Merzifonlu Kara Mustafa Paşa (1634-1683)

Bu tez çalışmasında, 17. yüzyıl Osmanlı ve Batı tarihine damga vurmuş devlet adamlarından birisi olan Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın tarihsel biyografisi incelenmiştir. Onun hayat öyküsü, babası Oruç Bey'in ölümünden sonra başlamaktadır. Ardından Köprülü Mehmed Paşa tarafından evlatlık alınmıştır. Köprülü ailesine dâhil olduktan sonra yükselişe geçen ve geniş bir zaman aralığına yayılan siyasî ve askerî hayatı 1683'te sonlanmaktadır. Günümüze kadar paşanın hayatı hakkında çok sayıda çalışma hazırlanmışsa da bu incelemelerin büyük bölümü, Viyana Kuşatması (1683)'na odaklanmıştır. Bu önemli askerî harekâtın yanı sıra, Batılı temsilcilerle yaşadığı polemikler, şaşırtıcı olmayan bir şekilde, onu döneminin en tartışmalı ve kötü şöhretli figürlerinden birisi yapmıştır. Elimizdeki tez çalışması, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın 1683 Viyana Kuşatması'nın gölgesinde kalan siyasî, askerî, diplomatik kariyerine ve bu yönleriyle bağlantılı olarak ortaya çıkan ilişki ağlarına odaklanmaktadır. Paşa'nın hayatına biyografi penceresinden odaklanan bu çalışmada bütüncül bir yaklaşım öne çıkarılmıştır. Bu bağlamda, çalışmanın temel amacı, 17. yüzyıl Osmanlı tarihinin önemli bir siması olan bir paşanın hayatı ve faaliyetlerine yeni bir bakış açısı sunmaktır. Anahtar Kelimeler: Kara Mustafa Paşa, Merzifon, Sultan IV. Mehmed, Köprülü, İkinci Viyana Kuşatması