II. Bayezid'in annesi Gülbahar Hatun'un hayatı ve vakıfları

Bu çalışma, Gülbahar Hatun'un hayatı ve kendisi adına inşaa edilen vakıfları, bu vakıfların hangi birimlerden oluştuklarını, hizmet alanlarını, Osmanlı sosyo-ekonomik hayatına katkılarını, kuruldukları bölgeler ve gelir sağladıkları kırsal ile olan ilişkilerini araştırmaktadır. Vakıflar konusunda yapılan çalışmaların bir kısmında, tesis edilen bir külliye üzerinden belirli bir dönemin ya da belirli bir şehrin ekonomik durumuna katkıları ele alınmaktadır. Gülbahar Hatun vakıfları da bu minvalde, kuruluşlarından itibaren yaklaşık 300 yıllık süreçleri takip edilmeye çalışılacaktır. Tez çalışması giriş, dört ana bölüm, sonuç ve eklerden oluşmaktadır. Giriş kısmında genel olarak vakıf kurumu, tezin kaynakları, amacı ve kapsamı hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Gülbahar Hatun'un hayatı, kökeni, Osmanlı haremine dahil olması, şahsiyeti ve vakıfları ele alınmıştır. Gülbahar Hatun'un devşirme kökenli olduğu, siyaseten oğlu II. Bayezit üzerinde etkili olmaya çalıştığı ve oğlu tarafından adına Tokat'ta büyük bir vakıf yapıldığı, ölümü üzerine de İstanbul'da türbe vakfı tesis edildiği tespit edilmiştir. İkinci bölümde Gülbahar Hatun vakıflarının işleyişi üzerinde durulmuştur. İşleyiş başlığı altında vakıfların hizmet alanları, çalışan sayıları ve bu konuda yaşanan değişimler, yeni görev ve görevlilerin eklenmesi gibi konular yer almaktadır. Üçüncü bölümde Gülbahar Hatun vakıflarının ekonomik güçleri, zaman içerisinde malî yapılarında yaşanan değişimler, vakıfların gelir-gider dengesi, personel giderleri ve vakfın diğer konulardaki harcamaları, dönemin ekonomik ve siyasi süreçlerinin takibi gibi konular araştırılmıştır. Son bölümde ise vakıfların yönetimlerinde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara getirilen çözüm önerileri, ortaya konulmaya çalışılmıştır. Genel bir değerlendirmenin yer aldığı sonuç kımından sonra ise ekler kısmı ilave edilmiştir. Ekler kısmında, kullanılan arşiv malzemelerinden örnekler ve transkripleri ile birlikte Gülbahar Hatun Camii'ne dair görseller yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Gülbahar Hatun, Vakıf, Hatuniye İmareti, Fatih Sultan Mehmed, II. Bayezid