Menkul kıymetleştirme yoluyla risk transferi ve Türk mortgage sistemine ilişkin uygulama

Mortgage kavramı, gayrimenkul satın almak, fon toplamak veya alternatif olarak mevcut mülk sahipleri tarafından herhangi bir amaç için para yatırmak için kullanılmaktadır. Bu bağlamda, mortgage sisteminin temel işlevi, bir ev alıcısına mevcut bir ev satın alarak veya yeni bir ev inşa ederek bir ev satın almak için yeterli para sağlamaktır. Mortgage satıcıya veya inşaatçıya doğrudan ödeme yapmaktadır ve borçlunun karşılayabileceği bir geri ödeme planı hazırlamaktadır. Çalışmada, mortgage kavramı ele alınarak, mortgage sisteminin teorik çerçevesi verilerek dünyadaki ve Türkiye'deki mortgage sistemi verilmektedir. Bununla birlikte, menkul kıymetleştirmenin finans teorisindeki yeri ve finansal risk yöntemleri de incelenmektedir. Uygulama bölümünde ise, mortgage satışlarını etkilediği düşünülen verilen etkilerinin ortaya konulması amacıyla ekonometrik analiz yapılmıştır. Bu çerçevede, [2013.01-2019.10] dönemi aylık verileri için inşaat sektöründe önemli bir yeri olan mortgage satışlarını etkileyen faktörlerin ortaya konulması amaçlı birinci kısımda klasik durağanlık testleri olan Dickey-Fuller ve Philips-Perron testleri ve eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Uzun dönem katsayı analizleri ise Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler Yöntemi (Fully Modified Ordinary Least Square: FMOLS) ile oluşturulmuştur. Değişkenler arasındaki nedensellik yönleri ortaya konulması için en son Granger Nedensellik Analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda, Faiz ve konut fiyat endeksi mortgage satışlarını azaltıcı yönde etkili olurken, geçinme endeksi ve tüketici güven endeksi ise mortgage satışlarını olumlu yönde etkilemektedir. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelendiğinde ise, mortgage satışları faiz değişkeni arasında nedensellik bir ilişki yok iken, faiz değişkeni ile mortgage satışları arasında nedensellik ilişkisi söz konusudur. Anahtar Kelimeler: Menkul Kıymetleştirme, Risk Transferi, Mortgage Sistemi, Ekonometrik Analiz