Memlûk Sultanlığı'nın Bizans İmparatorluğu ve Kilikya Ermeni Krallığı ile diplomatik ve ticarî ilişkileri: Doğu Akdeniz ticareti ve tüccarlarına yeni bir yaklaşım (1260-1291)

Bu tez, XIII. yüzyılın ikinci yarısında kurulan Memlûk Sultanlığı'nın Bizans İmparatorluğu ve Kilikya Ermeni Krallığı ile yürüttüğü karşılıklı diplomatik ve ticarî ilişkiler üzerinden Doğu Akdeniz ticaret tarihine yeni bir pencere açılması amacıyla hazırlanmıştır. Bu bağlamda Bahrî Memlûkler'in 1260-1291 tarihleri arasında yürüttüğü diplomatik ve siyasî süreç, ticarî ilişkiler merkezinde değerlendirilmiştir. Ayrıca Mısır limanlarına gerçekleştirilen köle, kereste ve demir ticareti ile bu ticarî faaliyetlerde rol alan tüccarlar incelenmiştir. Ardından bahsi geçen tüccarların kimlikleri ile onlar için yapılan tanımlar üzerine bir tartışma açılmıştır. Çalışmada, özellikle Memlûk topraklarından hareketle devletlerarası ticaret gerçekleştiren tüccarların kimlikleri üzerinde durularak, modern literatürde hâkim, Müslüman tüccarlar ifadesinin yeniden değerlendirilmesi gerekliliği, eksik yanları da belirtilerek ortaya konulmuştur. Daha sonra döneme dair İslâm, Latin, Grek, Ermeni ve Süryânî kaynakları Paul Licour'un üçlü mimesis savı merkeze alınarak yeniden değerlendirilmiş ve bahsi geçen tanımlamanın yerine daha kapsayıcı bir şekilde Memlûk tüccarları ifadesinin kullanılmasının uygun olacağı örneklerle izah edilmiştir. Bu çalışmada ayrıca tüccarların çeşitli ticarî yasaklamalar, ambargolar ve korsanlık faaliyetlerine karşı aldığı önlemlerden de bahsedilerek Memlûkler'in bölgedeki ticarî faaliyetlerin bir parçası olmak adına verdiği teşvikler ele alınmıştır. Diğer yandan tüccarların, yasaklar devam ederken bir yöntem olarak başvurdukları çeşitli hileler de tezde incelenmiş, mevcut belgeler üzerinden bahsi geçen zaman diliminde taşınan ürünlerin cinsi, miktarı, fiyatı ve ticarette hileye başvuran tüccarlar da çalışmaya dâhil edilmiştir.