Meragada'ki sanat ve mimari varlıkları ve Anadolu'ya etkisi

İran'ın Doğu Azerbaycan bölgesinde bulunan Meraga, Sufi Çayı Nehrinin kenarında, Urmiye Gölünün doğusunda ve Sehand Sıradağlarının güneyinde yer alan bir şehirdir. Bu şehir İran'ın Doğu Azerbaycan bölgesinde Tebriz'den sonra ikinci büyük şehri sayılmaktadır. Meraga'nın tarihi geçmişi M.Ö 5000 yılına kadar inmektedir. Tarihi kaynaklarda Meraga; Efrarud, Efrazruh, Efrahruz, Efrazrud, Efrazerud, Merava ve Merağa gibi adlarla anılmıştır. Mervan Bin Muhammed bu bölgeye 741 yılında Geriyet El Meraga adını veren kişidir. 12-14. yüzyıllar arasında Meraga, sanat ve mimari bakımdan en yüksek seviyeye çıkmayı başarmıştır. Meraga, İran'ın tarihi eserler bakımından en zengin on şehrinden birisi olarak sayılmaktadır. Bu dönemde Büyük Selçuklular ve onlara bağlı olan Atabek'ler, Ahmedyelliler hüküm sürmüştür. Daha sonra Meraga, İlhanlılar döneminde Hulagu Han tarafından başkent yapılmıştır. Bu dönemde dünyanın en büyük rasathanesi ve araştırma merkezi Hacenesir Tusi tarafından Meraga'da yapılmıştır. Selçuklular, İlhanlılar, Safeviler ve Kacarlar döneminde Meraga'da inşa edilmiş 3 kale, 16 cami, 1 mabet, 1 kilise, 1 medrese, 1 rasathane, 7 türbe, 1 kervansaray, 4 hamam, 3 köprü ve 3 tarihi ev, bu çalışmamızda tanıtılmış ve değerlendirilmiştir. Ayrıca Meraga'nın coğrafi durumu, sosyal hayatı, dili, ırkı, mezhep ve tarihçesi hakkında bilgi verilmiştir. Mimari eserlerin gelişim dönemi özellikleri ve üslupları değerlendirilmiştir. Tespit edilen kültür varlıklarının fotoğrafları çekilmiş ve planları alınarak bu konuda önemli kaynaklardan Türkçeye çeviri yapılmıştır. Meraga tarihi için şehri ziyaret eden seyyahların yazıtları da çok önemlidir ve çalışmamızda Meraga bölgesine ait çok sayıda ki kitabe gibi seyyahların anlatıları da kaynak olarak kullanılmıştır. Bu çalışmanın asıl amaçlarından biri Meraga şehrini kültürel, tarihsel, ekonomi ve sosyal açıdan geçmişini ve şimdiki durumunu araştırıp, gelecek nesillere aktarmaktır.Bu tezin asil amaçı bilgileri sonra'daki nesillere teslim etmektir. Anahtar Kelimeler: Meraga,Sanat,Mimari,Selçuklular, İlhanlılar, Savailer, Kacarlar