Meşrutiyet dönemi hariciye nazırlarından Asım Bey'in (Mustafa Asım Turgut) Osmanlı/Türk Diplomasisindeki yeri (1908-1918)

Bu çalışmanın temel amacı Meşrutiyet döneminde elçilik görevi yapan, Balkan Savaşı'ndan yaklaşık bir yıl önce Hariciye Nazırlığı görevini üstlenerek Temmuz 1912 yılına kadar bu görevini sürdüren ve bu görevi sırasındaki diplomatik faaliyetleri nedeniyle ciddi eleştirilere maruz kalan tartışmalı bir kariyere sahip diplomat olan Asım Bey'in Osmanlı/Türk Diplomasisi'ndeki yerini ve önemini tespit etmektir. Araştırma yöntemimiz, biyografik kaynaklardan yararlanarak ulaştığımız bilgiler ışığında, arşiv araştırmasında tetkik ettiğimiz vesikalarla, edindiğimiz hatıratları mukayese etmektir. Başlangıçta Stockholm, Sofya ve Tahran Sefaretlerindeki görevleri belirlenilmeye çalışılmıştır. Hariciye Nezareti'ndeki görevinde ise Türk-İtalyan Savaşı, Boğazlar Meselesi ve Balkan İttifakları çerçevesinde izlediği diplomasinin stabil pozisyonu ortaya çıkarılmıştır. Sözü edilen konumunun, Osmanlı Diplomasisi'nin genel savunma refleksi olması bağlamında, Tanzimat'ın Sivil Bürokrasi geleneğinin ilkelerine sadakatinin üzerinde durulmuştur. Böylelikle Asım Bey hakkındaki spekülasyonların açıklığa kavuşturulması amacı gözetilmiştir. Anılan nosyonların etrafında gelişen şifahi (sözlü) ve tahriri (yazılı) diplomasisinin vasıflarının tetkik edilmesi suretiyle Osmanlı/Türk Diplomasisi'ndeki olağan ve özgün konumu belirlenilmiştir. Meşrutiyet'in Cumhuriyet'in siyasal laboratuvarı biçiminde kabul görüldüğü üzere, Asım Bey'in şahsı ve çevresiyle birlikte gelişen olay örgüsünün ihtiva ettiği olguların günümüzün iç ve dış siyasetine de ışık tutacağını düşünüyoruz. Anahtar Kelimeler: Asım Bey, Stockholm-Sofya-Tahran Sefiri, Hariciye Nazırı.