Mersin ili Tarsus ilçesi Kozacıoğlu Konağı'nın koruma bağlamında belgelenmesi

Bir toplumun kültürel değerlerinin şekillenmesinde ve bu değerlerin somut bir biçimde yansıtılmasında, konutlar ve çevreleri temel unsurlar arasında bulunmaktadır. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış Türkiye bu mimari çevrelerle donatılmış olup, Tarsus bunların iyi örneklerinden birini yansıtmaktadır. TÜİK 2023 verilerine göre, Tarsus 353.469 kişilik nüfusuyla Mersin'in en büyük ilçesidir. Akdeniz'in önemli bir kavşak noktası olan Tarsus, birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır bu nedenle zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Bu miras, konutlar, ticarethaneler ve Roma dönemine ait çeşitli kalıntılar gibi unsurlardan oluşmaktadır. Bu değerli kültürel mirasın korunması gerekmektedir. Geleneksel konutların yoğunlaştığı Tarsus merkezinde sit alanları vardır. Geleneksel konutlar bu sit alanları içerisinde Kızılmurat mahallesinde yoğunlaşmaktadır. Tarsus'un geleneksel evleri, avlulu bahçeleri, cumbalı ve özgün işlemeli payandaları, iki veya daha fazla katlı yapıları ve taş duvarlarla çevrili olmalarıyla şehir içinde kendine has bir yapı sergilemiştir. Her yapı, kendine özgü bir mimariye sahip olmasına rağmen, bir bütünün parçaları olarak değerlendirilmiştir. Ancak, bu yapıların büyük bir kısmı sağlamlığını koruyamamış ve kullanılmaz hale gelmiştir. Kullanımda olan yapılar ise genellikle otel veya ticarethane olarak işlev görmektedir. Kozacıoğlu Konağı, bu mahalledeki önemli yapılardan biri olarak öne çıkmaktadır. Yıllar içinde aşınma ve bozulmalara maruz kalmasına rağmen ayakta kalmayı başaran bu konak, kente kazandırılması ve kültürel belleğe katkı sağlaması açısından diğer yapılar için de örnek teşkil edecektir. Konağın özgün avlulu bahçesi, süs havuzu ve zemin katında yer alan kemer sistemi, bu yapıyı bir bütün olarak farklılaştıran özelliklerdir. Taş duvarları, cumbası ve işlik bölümü ise diğer evlerle ortak özellikler taşımaktadır. Bu çalışmada, Kozacıoğlu Konağı'nın tarihsel süreci içerisinde anlamlandırılması ve korunması amacıyla bir işlev önerisi sunulması hedeflenmektedir. Bunun için; kentin ve Tarsus geleneksel konutlarının araştırılması adına literatür araştırılması yapılmış ve özetlenerek aktarılmıştır. Kozacıoğlu konağının tarihi hakkında bilgilendirme yapılarak, geleneksel dokuya olan katkısı sunulmak istenmiştir.