Metil farnesoat ve retinoik asit enjeksiyonlarının dişi Pontastacus leptodactylus'larda bazı üreme parametrelerine etkisi

Ekonomik önem taşıyan kerevit türlerinden biri olan Pontastacus leptodactylus yılda bir kez yumurta vermektedir. Yumurta sayısı, önemli bir yumurta kalite belirleme parametrelerinden biri olup, bu yöndeki çalışmalar önem arz etmektedir. Bu çalışmada, farklı dozlarda metil farnesoat (MF) hormonu ve retinoik asit (RA), (Vitamin A Acid/Tretinoin) enjekte edilen dişi kerevitlerde yumurta sayısı, üreme sistemi ağırlığı, gonadosomatik indeks (GSI) ve hepatosomatik indeks (HSI) değerleri belirlendi. Ayrıca MF'nin dişi P. leptodactylus'un hepatopankreasındaki protein, amino asitler ve yağ asitleri üzerine etkisinin araştırılması da amaçlandı. Kerevitlere çiftleşme dönemi başlamadan önce 3 deneme grubuna MF enjeksiyonu sırasıyla 250, 500 ve 1000 ng g⁻¹ vücut ağırlığı dozlarında uygulandı. Çalışma sonunda, MF enjekte edilen kerevitlerde yumurta sayısı ve gonadosomatik indeks değerlerinin kontrol grupları ve diğer deneme gruplarında bulunan kerevitlerle karşılaştırıldığında önemli düzeyde farklılık gözlendi (P < 0,05). Diğer taraftan, kontrol ve deneme grupları arasında hemolenf MF düzeyi açısından önemli bir fark görülmedi (P > 0,05). Bunlarla birlikte, yapılan çalışmalar sonucunda, kontrol ve deneme gruplarında hepatopankreasta 18 adet belirlenen amino asit miktarları arasında valin ve lösin amino asidinin haricinde istatistiksel olarak önemli bir farklılığın olamadığı belirlendi (P > 0,05). Ayrıca, kontrol grubu ile deneme gruplarındaki kerevitler arasında yağ asitleri açısından istatistiksel olarak önemli derecede bir fark belirlenmedi (P > 0,05). Hepatopankreasta protein miktarı değeri D3 grubunda yüksek olduğu görüldü. Deneme grupları arasında ise hepatopankreastaki protein miktarının önemli derecede farklılık göstermediği bulundu (P > 0,05). RA enjeksiyonu deneysel gruplara (D1, D2, D3) sırasıyla 10, 20 ve 40 µg g⁻¹ vücut ağırlığı dozlarında uygulandı. Çalışma sonunda, RA enjekte edilen kerevitlerde, yumurta sayısı açısından kontrol grupları (K1 ve K2) ve deneysel gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmadı (P > 0,05). Ancak D2 grubunun yumurta sayısının diğer gruplardan yüksek olduğu belirlendi. Kontrol gruplarında yumurta sayısı K1 ve K2 için sırasıyla 206 ve 211, deneysel gruplarda ise D1, D2 ve D3 için sırasıyla 210, 240 ve 212 olarak bulundu. Sonuç olarak, dişi P. leptodactylus'ta yumurta sayısının arttırılmasında MF enjeksiyonunun olumlu yönde etkili olduğunun bulunması nedeniyle bu türün üreme verimliliğinin MF enjeksiyonu ile artırılabileceği kanaatine varıldı. Ayrıca dişi P. leptodactylus'ta yumurta sayısının arttırılmasında RA enjeksiyonunun da olumlu yönde etkili olabileceği kanaatine varıldı.