Mentha longıfolıa (l.) hudson subsp. longıfolıa (l.) hudson ve mentha longıfolıa (l.) hudson subsp. typhoıdes (brıq.) harley var. typhoıdes (l.) hudson'ın botanik özellikleri, yaprak ekstrelerinin kimyasal içeriği ve analjezik aktivitesi

MENTHA LONGIFOLIA (L.) HUDSON SUBSP. LONGIFOLIA (L.) HUDSON VE MENTHA LONGIFOLIA (L.) HUDSON SUBSP. TYPHOIDES (BRIQ.) HARLEY VAR. TYPHOIDES (L.) HUDSON'IN BOTANİK ÖZELLİKLERİ, YAPRAK EKSTRELERİNİN KİMYASAL İÇERİĞİ VE ANALJEZİK AKTİVİTESİ İlaç, gıda ve kozmetik endüstrisinde yararlanılan Mentha longifolia L.'nın yaprak, çiçek, gövde ve tohumları halk arasında sindirim problemlerinin giderilmesinde ve mide spazmlarında kullanılmaktadır. Çalışmamızda, Giresun'un Dereli İlçesi Kümbet Köyü'ndeki Uzundere kenarından toplanan Mentha longifolia (L.) Hudson subsp. longifolia (L.) Hudson ve Mentha longifolia (L.) Hudson subsp. typhoides (Briq.) Harley var. typhoides (L.) Hudson taksonlarının botanik özellikleri ortaya konmuş olup, her iki taksona ait uçucu yağ içerikleri GC-MS ile belirlenmiştir. Ana bileşenler, ilk takson için; menton, izomenton, pulegon olarak, ikinci takson için ise; menton, izomenton, pulegon, cis- piperiton oksit olarak saptanmıştır. Ayrıca bu iki alt türün su ve metanol ekstreleri mikrodalga, Soxhlet ve ultrasonik banyo yöntemleriyle elde edilmiştir. Ekstrelerin toplam fenol ve flavonoit miktarları UV Vis spektrofotometre cihazıyla tespit edilmiş olup, fenolik bileşikler ve flavonoitler UHPLC yardımıyla ortaya konmuştur. Ekstraksiyonda kullanılan yöntemler karşılaştırıldığında; en yüksek fenol içeriğinin ultrasonik ekstraksiyonu sonucu elde edilen ekstrelerde olduğu saptanmıştır. Sulu ve metanolik ekstreler arasında ise metanolik ekstrelerin toplam fenol miktarlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (177.6±0.04 mg/g). Söz konusu taksonlar kıyaslandığında; Mentha longifolia subsp. typhoides var. typhoides'in, Mentha longifolia subsp. longifolia'dan daha yüksek oranda fenolik madde içerdiği saptanmıştır. Toplam fenol ve flavonoit bakımından en zengin ekstreler olan metanol ekstrelerinin analjezik etkileri ilk aşamada formalin testi ile belirlenmiş olup, en etkili ekstre saptanmıştır. En yüksek etkiyi gösteren TYP metanolik ekstresinin antinosiseptif etkisi hot plate testiyle belirlenmiştir. Akut toksisite testi için Lorke metodu kullanılmıştır. 48 saat sonunda hem TYP hem de LONG ekstrelerinde herhangi bir ölüm gözlenmemiştir. Bunun sonucu olarak LD50 > 3200 mg/kg olarak belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Mentha longifolia, Fenol, Analjezik aktivite