,77; doğusunda yer alan Terkos Gölü ve Büyükçekmece Gölü %78,15 benzerlik oranına sahiptir. Tür kompozisyonu, Whittaker indisine göre değerlendirildiğinde ise en benzer gözlem alanı çiftinin Büyükçekmece Gölü ve Karaidemir Baraj Gölü olduğu saptanmıştır. Yapay bir sulak alan olmasına rağmen Karaidemir Baraj Gölü'nün Trakya için önemli bir noktada olduğu ortaya konmuştur. Su kuşları familya kompozisyonunda değerlendirildiğinde ise Gala Gölü ve İğneada Longozu birbirine en benzer iki gözlem alanı olmuştur. Türlerin zamansal dağılımlarına göre yapılan değerlendirmede, en fazla yerli tür sayısı Gala Gölü'nde (28 tür), en fazla kışlayan tür sayısı Karaidemir Baraj Gölü'nde (11 tür), en fazla yaz göçmeni İğneada Longoz'da (14 tür), en fazla kış göçmeni Gala Gölü'nde (21 tür) ve en fazla transit tür sayısı Gala Gölü'nde bulunmaktadır (18 tür). Çalışma alanlarında, IUCN kırmızı listeye göre VU ve NT kategorilerine sahip 13 tür bulunmaktadır. Tez çalışmasında ortaya konan sonuçlar, Trakya Bölgesi'ndeki sulak alanların mevcut koruma statülerinin güçlendirilmesi ve yeni koruma alanlarının ilan edilmesi gerektiğini göstermektedir.
Galerida cristata'nın (Tepeli Toygar) ekolojik önemi
Tepeli Toygar Isparta'da yerli olan kuş türüdür. Türün biyolojik özelliklerini tespit etmek için klasik ornitolojik gözlem teknikleri kullanılmıştır. Sahada veri toplamak amaçlı dört gözlem istasyonu seçilmiş ve özelliklerinin birbirinden farklı habitat özelliklerine sahip olmasına dikkat edilmiştir. Isparta merkez odaklı gerçekleştirilen çalışmada türün davranışsal açıdan uyumlu, beslenme yönüyle örifag, tarımsal alanlara zararı olmayan aksine yazın bazı böcek türleriyle beslendiğinden çiftçi dostu, beslenme zincirinin önemli bir halkası ve ornitofauna açısından önemli olduğu görülmüştür. Türün korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından türün biyolojik özelliklerinin ele alandığı bu çalışma sonucunda tarımsal alanlardaki kimyasal madde kullanımının, habitat bölünmesi, parçalanması ve yok edilmesinin türün yaşam alanlarını ortadan kaldırdığı görülmüştür.
Karakuyu Gölü (Afyonkarahisar-Türkiye)'nün su kalitesinin araştırılması
Arabidopsis thaliana'da normal büyüme ve abiyotik stres koşulları altında sro (sımılar to RCD one) gen ailesinin genom çapında tanımlanması ve ekspresyon profil analizi
Bitkilerin kuraklık, tuzluluk ve soğuk gibi abiyotik streslere karşı hayatta kalması, birçok genin farklı şekilde ifade edildiği karmaşık düzenleyici ağlara bağlıdır. SRO gen ailesi, transkripsiyon faktörleri ve düzenleyici proteinlerle etkileşerek bitki gelişimi ve stres yanıtlarında önemli roller üstlenmektedir. Bu çalışmada, Arabidopsis thaliana'da yer alan SRO gen ailesinin yapısal ve işlevsel özellikleri ile çevresel stres koşullarındaki ifadeleri kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir. Genomik veri tabanları kullanılarak yapılan analizlerde sekiz SRO geni tanımlanmış; bu genlerin genomik organizasyonları, korunmuş protein alanları ve filogenetik ilişkileri ortaya konmuştur. Özellikle PARP-benzeri ve RST gibi korunmuş alanlar, bu proteinlerin etkileşim ağlarında merkezi roller oynayabileceğini göstermektedir. Transkriptom verileri aracılığıyla yapılan ekspresyon analizleri, bu genlerin farklı gelişim evrelerinde ve kuraklık, tuzluluk, sıcaklık değişimleri, oksidatif stres, hormon uygulamaları ve mineral eksiklikleri gibi çeşitli çevresel stresler altında farklı ifade profillerine sahip olduğunu göstermiştir. Promotor analizleri, stres ve hormon yanıtıyla ilişkili birçok cis-düzenleyici elementin varlığını ortaya koymuştur. Protein etkileşim ağları ve fonksiyonel zenginleştirme analizleri, SRO proteinlerinin başta AP2/ERF, NAC ve bZIP ailesi transkripsiyon faktörleri olmak üzere birçok düzenleyici ile etkileşim potansiyeli taşıdığını ve bu proteinlerin stres yanıtlarında düzenleyici merkezler olabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgular, SRO gen ailesinin çevresel stres toleransına katkı sağlayabilecek genetik hedefler olarak değerlendirilmesine olanak sunmaktadır.
Bacillus mojavensis ve Bacillus vallismortis'ten alfa-amilaz üretimi, saflaştırılması ve karakterizasyonu
Bu çalışmada, Şırnak (Meryemderesi) sıcak su kaynağı çamurundan izole edilen termotolerant Bacillus vallismortis ve Bacillus mojavensis kullanıldı. İnkübasyon zamanı, sıcaklık, pH, karbon ve azot kaynakları, farklı metal iyonları, tarımsal atıklar (muz, elma ve portakal kabuğu, arpa kepeği ve fasulye küsbesi), tuz konsantrasyonu, farklı surfaktanlar gibi çeşitli parametrelerin α-amilazların üretimi üzerine etkisi çalışıldı. B. vallismortis ile α-amilaz üretimi için optimum inkübasyon zamanı, sıcaklık ve pH sırasıyla 36. saat, 35 °C ve 7.0 olarak bulunurken, B. mojavensis ile α-amilaz üretimi için optimum inkübasyon zamanı, sıcaklık ve pH sırasıyla 36. saat, 35 °C ve 6.0 olarak bulundu. Kontrol ile karşılaştırıldığında, B. vallismortis'te Mn(II) ve Ca(II) varlığında α-amilaz üretimi yaklaşık %10 ve Triton-X100 ve Tween-20 ile sırasıyla %8.2 ve %12.4 yükseldi. Optimum koşullarda fermentasyon ortamına %0.05 Tween-20 eklendiğinde, B. mojavensis için en yüksek α-amilaz üretimi 4282.6 U/mg olarak belirlendi. B. vallismortis ve B. mojavensis'ten elde edilen α-amilazlar sırasıyla amonyum sülfat çöktürmesi, diyaliz ve dietilaminoetil (DEAE) selüloz iyon değiştirici kromatografisi ile saflaştırıldı. α-Amilazlar B. vallismortis için 51 kat ve %30 verimle ve B. mojavensis için 34 kat ve %18 verimle saflaştırıldı. Saflaştırılmış α-amilazların molekül ağırlığı B. vallismortis ve B. mojavensis için sırasıyla 74 kDa ve 73 kDa olarak saptandı. B. vallismortis'ten elde edilen α-amilaz sırasıyla amonyum sülfat çöktürmesi, diyaliz ve dietilaminoetil (DEAE) selüloz iyon değiştirici kromatografisi ile saflaştırıldı. Saflaştırılmış α-amilazların molekül ağırlıkları B. vallismortis ve B. mojavensis için sırasıyla 74 kD ve 73 kD olarak bulundu. Saflaştırılmış enzimlerin aktivitesi üzerine sıcaklık ve sıcaklık stabilite, pH ve pH stabilite, inhibitörler ve metaller etkisi denendi. Bu α-amilazların ham mısır ve buğday nişastalarına karşı iyi bir hidroliz oranı gösterdiği belirledi. Çözünür nişasta son hidroliz ürünleri ince tabaka kromatografisi (TLC) ile analiz edildi. Hidroliz ürünlerinde glukoz (G1), maltoz (G2), maltotrioz (G3), maltotetroz (G4) ve maltooligosakkaritler vardı. Bunlara ilaveten saflaştırılmış α-amilazların elma suyu berraklaştırılması ve ev tipi çamaşır deterjanları endüstrilerinde kullanımı test edildi.
Bacillus vallismortis ve Bacillus mojavensis'in U(VI) dirençliliği, biyoakümulasyonu ve çevre biyoteknolojisinde kullanımı üzerine çalışmalar
Termotolerant Bacillus vallismortis ve Bacillus mojavensis kullanarak Uranyum(VI)'nın dirençliliği ve biyoakümülasyonu çalışılmıştır. U(VI) minimum inhibisyon konsantrasyon değerleri B. vallismortis için 82,5 mg/L ve B. mojavensis için 85 mg/L olarak bulunmuştur. Farklı U(VI) konsantrasyonlarının B. vallismortis ve B. Mojavensis'in üreme ve biyoakümülasyonu üzerine etkisi sıvı besiyerinde incelenmiştir. Bakterilerin sıvı besiyerinde, katı besiyerine göre daha hassas oldukları bulunmuştur. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, U(VI)'nın biyoakümülasyon kapasiteleri B. vallismortis ve B. mojavensis'in gelişim fazlarının farklı evrelerinde farklılık göstermiştir. B. vallismortis ve B. mojavensis'in en yüksek biyoakümülasyon kapasiteleri sırasıyla 50 ve 48,2 mg/g kuru bakteri olarak belirlemiştir. B. vallismortis ve B. mojavensis kullanarak farklı U(VI) konsantrasyonlarının α-amilaz üretimi üzerine olan etkisi de test edilmiştir. Bunlara ilaveten U(VI) iyonları çok duvarlı MWCNT ve XAD-4 reçinesi üzerine tutturulmuş B. vallismortis ve B. mojavensis ile önderiştirilmiştir ve UV-vis spektrofotometre ile belirlenmiştir. pH, akış hızı, biyosorbentlerin ve destek matrikslerinin miktarı, eluent tipi, konsantrasyonu ve hacmi, yabancı iyonlar, örnek hacmi ve katı faz ekstraksiyon kolonlarının tekrar kullanımı gibi U(VI)'nın gerikazanımı üzerine çeşitli faktörlerin etkisi çalışılmış ve ekstraksiyon koşulları optimize edilmiştir. U(VI)'lı ve U(VI)'sız MWCNT ve XAD-4 reçinesi üzerine immobilize edilmiş B. vallismortis ve B. mojavensis'in karakterizasyonu FT-IR ve SEM ile incelenmiştir. Yeni katı faz ekstraksiyon metodlarının doğruluğu için sertifikalı referans materyaller kullanılmıştır. Doğrulanan yeni metodlar doğal örneklerdeki U(VI)'nın belirlenmesi için uygulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bacillus vallismortis, Bacillus mojavensis, uranyum(VI), dirençlilik, biyoakümülasyon, katı faz ekstraksiyonu, UV-vis spektrofotometre
Magnetik yüklü bazı mantarlar kullanılarak toksik metallerin katı faz ekstraksiyonu
Pleurotus eryngii ve Coprinus micaceus yüklü γ-Fe2O3 manyetik nanopartikül, gerçek örneklerden Co(II) ve Hg(II) prekonsantrasyonunu ve ekstraksiyonu için yeni bir manyetik katı faz bio-ekstraktörleri olarak geliştirilmiştir. Hazırlanan manyetik katı faz bio-ekstraktörlerin metal bağlayıcı yüzey grupları FT-IR spektrometresi ve SEM ile analiz edilmiştir. Co(II) ve Hg(II)'nın manyetik ekstraksiyonu ve prekonsantrasyonunu etkileyen pH, akış hızı, P. eryngii ve C. micaceus miktarı, γ-Fe2O3 manyetik nanopartikül miktarı, eluent türü, konsantrasyon ve hacmi, örnek hacmi ve yabancı iyonları da kapsayan farklı parametreler çalışılmış ve optimize edilmiştir. Her iki manyetik katı faz bio-ekstraktörleri için <%5.0 göreceli standart sapması (RSD) ile iyi bir yeniden kullanım (35 kez) elde edilmiştir. P. eryngii yüklü γ-Fe2O3 manyetik nanopartikül kolonu kullanıldığında Co(II) ve Hg(II) için biyosorpsiyon kapasiteleri sırasıyla 25.4 mg g-1ve 30.3 mg g-1 olarak belirlendi ve Co(II) ve Hg(II) için biyosorpsiyon kapasiteleri C. micaceus yüklü γ-Fe2O3 manyetik kolon kullanıldığında ise sırasıyla 24.7 mg g-1ve 26.2 mg g-1olarak belirlenmiştir. P. eryngii yüklü γ-Fe2O3 manyetik nanopartikül kolonu kullanıldığında, Co(II) ve Hg(II) için prekonsantrasyon faktörleri sırasıyla 80 ve 100 olarak bulunmuş ve yüklü γ-Fe2O3 manyetik nanopartikül kolonu kullanıldığında ise Co(II) ve Hg(II) için prekonsantrasyon faktörleri 80 bulunmuştur. Optimize edilmiş prosedürler sertifikalı referans materyallerin analizi ile doğrulanmış ve gerçek numunelerde Co(II) ve Hg(II) tayininde tatmin edici sonuçlarla başarıyla uygulanmıştır.
Production and characterization of thermostable alpha-amylase and xylanase from thermobacillus sp. vo15 and bacillus licheniformis. vo14
Thermophilic strains VO15 and VO14 were isolated from the hot-spring water of Billoris (Sağlarca), Siirt in Turkey, were used in this work. The study was aimed to produce and determine the optimum condition for extracellular alpha-amylase and xylanase by thermophilic bacteria under submerged fermentation (SmF). The optimum condition for production alpha-amylase by SmF, for Thermobacillus sp.VO15 and B.licheniformis VO14, time of incubation recorded at 48 and 24 hours (12.53 and 15.98 U/mg), temperature 40°C and 45°C and pH 6.0 and 7.0, respectively. The optimum condition for production xylanase, for Thermobacillus sp.VO15 and B.licheniformis VO14, time of incubation recorded at 24 hours for both (28.24 and 32.52 U/mg), temperature 45°C and 40°C and pH 6.0 and 5.0, respectively. The maximum alpha-amylase production by Thermobacillus sp and B.licheniformis were found with ammonium sulfate (117.6%) and yeast extract (122.44%), respectively. The maximum alpha-amylase and xylanase production were obtained with Tween-40 for both bacteria. Various parameters such as temperature and pH, temperature and pH stability, NaCl, detergents, surfactants and metal ions on influence of enzyme characterization were tested. In addition degradation of different starches by alpha-amylase was assayed. Temperature values (50ºC - 110ºC) were examined to compare the differences of the stabilities. The alpha-amylase produced by Thermobacillus sp.VO15, at 110ºC keep more than 95% and 80% of its activity after 30 and 240 min, respectively. alpha-amylases were strongly inhibited by Cd+2 and Hg+2. Both enzymes activated by Co2+.
Buğday (Triticum aestivum L.) bitkisinde kuraklık ile ilişkili bazı hareketli genetik elementlerin (transpozon) ve fizyo-biyokimyasal parametrelerin incelenmesi
Biyotik ve abiyotik stres etmenleri çeşitli bitkilerde önemli ürün kayıplarına neden olmakta, insan ve hayvan beslenmesini olumsuz yönde etkilemektedir. Kuraklık en bilinen abiyotik stres faktörlerinden birisidir. Dünya üzerindeki kullanılabilir alanlar stres faktörlerine göre sınıflandırıldığında doğal bir stres faktörü olan kuraklık stresi %26' lık payıyla en büyük dilimi içermektedir. Bitkilerde kurağa dayanıklılık mekanizmasının geliştirilmesi oldukça karmaşık ve uzun bir süre gerektiren işlemdir. Bu yüzden bitkinin bazı moleküler, biyokimyasal fizyolojik ve morfolojik özelliklerinin degişik çevre kosulları altında büyük önem taşımaktadır. Bitkilerin yetistirildikleri çevrede, kurağa dayanımını etkileyen çok sayıda faktör vardır. Bu durum, kurağa dayanıklı genotiplerin geliştirilmesini oldukça güçleştirmektedir. Kurağa dayanıklılık gösteren bitkilerdeki moleküler fizyolojik ve biyokimyasal sistemler ise karmaşık yapıyı olusturmaktadır. Kurak koşullar altında bu sistemler arasındaki etkileşimler ve verim ile olan ilişkileri yapıyı daha da karmaşık hale getirmektedir. Bu tez çalışmasında, kuraklık stresi uygulanmış farklı buğday çeşitlerinde (Gün91, Bezostaja), gen fonksiyonu ve genom üzerinde önemli etkileri bulunan bazı transpozon genlerinin ifade seviyeleri eş-zamanlı PZR ile ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlar, bitki gelişimi için önemli olarak tanımlanan klorofil, glutatyon redüktaz, yaprak oransal su içeriği, kuru ve yaş ağırlık gibi bazı fizyo-biyokimyasal parametreler ile karşılaştırılmıştır. Dolayısı ile ekmeklik farklı buğday çeşitlerininın kuraklık stresine karşı gösterdiği moleküler fizyolojik cevaplar ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, bu tez çalışması ile kuraklık stresi altında ki buğdayın geliştirdiği moleküler ve fizyo-biyokimyasal değişimler ile ilgili literature yeni bilgiler kazandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Antioksidan, Buğday, Gen İfadesi, Kuraklık Stresi, Klorofil, Transpozon
Öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalığı ile fen ve teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma, fen bilgisi ve sınıf öğretmenliği programında öğrenim gören öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalıkları ile fen ve teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bununla birlikte araştırmada öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalıkları ile fen ve teknoloji okuryazarlıkları çeşitli demografik özellikler (cinsiyet, sınıf, anne baba eğitim durumu, çevre eğitimi ile ilgili ders alma durumu gibi) bakımından incelenmiştir. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 113 fen bilgisi ve 154 sınıf öğretmeni adayları olmak üzere toplam 267 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler, Çevre Etiği Farkındalık Ölçeği ve Temel Fen ve Teknoloji Okuryazarlık Ölçeğinin kullanıldığı bir anket ile toplanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modelinde bir çalışmadır. Araştırmanın sonucunda öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalığı ile fen ve teknoloji okuryazarlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalığı bazı demografik özelliklere göre incelendiğinde; cinsiyetin, sınıf düzeyi değişkeninin(fen eğitimi öğretmen adayları hariç), anne/baba eğitim durumu(sınıf eğitimi öğretmen adaylarının anne eğitim düzeyi hariç) ve çevre eğitimi dersi alma durumunun anlamlı bir farklılık oluşturmadığı ancak program değişkeninin anlamlı bir farklılık oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının fen ve teknoloji okuryazarlığı bazı demografik özelliklere göre incelendiğinde cinsiyetin, sınıf düzeyi değişkeninin(fen eğitimi öğretmen adayları hariç), anne/baba eğitim durumu ve çevre ile ilgili ders alma durumunun anlamlı bir farklılık oluşturmadığı ancak programın anlamlı bir farklılık oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Etik, Çevre Etiği, Fen ve Teknoloji Okuryazarlığı, Öğretmen Adayları
Yeni sentezlenmiş ferrosen temelli iridyum (III) – fosfinit komplekslerinin antioksidan antimikrobiyal, DNA bağlanma ve DNA kırma aktivitelerinin araştırılması
Bu çalışmada yeni sentezlenmiş 8 farklı ferrosen temelli iridyum (III)-fosfinit komplekslerinin antioksidan, antimikrobiyal, DNA bağlanma ve DNA kırma aktiviteleri test edildi. Komplekslerin antioksidan aktivitelerini belirlemek için DPPH(2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) serbest radikal süpürme, metal şelatlama ve demir indirgeme gücü aktiviteleri çalışıldı. 200.0 mg L-1 konsantrasyonda en yüksek radikal süpürme aktivitesini (% 67.5±2,24) ve demir şelatlama aktivitesini (% 74.6±1,53) 2 nolu kompleks sergiledi. En iyi indirgeme gücü aktivitesine 1 nolu kompleksin sahip olduğu belirlendi. Ayrıca komplekslerin antimikrobiyal aktiviteleri, üç Gram + ve üçGram - bakteri kullanılarak agar disk difüzyon yöntemi ile incelendi. İridyum komplekslerinin Gram + bakterilere karşı daha iyi aktivite gösterdiği tespit edildi. Komplekslerin, Gram + bakterilere karşı 8-15 mm aralığında ve Gram -bakterilere karşı da 0-13 mm aralığında inhibisyonzonu oluşturduğu gözlendi. Komplekslerin DNA bağlanma aktivitesini belirlemek için buzağı timüs DNA'sı (CT-DNA)ve DNA kırma aktivitesini belirlemek için ise pBR 322 plazmid DNA'sı kullanıldı. Her iki aktiviteyi de belirlemek için DNA agaroz jel elektroforez yöntemi kullanıldı. Test edilen komplekslerin tamamının DNA bağlanma aktivitesine sahip olduğu ancak 1,2 ve 8 nolu komplekslerin daha iyi bağlanma aktivitesine sahip olduğu belirlendi. Komplekslerin DNA kırma aktivitesi incelendiğinde, test edilen bütün komplekslerin DNA'nın tek zincirinde kırılmaya neden olduğu belirlendi.
Gökçebağ ve çevresinin (Siirt) etnobotanik özellikleri
2019-2020 yılarında yapılan çalışma sonucunda Siirt ili Merkez'e bağlı Gökçebağ beldesi ve çevresindeki yerleşim yerlerinde yapılan anket ve yüz yüze çalışma sonucunda 33 familyaya ait toplam 87 taksonun gıda, tedavi, yakacak, hayvan yemi, süs bitkisi gibi farklı amaçlarla kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışma alanında bağ ve bahçe ile uğraşıp geçimini sağlayan çok sayıda ailenin bulunmasından dolayı birçok farklı kültür bitkisinin tarımı yapılmaktadır. Üretimi yapılan tarım ürünlerinin çoğunluğu her aile kendi ihtiyacını karşılamasına yöneliktir. Çalışma sonucunda kullanımı tespit edilen bitkilerden en fazla takson içeren ilk on familya sırasıyla Rosaceae (14), Asteraceae (10), Amaryllidaceae (5), Brassicacea (5), Lamiacea (5), Apiaceae (4), Moraceae (4), Polygonaceae (3), Amaranthaceae (3), Anacardiaceae (3) ve Cucurbitaceae (3)'dir. Bitkiler kullanım amaçlarına göre sırasıyla gıda (76), tedavi (37), hayvan yemi (7), yakacak (6), süs bitkisi (5) ve diğer amaçlar (boya, temizlik, aroma, kozmetik, çit bitkisi) için (5) kullanılmaktadır. Tespiti yapılan bitkilerden 22'si İran-Turan, 6 tanesi Akdeniz fitocoğrafik bölge elementi ve 59 takson ise herhangi bir fitocoğrafik bölgeye ait olmayan taksondan oluşmaktadır. Bitkilerin kullanılan kısımları ise sırasıyla yaprak (34 takson), meyve (29 takson), toprak üstü kısımlar (14 takson), tohum (8 takson), gövde (7 takson), tüm bitki (5 takson), yumru ve kök (her birinden 4'er takson) ve diğer organlar (18 takson) olarak tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Etnobotanik, Gökçebağ, Siirt, Sistematik, Türkiye
Tillo (Siirt) ve çevresi etnobotanik özellikleri
2019-2021 yıllarında 2 yıllık çalışma sonucunda Siirt'e bağlı Tillo ilçesi, köyleri ve çevresindeki yerleşim yerlerinde yapılan anket ve röportaj çalışmaları sonucunda 49 familyaya ait toplam 151 takson tespit edilmiştir. Bu bitkilerin yer aldığı ilk beş familya sırasıyla Asteraceae (22 takson), Rosaceae (18 taksonun), Brassiscaceae-Fabaceae-Lamiaceae (7'şer takson), Amaryllidaceae-Apiaceae (6'şar takson) ve Cucurbitaceae-Iridaceae-Poaceae (5'er takson) familyalarıdır. Kullanımı tespit edilen taksonlardan 38'i İran-Turan, 9'u Akdeniz, 8'i Avrupa-Sibirya elementi ve 96'sı herhangi bir fitocoğrafik bölgeye ait olmayan taksonlardan oluşmaktadır. Çalışma alanında tespit edilen taksonlardan Gundelia siirtica CR (Kritik), Alkanna froedinii ve Alcea apterocarpa LC (Düşük riskli) tehlike kategorisinde değerlendirilmektedir. Çalışmada iki endemik takson (Gundelia siirtica ve Alkanna froedinii) tespit edilmiştir. Kullanımı tespit edilen örneklerin 99'u gıda, 88'i ilaç, 19'u boya, 17'si hayvan yemi, 15'i alet, 12'si süs, 9'u aroma, 7'si yakacak, 6'sı baharat, 3'ü kozmetik ve 1'i oyun amaçlı kullanılmaktadır. Kullanılan bitkilerden 59'unun toprak üstü, 39'unun meyvesi, 30'unun yaprağı, 19'unun gövdesi, 14'ünün tüm bitki kısımları, 12'sinin çiçeği, 9'unun tohumu, 7'sinin kökü, 2'sinin yumrusu ve reçine kısımları ile 1'inin başak kısmı kullanılmaktadır. Çalışma sonucunda 21 taksonun bu güne kadar bilinenden tamamen veya kısmen farklı amaçlar için kullanıldığı belirlenmiştir.
Tanacetum abrotanifolium (L.) druce, centranthus longiflorus Steven Subsp. longiflorus, Marrubium cordatum Nábelek ve Ferulago stellata Boiss. taksonlarının antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerinin belirlenmesi
Bitkiler, insanlığın varoluşundan bu yana yaşamın önemli temel kaynaklarından biridir. İnsanlar bitkileri sadece beslenmek için değil, çeşitli hastalıkların tedavisi için de kullanırlar. Bitkisel ilaçlar, gelişmekte olan ülkelerdeki kırsal toplulukların kültür ve geleneklerinin önemli bir parçasıdır. Geleneksel ve modern tıpta bitkisel ilaç olarak kullanılan bitkiler ülkemizde de yaygın olarak yetişmektedir. Bu çalışmada Tanacetum abrotanifolium (L.) Druce, Centranthus longiflorus Steven subsp. longiflorus, Marrubium cordatum Nábelek ve Ferulago stellata Boiss. taksonlarının antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yapılan analizler sonucu elde edilen sonuçlara göre bitkilerin yüksek antioksidan özelliklere sahip oldukları ve özellikle Candida albicans üzerinde engelleyici antimikrobiyal etkide bulundukları belirlenmiştir. DPPH(1,1difenil-2-pikrilhidrazil) % giderim aktiviteleri %63,38±0,03 ile %19,80±0,04 aralığında, FRAP (Ferric reducing antioxidant power) aktivitesi 162,66 ile 0,46 mg/ml demir sülfat eşdeğeri aralığında, toplam fenolik madde miktarı 33,34 ile 9,41 gallik asit eşdeğeri aralığında ve toplam flavonoid madde miktarı 217,74 ile 17,95 rutin eşdeğeri aralığında tespit edilmiştir.
Mezra beldesi (Beytüşşebap-Şırnak) propolislerinin antienzim aktiviteleri, DNA hasarı etkisi ve antimikrobiyal aktivitesinin belirlenmesi
Propolis bitkilerden toplanan ve arılar tarafından kovanda üretilen doğal bir üründür. Arılar doğadaki diğer canlılar ile doğrudan ya da dolaylı olarak teması olan değerli bir canlı türüdür. Arılar aynı zamanda biyolojik çeşitlilik açısından da son derece önemlidir. Arılar birçok farklı ürün (Bal, propolis. Arı sütü, arı zehiri gibi) oluşturarak hayatta kalma potansiyellerini arttırmaya çalışmaktadırlar. Bu ürettikleri ürünler tarih boyunca insanların ilgisini çekmiş ve bu nedenle farklı amaçlar ile kullanılmalarına neden olmuştur. Çok eskiden beri insanlar tarafından kullanılan arı ürünlerinden bir tanesi de propolistir. Bu nedenle proplis bilimin gelişmesi ile beraber birçok araştırmacının ilgisini çekmiş ve propolisin kimyasal yapısının tespiti için farklı çalışmalar yapılmıştır. Propolisin kimyasal içeriği üretildiği bölgenin floristik yapısına bağlı olarak değişmektedir. Bu çalışmada Şırnak'ın Beytüşşebap ilçesine bağlı Mezra Beldesinin iki önemli noktasında alınan propolis örneklerinin DNA hasarı etkisi, karbonik anhidraz enzim aktivitesi ve antimikrobiyal etkilerinin belirlenmesi için analizler gerçekleştirilmiştir. Analizlerden elde edilen sonuçlara göre; farklı konsantrasyonlarda propolis ekstratları ile muamele edilen pBR322 plazmit DNA'sında bir kırılmanın oluşmadığı, düşük konsantrasyonlarda bile propolis örneklerinin kullanılan bakterilere karşı inhibisyon etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca elde edilen sonuçlara göre CA1 enzimi üzerinde P1 ve P2 numaralı propolis örneklerinin enzim üzerinde anlamlı bir inhibisyon etkisi olduğu, CA2 enzimi üzerine P2'nin aktivasyon etkisi olduğu ve P1'in düzenli bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. DPPH, FRAP, toplam fenolik ve toplam falavonoid analizlerinde P1 propolis örneği sırasıyla %27,49±0,03, 0,4660±0,08 mgFeSO4/mLekstrakt, 39,01±0,26 mggallikasit/mLekstrakt, 239,58±0,03 mgRutin/mLekstrakt ve P2 propolis örneği sırasıyla %60,39±0,02, 0,5356±0,02 mgFeSO4/mLekstrakt, 39,94±0,22 mggallikasit/mLekstrakt ve 196,30±0,02 mgRutin/mLekstrakt olarak belirlenmiştir.
Varroa destructor'un mt-CO1 gen dizileri kullanılarak filogenetik ve haplotip çeşitliliğinin biyoinformatik analizi
Varroasis, Varroa destructor akarının neden olduğu ve dünya çapında bal arılarına (Apis mellifera) ciddi zararlar veren bir hastalıktır. Bu parazit, diğer eklembacaklıların neden olduğu hastalıklardan çok daha büyük hasarlara yol açmakta ve arıcılık sektöründe yüksek ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu çalışmada, National Center for Biotechnology Information (NCBI) veri tabanına kayıtlı V. destructor'un Mitochondrial Cytochrome c Oxidase Subunit 1 (mt-CO1) gen dizileri kullanılarak, türün küresel filogenetik ilişkisi, haplotip çeşitliliği, genetik varyasyon ve popülasyon yapısı biyoinformatik yöntemlerle araştırılmıştır. Bu kapsamda, NCBI veri tabanından elde edilen ve 20 farklı coğrafi bölgeyi temsil eden toplam 492 mt-CO1 gen dizisi analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, 29 polimorfik bölge ve 19 haplotip grubu tespit edilmiştir. Bunlardan Hap01, 288 gen dizisiyle en yaygın (ana) haplotip olarak belirlenmiş; ayrıca 14'ü tekli olmak üzere toplam 18 farklı haplotip daha saptanmıştır. Hesaplanan haplotip çeşitliliği 0,530 ± 0,014 olup, bu değer orta düzeyde genetik çeşitliliğe işaret etmektedir. Nükleotid çeşitliliği ise 0,00287 ± 0,00019 olarak bulunmuş ve bu da V. destructor popülasyonunun genel olarak genetik açıdan homojen olduğunu göstermektedir. Tajima'nın D, Fu'nun Fs, Fu'nun LD ve Fu'nun LF testlerinin tümü negatif değerler göstermiş, bu da yakın geçmişte yaşanan bir popülasyon genişlemesini düşündürmektedir. Popülasyonlar arası genetik farklılık açısından en düşük fiksasyon indeks değeri Tayland-Vietnam arasında, en yüksek fiksasyon indeks değeri ise Tayvan ile İran, Fransa, Avustralya, Türkiye, Güney Kore ve Arjantin arasında tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma V. destructor'un küresel ölçekte belirli düzeyde genetik çeşitlilik gösterdiğini ve bazı coğrafi popülasyonlar arasında belirgin genetik ayrışmaların bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu genetik farklılıkların, türün yayılım desenlerinin ve adaptasyon kapasitelerinin anlaşılmasında önemli bilgiler sağladığı ve etkili kontrol stratejilerinin geliştirilmesine katkı sunabileceği değerlendirilmektedir.
Beytüşşebap ve çevresinin (Şırnak) etnobotanik özellikleri
Bu çalışma, Şırnak ili Beytüşşebap ilçesi ve yakın çevresinde yerel halk tarafından farklı amaçlar için kullanılan bitkilerin etnobotanik özelliklerini ortaya koymak, geleneksel bitki kullanımına ilişkin bilgileri belgelemek ve bu bilgilerin biyokültürel miras kapsamında korunmasına katkı sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma alanı, İran–Turan fitocoğrafik bölgede yer almakta olup, sahip olduğu topoğrafik yapı ve ekolojik çeşitlilik nedeniyle zengin bir floristik ve etnobotanik potansiyele sahiptir. Arazi çalışmaları sırasında, yöre halkı ile yüz yüze ve yarı yapılandırılmış (anket) görüşmeler gerçekleştirilmiş; bitkilerin yerel adları, kullanılan kısımları, hazırlanış ve kullanım biçimleri kayıt altına alınmıştır. Çalışma sonucunda, Beytüşşebap ve çevresinde 47 familyaya ait toplam 105 bitki taksonunun etnobotanik amaçlarla kullanıldığı tespit edilmiştir. Takson sayısı bakımından en fazla temsil edilen ilk beş familya Asteraceae (18), Apiaceae (13), Rosaceae (8), Lamiaceae (5) ve Amaryllidaceae (4) olduğu belirlenmiştir. Bitkilerin kullanım amaçları incelendiğinde; tedavi ve gıda amaçlı kullanımın baskın olduğu, bu iki kullanım biçiminin çoğu taksonda bir arada değerlendirildiği görülmüştür. Elde edilen verilere göre tıbbi/tedavi amaçlı 70, gıda 57, tarım hayvancılık 7, süs bitkisi 7, el sanatları-boya 4 olarak tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular halk hekimliği kapsamında koruyucu ve tedavi edici unsurların daha fazla benimsendiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, Beytüşşebap ve çevresinde kullanılan bitkilerin etnobotanik açıdan ilk kez kapsamlı biçimde belgelenmesini sağlamış; bölgenin geleneksel bilgi mirasının korunmasına katkı sunmuş ve ileride yapılacak floristik, farmakolojik ve koruma odaklı araştırmalar için bilimsel bir altyapı oluşturmuştur.
Türkiye'deki hypsugo, pipistrellus ve miniopterus cinslerine ait yarasa türlerinin akustik analizi
Türkiye'de bugüne kadar tespit edilen 40 yarasa türü yayılış göstermektedir. Bunlardan 32 tür Vespertilionidae familyasına aittir. Yarasalar doğrudan gözlem ile araştırılabildiği gibi son yıllarda akustik yöntemlerle de etkin bir şekilde incelenmektedir. Yarasaları akustik araştırmak amacıyla ultrasonik detektörlerin kullanımı, dünyada artış göstermesine paralel olarak Türkiye'de de her geçen gün yaygınlaşmaktadır. Bu bağlamda yürütülen çalışmada, Türkiye'de yayılış gösteren Hypsugo savii, Miniopterus pallidus, Miniopterus schreibersii, Pipistrellus kuhlii, Pipistrellus nathusii, Pipistrellus pipistrellus ve Pipistrellus pygmaeus olmak üzere toplam yedi türden ultrasonik dedektör vasıtasıyla elde edilen ekolokasyon çağrılarının analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amaçları arasında, türlerin çağrılarının elde edildikleri lokasyonlar arasındaki farklılıkların tespit edilmesi ve türlerin iki farklı analiz yöntemiyle sınıflandırılarak bu yöntemlerin karşılaştırılması yer almaktadır. Toplamda 34 lokasyondan elde edilen 54.196 çağrının analizi sonucunda, bu türlere ait 2.821 çağrı değerlendirmeye alınmıştır. Lokasyonlar arasında her bir türe ait çağrılarda anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla Bağımsız Örneklemler T Testi, ANOVA ve Welch Testi uygulanmıştır. Türlerin sınıflandırılmasında ise Multinominal Lojistik Regresyon (MLR) analizi ve geometrik morfometri temelli olan ve sesin şekli kullanılarak yapılan Eigensound analizi gerçekleştirilmiştir. MLR analizine geçmeden önce, bağımsız değişkenler arasında çoklu bağlantılılık problemini ortadan kaldırmak için Temel Bileşenler Analizi (TBA) ile bağımsız değişken sayısı azaltılmıştır. Varyans analizi sonucunda, türlerin lokasyonlar arasında anlamlı farklılıklar gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). MLR analizinin doğruluk oranı %93.5 olarak hesaplanmış ve bu bulgular Eigensound analizi sonuçları ile uyumluluk göstermiştir. P. kuhlii ile P. nathusii çağrılarının büyük ölçüde örtüştüğü ve M. pallidus ile M. schreibersii türlerinin ise benzer ekolokasyon çağrı yapılarına sahip oldukları belirlenmiştir. Buna karşılık, H. savii, M. schreibersii, P. pipistrellus ve P. pygmaeus türlerinin sınıflandırılmasında yüksek başarı oranı elde edilmiştir.
Küresel sağlık problemlerinin tedavisi için geliştirilen ilaç taşıyıcı sistemlere limonium türlerinin dahil edilmesi ve biyopotansiyellerinin değerlendirilmesi
Bu çalışmada, halofit özellik gösteren Limonium türlerinden (L. bellidifolium, L. sinuatum ve L. virgatum) elde edilen toprak üstü ve kök kısımlarına ait etanol/su ekstrelerinin biyoaktif bileşik içerikleri ve antikanser potansiyelleri araştırılmıştır. Ekstrelerin fitokimyasal içerikleri analiz edilmiş, biyoyararlanımlarının artırılması amacıyla siklodekstrin ve lipozom bazlı kapsülleme sistemleri uygulanmıştır. İn vitro sindirim simülasyonunu takiben gerçekleştirilen HPLC analizleri ile majör bileşiklerin stabilitesi ve korunma oranları belirlenmiştir. Kapsülleme sonrası elde edilen ekstrelerin antioksidan kapasiteleri ve enzim inhibisyon potansiyelleri değerlendirilmiş; ayrıca HCT-116 kolorektal kanser hücre hattı üzerinde yapılan sitotoksisite deneyleri, biyoinformatik analizler ve moleküler docking çalışmalarıyla desteklenmiştir. Bulgular, L. virgatum türüne ait kök ekstrelerinin tüm test parametrelerinde diğer türlere kıyasla anlamlı derecede yüksek biyolojik aktivite gösterdiğini ortaya koymuştur. Özellikle antikanser değerlendirmelerde, L. virgatum kök ekstrelerinin seçici sitotoksisiteye sahip olduğu ve kanser hücrelerinde apoptoz sürecini etkin biçimde indüklediği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, Limonium türlerinin kolorektal kanser tedavisinde umut vaat eden bitkisel ajanlar olabileceğini göstermektedir. Ayrıca Alzheimer, diyabet ve cilt hastalıkları gibi farklı sağlık problemleri üzerine de bu türlerin potansiyel etkilerine yönelik yenilikçi bulgular sunulmuştur
Stratiomys (Diptera: Stratiomyidae) cinsine ait bazı türlerin moleküler filogenetik analizi
Bu çalışma, Türkiye'deki Stratiomys türlerinin morfolojik ve moleküler analizlerini içermektedir. Çalışmada, Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Entomoloji Laboratuvarı'nda bulunan Stratiomys cinsine ait koleksiyon örneklerinden yararlanılmıştır. Morfolojik analizde, toplam 25 bireyden (10 erkek ve 15 dişi) yüksek çözünürlüklü mikroskopla tüm vücut yapıları, kanat, abdomen ve anten gibi önemli morfolojik karakterler incelenmiştir. Ayrıca, şüphe uyandıran örnekler için genital organlar üzerinde diseksiyon yapılmış, genitaller temizlenerek gliserin içinde muhafaza edilmiştir. Moleküler analizde, türlerin DNA izolasyonu QIAGEN DNeasy kitleri ile gerçekleştirilmiş ve elde edilen DNA örnekleri PCR yöntemiyle mitokondriyal DNA'nın COI (Sitokrom C Oksidaz I) gen bölgesi amplifiye edilmiştir. PCR işlemi sırasında, uygun primerler kullanılarak istenilen gen bölgesi çoğaltılmıştır. Sonrasında, elektroforez yöntemiyle PCR ürünleri agaroz jel üzerinde ayrılmış ve UV ışığı altında görüntülenmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, Stratiomys türlerinin morfolojik tanımlamaları detaylı bir şekilde yapılmış, aynı zamanda moleküler analizler ile türlerin genetik çeşitliliği hakkında bilgiler elde edilmiştir. Bu türlerin faunistik özellikleri Türkiye'nin biyolojik çeşitliliği açısından önemli bir yer tutmakta olup, elde edilen bulgular, gelecekte yapılacak taksonomik çalışmalar için referans teşkil edebilir.
Herıcıum erınaceus miselinin gelişimine bazı orman ve meyve ağaç türlerinden elde edilen odun tozunun etkilerinin araştırılması
Bu çalışmada; Hericium erinaceus'un besi yerinde büyüme ve gelişimine bazı orman (akçaağaç (Acer campestre L.), gürgen (Carpinus betulus L.), kayın (Fagus orientalis Lipsky), meşe (Quercus cerris L.), kavak (Populus alba L.) ) ve meyve ağaçlarının (karadut (Morus nigra L.), elma ( Malus pumila Mill.), fındık (Corylus avellana L), ceviz (Juglans regia L.), trabzon hurması (Diospyros kaki Thunb.)) dal parçalarının laboratuvardaki yüksek devirli değirmen kullanılarak toz haline getirilip, hazırlanan malt ekstrat agar (MEA) besi yerine 5g, 7.5g ve 10g miktarlarında ilave edilip, kontrol grubuna ise hiç ekleme yapılmadan hangi ağaç türünün misel gelişiminde daha etkili olduğu araştırılmıştır. Orman ve meyve ağaçlarından elde edilen dal parçaları laboratuvardaki yüksek devirli değirmen kullanılarak toz haline getirilmiş, 250ml olarak saf su ile hazırlanan malt ekstrakt agar (MEA) besi yerlerine sırasıyla 5g, 7.5g ve 10g miktarlarında ilave edilmiştir. Kontrol grubu besi yeri hazırlanmış ve hiçbir ilave katkı yapılmamıştır. Deneyde 9 cm çapında petri kapları kullanılmış olup petriler Pastör fırınında 180oC de 2 saat tutularak sterilize edilmiştir. Hazırlanan besi yerleri önce manyetik karıştırıcıda karıştırılıp daha sonra otoklavda 1atm basınçta 121oC'de 15 dakika steril edilmiştir. Steril edilmiş petriler biyogüvenlik kabini içerisinde 15 dakika UV ışık altında bırakılıp sonrasında aynı güvenlik kabini içerisinde petrilere steril edilmiş besi yerleri eşit bir şekilde dağıtılmıştır. Besi yerleri petrilere döküldükten sonra UV lambası altında 15 dakika bekletilip ve kabin içerisinde donmaları beklenmiştir. Katılaşan besi yerleri iki gün biyogüvenlik kabini içerisinde bekletilmiş ve bu süre içerisinde petrilerde herhangi bir kontaminasyon olup olmadığı gözlemlenmiştir. Yaptığımız çalışmalarda Selçuk Üniversitesi Mantarcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünün üretim odalarında geliştirilen Hericium erinaceus örneklerinin basidiokarplarından doku kültürü metoduyla geliştirilen miseller kullanılmıştır. Önceden geliştirilen taze miseller biyogüvenlik kabini içerisinde mantar deliciler kullanılarak, 0.7 cm2 misel ihtiva eden yuvarlak parçalar şeklinde önceden hazırlanan besi yerlerine ekimi yapılmıştır. Ekimi yapılan petriler daha sonra 22-24oC arasında inkübasyona bırakılmıştır. 1 gün bekletildikten sonra, ilk ölçüm gününü 0. gün (ilk çizim) olarak kabul edip, 2 gün ara ile misel ölçümleri yapılmıştır. Her bir petride misel gelişimi petri kabını tamamen sarıncaya kadar ölçümler devam etmiştir. Misel gelişimleri ayrıca seyrek (miseller iplik şeklinde tek tek fark edilebilen ve misellerin altında besiyeri gözüken, yüzeysel gelişim), yoğun (miseller iplik şeklinde tek tek fark edilmeyen, yüzeysel gelişim gösteren) ve çok yoğun (miseller pamuksu şekilde gelişim gösterir) olmak üzere canlı (beyazlık çok belirgindir) ve cansız (gelişim zayıf olduğundan beyazlık çok iyi görülmez) şekilde tanımlanmıştır. Aynı zamanda her bir deneye ait tüm petrilerdeki gelişimler tek tek fotoğraflanmıştır. Petriler çizim tablası üzerinde ters çevrilerek, petri üzerine misel gelişim hatlarının çizimi yapılmış ve bütün çizimler bittikten sonra aydınger kağıtları üzerine 9 cm çapındaki daireler hazırlanmış ve bu dairelere petriler üzerine yapılan çizimler aktarılmıştır. Aydınger kağıtlarındaki çizimler bilgisayara aktarılarak Fiji isimli programda sayısal verilere dönüştürülmüştür. Daha sonra sayısal verilere göre değerlendirme yapılıp en hızlı ve en iyi misel gelişiminin hangi petrilerde olduğu ve ilave edilen odun tozunun hangi gramajlarında daha iyi gelişim olduğu tespit edilip rapor haline getirilmiştir. Kurulan deney düzenekleri 3 tekrarlı olarak yapılmış ve faklı farklı olarak kaydedilmiştir. Ayrıca sayısal veriler kullanılarak istatiksel sonuçlar da ortaya çıkarılmıştır. Bu sonuçlar SPSS ve ANOVA programlarında varyans analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Yapılan SPSS analiz sonuçlarına göre: 1. deney analizinde hem ağaç türü hem de besi yeri miktarı değişkenlerinin alan üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğu görülmektedir. Ayrıca bu iki değişkenin etkileşimi de anlamlı bulunmuştur (p=0.007). Alan üzerinde en etkili değişkenin ağaç türü olduğu ve en yüksek misel gelişimini sağlayan tür olarak meşe ağacının öne çıktığı görülmüştür. Besi yeri miktarı uygulamasında 7.5g ve 10g miktarlarında 5g'a göre anlamlı artışın olduğu fakat 7.5g ve 10g arasında belirgin farkın olmadığı bu yüzden de fazla besi yeri ilavelerinin her zaman anlamlı artış getirmeyebileceği sonucuna varılmıştır. 2. deney analizinde hem ağaç türü hem de besi yeri miktarı düzeyi değişkenlerinin alan üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğu görülmüştür. Ayrıca bu iki değişkenin etkileşimi de istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0.006). Buna göre en yüksek alan değerleri meşe ve 10g kombinasyonundan elde edildiği görülmüştür. 3. deney analizinde hem ağaç türü hem de besi yeri miktarı değişkenleri alan üzerinde anlamlı bir etki göstermektedir. Ağaç türü değişkeni çok güçlü bir etkide bulunmuş ve varyansın büyük bir kısmını açıklamıştır (F=65.94, p<0.001). Besi yeri miktarı olan gram faktörü de anlamlı çıkmıştır (F=6.65, p=0.002), ancak bu etkinin büyüklüğü ağaç türüne kıyasla daha sınırlıdır. Öte yandan, ağaç türü ile gram düzeyi arasındaki etkileşim istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0.899). Ağaç türü faktörü belirleyici ve baskın bir rol oynamaktadır. Besi yeri miktarı düzeyinin etkisi sınırlı fakat istatistiksel olarak anlamlıdır. En verimli kombinasyon, yüksek performanslı türlerle birlikte 10g uygulamasıdır. Bütün deneylerde en iyi misel gelişiminin yoğun ve canlı biçimde meşe ağacı tozu içeren petrilerde, en düşük misel gelişiminin de seyrek ve cansız olarak kontrol grubunda olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre meşe ağacının H. erinaceus türünün tohumluk mantar miseli üretiminde kullanılabilecek bir potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Aslan yelesi mantarı, besi yeri, Hericium, misel gelişmesi, orman ve meyve ağaçlarının tozu
Alg Ekstreleri ile Biyosentezlenen Nanopartiküllerin Antimikrobiyal ve Antioksidan Aktivitesinin Belirlenmesi
Bu çalışma, denizlerimizde yayılış gösterten üç farklı divizyoya (Chlorophyta, Rhodophyta ve Phaeophyta) ait makro alglerin ( Codium fragile , Amphiroa rigida ve Sargassum vulgare ) sulu ekstrelerinden biyosentez yoluyla nano parçacık sentezleyerek, sentezlenenen nanoparçacıkların başta sağlık olmak üzere diğer alanlarda kullanılabilirliğini tespit etmek amacıyla tasarlanmış ve bu amaç doğrultusunda, gümüş, demir oksit ve çinko oksit nanopartikülleri sentezlenmiştir. Çalışmada kullanılan algler, toksik kimyasallar kullanılmadan yeşil sentez yoluyla, alglerin nanoteknolojide sürdürülebilir bir kaynak olarak potansiyelini göstermiştir. Elde edilen nano parçacıklar UV-Vis, FTIR, SEM, FESEM ve EDS dahil olmak üzere çeşitli analitik ve mikroskobik karakterizasyon tekniklerine tabi tutulmuş ve sonuçlar, çoğunluğu 10 nm'den küçük olan ve alg özütlerindeki biyo-kompozitlerden kaynaklanan yüzey kümeleri ile düzgün dağılmış nanopartiküller görüntülenmiştir, bu durum partiküllerin biyolojik olarak sentezinin ve stabilizasyonunun etkinliğini göstermektedir.Tüm alg türleri tarafından biyosentezlenen gümüş nanopartiküller, geleneksel antibiyotiklere dirençli bakteriyel ve fungal suşların büyümesini engellemede çok yüksek etkinlik göstermiştir. Sargassum, Amphiroa ve Codium özütleriyle hazırlanan FeO nanopartikülleri antibiyotiğe dirençli bakteri ve mantarlara karşı güçlü aktivite gösterirken, tüm alg türlerinin ZnO nanopartikülleri bakteri ve mantar suşlarına karşı orta ila güçlü derecede aktiftir. Bu aktivite, metal çekirdek ile alg türevi yüzey aktif bileşikleri (örn. fenoller, polisakkaritler, proteinler) arasındaki aktif etkileşime bağlanmaktadır. DPPH, FRAP ve TPC gibi antioksidan analizleri, sentezlenen nanoparçacıkların belirgin bir şekilde oksidatif stresle mücadele edebildiğini ve serbest radikalleri etkili bir şekilde temizleyebildiğini ortaya koymuştur. Gümüş nanoparçacıklar, hem sentezlendikleri alg ekstraktılarına hem de kullanılan standart maddeye kıyasla serbest radikallere karşı çok daha yüksek bir antioksidan aktivite göstermiştir. Demir oksit nanoparçacıkları da kullanılan tüm alg türlerinde güçlü antioksidan etkiler sergilemiştir. Çinko oksit nanoparçacıkları ise Amphiroa rigida türünde çok yüksek, Codium fragile türünde orta düzeyde ve Sargassum vulgare türünde ise yüksek antioksidan etki göstermiştir. Bu sonuçlar, alg özütlerinde bulunan fenolik bileşiklerin nanopartikül yapısına başarılı bir şekilde dahil edildiğini ve bu bileşiklerin nanopartikülleri kapsülleyerek onlara güçlü antimikrobiyal ve antioksidan aktivite kazandırdığını göstermektedir. Bu sonuçlar, alg destekli yeşil sentezin sürdürülebilir, güvenli ve çevre dostu bir şekilde çok işlevli nanopartiküller üretmek için umut verici bir biyoteknolojik yöntem olduğunu ve antimikrobiyal direnç ve antioksidan gibi tıbbi uygulamalarda yaygın kullanım potansiyelini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Biyosentez (Yeşil Sentez), Nanopartiküller, Algler, Antimikrobiyaller, Antioksidanlar, Nanopartiküllerin Karakterizasyonu
Farklı kanser hücre hatlarında array karşılaştırmalı genomik hibridizasyon (array CGH) analizi
Son yıllarda genomik instabilitenin kanser gelişimindeki önemi daha iyi anlaşılmış ve buna bağlı olarak tümörlerdeki yapısal genetik değişimlerin detaylı biçimde incelenmesine yönelik ilgi artmıştır. Array Karşılaştırmalı Genomik Hibridizasyon (Array CGH) yöntemi, tüm genom düzeyinde yüksek çözünürlükte kopya sayısı değişimlerini (CNV) tespit edebilen, invazif olmayan bir moleküler analiz tekniği olarak öne çıkmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı, genetik varyasyonların kanserin doku spesifisitesine göre nasıl farklılık gösterdiğini ortaya koymak ve bu doğrultuda kanser biyolojisinde rol oynayan kritik CNV'lerin tanımlanmasıdır. Çalışmada, farklı doku kökenlerine sahip K562 (kronik miyeloid lösemi), MCF7 (meme kanseri) ve HeLa (servikal kanser) hücre hatları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Agilent SurePrint G3 Human CGH Microarray platformu kullanılarak yapılan analizler sonucunda, her üç hücre hattında da belirgin yapısal genetik değişiklikler saptanmıştır. K562 hücre hattında, kan hücrelerine özgü bölgelerde anlamlı kazanım ve kayıplar tespit edilmiştir. MCF7 hücre hattında, meme kanserine özgü bazı önemli gen bölgelerinde CNV'ler gözlenmiş ve bu değişimlerin hastalığın moleküler alt tipleriyle ilişkili olabileceği değerlendirilmiştir. HeLa hücre hattında ise çok sayıda yapısal bozukluk bulunmasına rağmen, bu değişimlerin servikal kanserle doğrudan ilişkisi saptanamamıştır. Elde edilen bulgular, kopya sayısı değişimlerinin kanserin doku kökenine göre farklılık gösterebildiğini ve bazı varyasyonların potansiyel biyobelirteçler olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Gelecek çalışmalar kapsamında bu verilerin primer tümör dokularıyla karşılaştırmalı olarak analiz edilmesi ve gen ekspresyon profilleriyle entegre edilmesi, varyantların fonksiyonel ve klinik etkilerinin daha derinlemesine anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Ayrıca, belirlenen aday bölgelerin qPCR veya RNA sekanslama gibi ileri düzey moleküler analizlerle doğrulanması, bulguların biyolojik geçerliliğini artıracaktır.
Monosodyum Glutamatın Olası Genotoksik Etkilerinin Tavuk Yumurtası Mikronükleus Testiyle (HET-MN) Belirlenmesi
Günümüzde hızla gelişmekte olan gıda teknolojisinde gıda katkı maddelerinin (GKM) kullanımı oldukça yaygındır. Monosodyum glutamat (MSG) oldukça fazla kullanılan ve tercih edilen bir gıda katkı maddesi olup günümüzde kullanımının güvenirliği ile ilgili net bir görüş bütünlüğü bulunmamaktadır. Yapılan bu çalışmanın amacı MSG'nin olası genotoksik etkisini tavuk yumurtası mikronükleus testi (HET-MN) metoduyla tespit etmektir. MSG'nin üç farklı dozu (0,75, 0,38 ve 0,10 µg/g yumurta) kuluçkanın sekizinci gününde tavuk yumurtalarının hava boşluğundan enjekte edilmiştir. Pozitif kontrol grubunda siklofosfamid (CP) tercih edilmiştir ve 0,85 µg/g yumurta dozunda enjekte edilmiştir. Kuluçkanın 11. gününde embriyolardan kan alınarak frotiler hazırlanmıştır. Hazırlanan frotiler modifiye May Grünwald-Giemsa boyama metoduyla boyanmıştır. Preparatlardaki eritrositler ışık mikroskobu altında incelenmiştir. Eritrositlerdeki mikronükleus ve nükleer anormalliklerin oranları tespit edilmiştir. İstatistiksel analiz sonuçlarına göre MSG'nin test edilen üç dozunda da genotoksik etki görülmemiştir. Test edilen dozlarda MSG herhangi bir teratojenik etkiye de sebep olmamıştır. Bununla birlikte MSG'nin en yüksek dozunda (0,75 µg/g yumurta) istatistiksel olarak embriyonik ölüm oranında önemli düzeyde artış, canlı ve rölatif embriyo ağırlıklarında önemli düzeyde düşüş gözlenmiştir. Bu veriler ise MSG'nin tavuk embriyolarında embriyotoksik etkiye sebep olabileceğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: civciv embriyosu, genotoksisite, gıda katkı maddeleri, siklofosfamit
Kızıldağ yeniyapan ve bazlamaç köylerinin (Mucur/Kırşehir) etnobotanik özellikleri
Bu çalışma 2023-2024 yılları arası Kızıldağ Yeniyapan ve Bazlamaç Köylerinin (Mucur/Kırşehir) etnobotanik özellikleri göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Kızıldağ Yeniyapan ve Bazlamaç köyleri Grid kareleme sistemine göre B5 karesinde yer almaktadır. Çalışmada yörede bilinen ve kullanılan bitkiler ile ilgili 64 kişi ile görüşülmüştür. Bu kişilere bitkilerin yerel isimleri, kullanım alanları, nasıl kullanıldıkları, kullanılan kısımları gibi sorular sorulmuştur. Araştırma alanındaki bitkilerden toplamda 38 familyaya ait 137 taksondan 76'sı çiğ veya pişmiş şekilde gıda, 68' si tıbbi, 15' i hayvan yemi, 20' si eşya, 1'i süs bitkisi, 2'si boya bitkisi, 3' u çay, 4' ü baharat olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışma alanından toplanan taksonlara ait örneklerin fitocoğrafik bölgelere göre dağılımı şöyledir: 17 takson Iran-Turan elementi, 6 takson Akdeniz elementi 5 takson Avrupa-Sibirya elementi ve 111 takson da geniş yayılışlıdır. Çalışma alanından 4 endemik takson tespit edilmiştir. Ayrıca 24 takson da kültür bitkisidir.