Memduh Şevket Esendal'ın hikayelerinde sözcük gruplarının Türkçenin öğretimi bakımından değerlendirilmesi

Kelime grupları konusu ilk ve ortaögretim ögrencilerinin dilbilgisinde en çok zorlandıkları, onlar için adeta bir sendrom teskil eden konuların basında gelmektedir. Ögrenci, islenmesi yaklasık bir ay süren ve kendi arasında pek çok alt dala ayrılan bu konuyu kavramakta, akılda tutmakta ve ayrıstırmakta zorlanmaktadır. Bu çalısmada, Memduh Sevket Esendal'ın 1925 yılında basılan Mendil Altında adlı hikâye kitabının orijinal baskısında yer alan Mendil Altında, htiyarlık, Karga Yavrusu, Ana Baba, Hasta, Feminist, Keles, Rüya Nasıl Çıktı, Hayat Ne Tatlı, Kaçırdık mı, Gül Hanımın Annesi, Müdürün Zügürdü adlı on iki hikâyesindeki kelime grupları incelenmistir. ncelenen kelime grupları isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, fiilimsiler, edat grupları, ikilemeler ve unvan gruplarıdır. sim tamlamaları; belirtili, belirtisiz ve zincirleme isim tamlamaları baslıkları altında ele alınmıstır. Belirtili isim tamlamasında, ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girmeyenler?, ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girenler?, ?tamlayanı düsmüs olanlar?, ?tamlayanı -den ayrılma hal eki alanlar? ve ?tamlayan eki düsmüs olanlar? seklinde alt baslıklar yer almıstır. Belirtisiz isim tamlamalarında ise ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girmeyenler? ve ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girenler? seklinde bir sınıflamaya gidilmistir. Zincirleme isim tamlamalarında ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girenler?, ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girmeyenler? ve ? ?den hal ekinin tamlayan eki olarak kullanıldıgı tamlamalar? seklinde alt baslıklar olusturulmustur. Sıfat tamlamaları, niteleme, belirtme ve fiilimsilerle kurulanlar olmak üzere üç alt baslıga ayrılmıstır. Daha sonra belirtme sıfatları sayı, isaret, belgisiz ve soru sıfatları olarak; sayı sıfatları kendi arasında asıl sayı, sıra sayı, kesir sayı ve ülestirme sayı sıfatı olarak baslıklara ayrılmıstır. Ayrıca isaret sıfatlarında da isaret sıfatlarıyla kurulanlar ve ?ki sıfat yapan ekiyle kurulan isaret sıfatları seklinde bir sınıflama yoluna gidilmistir. Fiilimsiler ise isim-fiiller, sıfat-fiiller ve zarf fiiller olarak üç baslık altında incelenmistir. kileme grupları; aynı kelimenin tekrarıyla olusturulanlar, yakın anlamlı kelimelerle yapılanlar, zıt anlamlı kelimelerle yapılanlar, anlamca kaynasmıs kelimelerle yapılanlar ve biri anlamlı biri anlamsız kelimelerle yapılanlar seklinde ele alınmıstır. Edat grupları, isim unsuru tek kelime olanlar ve isim unsuru kelime grubu olanlar seklinde ikiye ayrılmıstır. Unvan grupları ise çalısmanın son kısmında yer almıstır. Çalısmada, bütün baslıklardaki kelime grupları hikâye içerisindeki sıraya göre dizilmis ve geçtigi cümlenin içerisinde koyu renkte gösterilmistir. Ayrıca cümlenin sonunda parantez içerisinde hikâyenin adı, sayfa ve satır numaraları verilmistir. ncelenen ve kitap içerisinde yer alan diger hikâyeler ekler kısmında yer almaktadır.