Metaverse ekosistemi: Bibliyometrik bir analiz

Dijital teknolojilerdeki hızlı gelişim, sanal ve fiziksel gerçekliğin bütünleştiği yeni bir dijital ekosistem olarak Metaverse kavramını hem akademik literatürde hem de iş dünyasında önemli bir araştırma alanı haline getirmiştir. Artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik, yapay zekâ ve blok zinciri gibi teknolojilerin birleşimiyle şekillenen bu yapı, farklı disiplinlerde teorik ve uygulamalı pek çok çalışmaya konu olmaktadır. Buradan hareketle Metaverse kavramına ilişkin çalışmaların mevcut durumunun sistematik bir biçimde incelenmesinin faydalı olabileceği değerlendirilmiş olup Türkiye'de Metaverse üzerine gerçekleştirilen lisansüstü akademik araştırmaların genel görünümünü ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda YÖK Tez Merkezi'nde yer alan, 1 Ekim 2022- 30 Ekim 2025 tarihleri arasında yayımlanan ve başlığında "Metaverse" kelimesi geçen toplam 149 lisansüstü tez incelenerek bibliyometrik bir analiz yapılmıştır. Çalışma sonuçları Metaverse kavramının kısa sürede geniş bir akademik ilgi gördüğünü ve bir araştırma alanı olarak hızla geliştiğini ortaya koymaktadır. Temel bulgular, Metaverse üzerine yapılan tezlerin ağırlıklı olarak işletme, eğitim, sosyoloji, ekonomi ve hukuk alanlarında yoğunlaştığını buna karşılık mühendislik ve bilişim gibi teknik alanlarda ise sınırlı kaldığını göstermektedir. Çalışmaların büyük kısmı kavramsal çerçeveler, model önerileri ve uygulama potansiyelleri üzerinde dururken; deneysel ve ölçme-değerlendirme temelli araştırmaların sayısının yine sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın Metaverse alanında üretilen akademik yayınları alan dağılımı, yöntem tercihleri ve konu başlıkları bakımından görünür kılması ve böylece literatürdeki boşlukların belirlenmesine katkı sunması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Metaverse, Bibliyometrik Analiz, Dijital Ekosistem, Bilimsel Haritalama, Araştırma Eğilimleri