Metin, imaj, ideoloji: Erken Cumhuriyet Dönemi Türk romanında dinsel tipolojiler (1923-1938)

Bu çalışmada, 1923-1938 yılları arasında yayımlanan Türk romanlarında yer alan dinsel tipolojiler; metin, imaj ve ideoloji kavramları bağlamında ele alınmıştır. Roman yazarının ideolojik bakışı çerçevesinde şekillenen imajların toplamından oluşan ve dönemin sosyal, siyasal, kültürel hayatını yansıtan metinlerde; roman kişilerinin din algıları, inanç krizleri, dinsel, seküler davranış pratikleri sosyolojik bir perspektifle tahlil edilmiş, Cumhuriyet Dönemi'nde yapılan ve dinî alanları kapsayan devrimlerin, metin düzlemindeki yansımaları tespit edilmeye çalışılmıştır. İnkılap kanonuna dâhil edilen romancıların esas alındığı çalışmada, ideolojik aygıt olarak da işlev gören romanlardaki, din adamı tipolojilerinin tasnifleri yapılmış, modernleşme projesinin gündelik pratikler, kılık kıyafet ve beden üzerindeki tesirleri roman kişileri üzerinden değerlendirilmiştir. Roman kurgusundaki mekânlar, yüklendikleri ideoloji ve sembol değerler bakımından ele alınmış, Cumhuriyet'in ve modernleşmenin roman kişilerinin mekân algısına etkileri tartışılmıştır. Geleneksel Osmanlı sosyal hayatında büyük bir nüfuza sahip din ve din adamının, Cumhuriyet'in modernleşme projesiyle birlikte geçirdiği dönüşümün izlerini sürmek, erken Cumhuriyet Dönemi romanlarındaki dinsel tipolojileri incelemeyi hedefleyen çalışmamızı önemli kılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Dinsel Tipoloji, İdeoloji, Kanon, Modernleşme, Cumhuriyet Dönemi, Türk Romanı.