Geology, geochemistry and geochronology of granitic gneisses and leucocratic orthogneisses at the eastern part of Ödemiş-Kiraz submassif, Menderes massif: Pan-African and triassic magmatic activities

Bu çalışmada Ödemiş-Kiraz Asmasifi'nin doğusundaki çalışma alanlarından elde edilen jeolojik, jeokimyasal ve jeokronolojik veriler Menderes Masifi'nin jeotektonik evrimine açıklık getirmek amacıyla ele alınmış ve yorumlanmışlardır. Menderes Masifi'nin, Ödemiş-Kiraz Asmasifi doğusunda yer alan Derbent ve Dernirhan bölgelerindeki kaya istifi nap yığınları meydana şeklindedir. Derbent çevresinde gözlenen kaya istifi dört nap paketinden yapılıdır. Pan-Afrikan temele ait birimler, kendi içerisinde gelişen bindirmeler yoluyla, alttan üste alt, orta ve üst nap paketlerinden oluşturmaktadır. Paleozoyik-Mesozoyik örtü serilerinden meydana gelen en üstte yer alan nap paketi tektonik bir dokanakla Pan-Afrikan temele ait üst nap paketini üstlemektedir. Bununla beraber, tipik nap yapısı sunan Menderes Masifi'nin metamorfik kayaları, metamorfik olmayan ofiyolitik kayalar tarafından da tektonik olarak üstlenmektedir. Aynı şekilde, Dernirhan bölgesinde, Pan-Afrikan ortognayslardan oluşan bir nap paketi örtü serisine ait metapelitik kayalar üzerine tektonik bir dokanakla gelmektedir. Ortognayslarm granitik ilksel kayaları metapelit ve fillitlerden meydana gelen Pan-Afrikan temel içerisine sokulum yapmışlardır. Ayrıca, Pan-Afrikan temel kayaları ve Paleozoyik seriler, lökokratik ortognayslarm granitik ilksel kayaları tarafından da kesilmektedir. Elde edilen jeolojik veriler her iki ortognaysın granitik kökenli ve çevre kaya ile ilksel intrüzif dokanaklara sahip olduklarım göstermektedir. Jeokimyasal bileşim Pan-Afrikan ortognayslarm ilksel magmatiklerinin kalkalkalen, peralumino, S-tip, sin- ve/veya post-tektonik granit ve granodiyoritler olduklarına işaret etmektedir. Lökokratik ortognayslardan elde edilen jeokimyasal veriler ise, bunların kıtasal kabuktan türeme, S- tip, peralumino ve kalkalkalen karakterli granitler olduğunu göstermektedir. vıPan-Afrikan ortognayslardan analiz edilen zircon popülasyonlannın düzgün magmatik zonlanmalı ve tipik magmatik özşekilli zirkonlardan oluştuklan SEM ve CL fotoğrafları ile saptanmıştır. Bu gibi özşekilli tanelerden elde edilen 561.5Ü.8 ve 570.5±2.2 my'kk 207Pb/206Pb yaşlan, ortognaysların ilksel kayalarının sokulum yaşlan olarak yorumlanmışlar. Jeolojik ve jeokronolojik veriler bu ortognaysların granitik ilksel kayalarının Pan-Afrikan orojenezi ile ilişkili yüksek dereceli bir metamorfizmayı izleyen evrede sokulum yaptıklarını göstermektedir. Lökokratik ortognayslardan elde edilen ve SEM ve CL çalışmalanyla tipik magmatik morfolojiye sahip ve özşekilli olduklan saptanan zirkon tanelerinden 207Pb/206Pb tek zirkon evaporasyon yöntemiyle yaşlar elde edilmiştir. Bu yöntemle, üç lökokratik ortognays örneği ortalama 234.9±5.8, 241.Ü5.2 ve 245.7±4.6 my yaşlan vermiştir. Jeolojik ve jeokronolojik veriler lökokratik ortognaysların ilksel kayalarının Pan-Afrikan temel ve Paleozoyik yaşlı örtü serileri içerisine sokulum yaptığım göstermektedir. Erken-Orta Triyas'ta meydana gelen bu olay olasılıkla Paleotetis'in kapanmasıyla bağlantılıdır. Sin- ve/veya post-tektonik lökokratik ortognaysların tektonik ortamlarına ve elde edilen yaşlara dayanılarak, Doğu Akdeniz çevresinde Paleotetis'in Engeç Permiyen'de kapanmış olabileceği önerilmektedir. Triyas yaşlı lökokratik ortognaysların ilksel kayalarının Pan-Afrikan temel ve Paleozoyik örtü serilerinin her ikisinede sokulum yapmış olmalan, Pan- Afrikan temel ve Paleozoyik örtü serilerinin Triyas öncesinde tektonik olarak biraraya geldiklerini göstermektedir.