Meşrutiyet'ten Cumhuriyete siyasi fikir akımlarının tarih eğitimine yansımaları (1908-1931)

Bu araştırmada, 1908-1931 yılları arasında ortaöğretim kurumlarında tarihöğretimi konusu ele alınmıştır. Bu yıllarda dönemlere göre belirgin siyasi görüşlerşunlardır: ?Osmanlılık, Batıcılık, İslamcılık ve Türkçülük?. Bu siyasi fikirakımlarının tarih eğitim ve öğretimine etkisi araştırmanın temel konusudur.Araştırmada, siyasi fikir akımlarının tarih eğitim ve öğretimine yansımalarınıbelirleyebilmek amacıyla tarama modellerinden, literatür incelemesi ve arşivtaramasını içeren tarihi yöntem kullanılmıştır. Veriler, belgesel taramanın geneltarama şekline yönelik olarak toplanmış, incelemeler sırasında öncelikle konuyayönelik genel ana kaynaklar okunmuş ve gerekli notlar fişlenmiştir. Belirli bir temelve ön bilgi edinildikten sonra, inceleme alanı bölümlere ayrılmış ve kaynaklar buyönde taranarak gerekli fişleme çalışmaları yapılmıştır. Temel başlıklara yönelikbilgiler toplanıp, ayrıldıktan sonra, araştırma kapsamına giren 1908-1931 yıllarıarasında ortaöğretimde kullanılan ders programları ve tarih dersi müfredatprogramları araştırılarak gerekli bilgiler toplanmıştır. Ayrıca dönem içindeortaöğretim kurumlarında okutulan ?Tarih-i Umumi?, ?Tarih-i Osmanû? ve ?TürkiyeTarihi? ders kitaplarına ulaşılarak okumalar yapılmış ve gerekli notlar alınmıştır.Ders kitabı içerikleri incelenmiş ve konu başlıkları tablo haline getirilerekaraştırmada gösterilmiştir.Bu araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:1. 1908-1918 yılları arasında toplum yapısında etkin rol oynayan siyasi fikirhareketleri, Batıcılık, İslamcılık, kısmen Osmanlılık ve Türkçülükakımları olmuştur.2. 1919-1931 yılları arasında toplum yapısında etkin rol oynayan siyasi fikirhareketleri, Batıcılık, ağırlıklı olarak Türkçülük ve kısmen İslamcılıkakımları olmuştur.3. Siyasi fikir akımlarının güçlenmesi ve toplumda etkin bir hale gelmesiyletarih dersinin önemi de artmıştır.4. 1908-1931 yılları arası yönetim ve aydınlar tarafında benimsenen fikirakımları toplumu yönlendirmek amacıyla kullanılmış ve özellikle tarihdersi bu açıdan bir araç olarak görülmüştür.5. II. Meşrutiyet döneminden Cumhuriyet dönemine geçişle, Tarih dersindesiyasi tarih anlayışından toplumsal tarih anlayışına geçiş yaşanmıştır.Konular Cumhuriyetin ilanından sonra medeniyet tarihi çerçevesindeşekillenmeye başlamış, toplumların kültürel tarihleri ön plana çıkmıştır.6. 1927 Müfredat programı ile tarih dersinin içerik yoğunluğu azaltılmış,konuların daha anlaşılır ve ilgi çekici bir şekilde verilmesi kararıalınmıştır.7. 1908-1918 dönemi içinde ders kitaplarında görülen aşrı yoğunluk, 1919-1931 döneminde azalmıştır.8. Türk Tarih Tezi'nin oluşturulması ile Tarih öğretimi tamamen Türkçü biryapıya sahip olmuş, bu duruma yönelik programlar ve kitaplar tariheğitiminde görülmüştür.Anahtar Sözcükler: Tarih Eğitimi, Tarih Öğretimi, Siyasi Fikir Akımları,Ortaöğretim.ii