Mesleki ve teknik eğitim gören öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin megep'de alan-dal şeçimi ile ilişkisinin incelenmesi (Şişli ilçesi örneği)

Bu araştırmanın temel amacı mesleki ve teknik eğitim veren liselerde öğrenim gören öğrencilerin MEGEP ile birlikte ortaya çıkan, alan-dal seçimlerine etki eden faktörlerin etkisini araştırmaktır. Bu seçime ilişkili düşünülen en önemli faktörlerden mesleki yönelimleri araştırılmıştır.Ayrıca öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin, meslek seçimi ile ilişkisi de incelenmiştir.İnsanlar hayatlarının değişik dönemlerinde seçenekler arasından birini seçip karar verme zorunluluğu ile karşılaşabilir. Meslek seçimi de bu zorunluluklardan birisidir. Meslek seçimi ile birlikte hayatın yönü de değişmektedir. Bu karardan geri dönmek bazen çok yorucu ve zaman alıcı olabilir, ya da bazen tamamen imkansız olabilir. Bu nedenle meslek seçimi tüm yaşam boyunca alınan en önemli kararlardan biri olması sebebi ile öğrencilerin, öğretim hayatında mesleklerini doğru seçebilmesi gerekmektedir.Rosenbaum (1983), öğrenilmiş güçlülüğü bilişsel bir beceri olarak nitelendirmektedir. Bu bilişsel becerilerin kişide güçlü bir dağarcık halinde bulunduğunu ve tüm bu becerilerin şartlanma, model alma, talimatla öğrenme gibi öğrenme yaşantılarıyla ortaya çıktığını ifade etmektedir. Öğrenilmiş güçlülük, bireyin, amaca yönelik davranışları engelleyen düşünce, duygu gibi etkenleri kontrol altına almasını mümkün kılan bugüne dek öğrenmiş olduğu beceriler olarak tanımlanmaktadır (Akt. Sarıcı 1999). Fleming, Baum ve Singer (1983), başa çıkma terimini bireyin kendisi için stres verici olan olaya karşı direnmeyi belirten ve stres süreci içine yerleştirilen önemli bir olgu olarak açıklamaktadır (Akt. Demirci 1998).Konu ile ilgili kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Araştırmada ( Kepçeoğlu, 1990 ) tarafından geliştirilen 60 maddelik mesleki yönelim envanteri, öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük düzeylerini belirlemek için Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği, demografik değişkenler için de araştırmacı tarafından Kişisel Bilgi Formu hazırlanmıştır.Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Şişli ilçesindeki mesleki ve teknik eğitim veren ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören (66)'ü kız, (509)'i erkek olmak üzere toplam (575) öğrenci oluşturmaktadır.Bu araştırmada betimsel tarama yöntemi kullanılmış, normal dağılım özelliği göstermeyen dağılımlar için non-parametrik teknikler, normal dağılım özelliği gösteren dağılımlar için ise parametrik analiz teknikleri, bağımsız grup t testi, non-parametrik Mann Whitney-U testi, tek boyutlu varyans analizi (ANOVA), non-parametrik Kruskal Wallis-H testi, Pearson Çarpım Moment Korelasyon Analizi kullanılmış olup, Anlamlılık ,05 olarak kabul edilmiş ve analizler SPSS 15 programı ile gerçekleştirilmiştir.Araştırmada elde edilen bulguların tümünün hipotezlerde bulunan varsayımları desteklediği görülmüştür. Hipotezlerde beklendiği gibi öğrencilerin mesleki yönelimlerinin seçtikleri alanla ilgili olduğu görülmektedir. Ayrıca mesleki yönelimin cinsiyet, cinsiyet, sınıf ve ailesinin sosyo-ekonomik yapısı ile ilgili olduğu görülmüştür. Öğrencilerin öğrenilmiş güçlülükleri cinsiyet, sınıf ve ailesinin sosyo-ekonomik yapısı ile ilgili olduğu anlaşılmıştır.Araştırma sonucunda, öğrencilerin mesleki yönelim puanları ve alt boyutlarında, öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük puanlarını arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Meslek Seçimi, Mesleki Yönelim, Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği, Alan-Dal Seçimi, MEGEP, Mesleki ve Teknik Eğitim, Meslek Liseleri, Öğrenilmiş Güçlülük, Stres.