Metropol yönetimlerinde Türkiye modeli arayışı: İstanbul örneği

Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin en büyük metropolitan kenti olan İstanbul'un metropolitan yönetiminin, Büyük Paris Metropolü (Metropol du Grand Paris) ve Londra Metropolitan Yönetimi (Greater London Authority) ile metropolitan yönetim modellerinin nasıl kurgulandığı açısından karşılaştırmalı olarak incelemek ve elde edilen bulgular üzerinden İstanbul'un mevcut modeline dair öneriler sunmaktır. İnceleme alanı olarak bu üç metropolitan yönetimin yönetim organları, bu organlar arasındaki ilişkiler, alt kademe ve üst kademe yönetim unsurları arasındaki ilişkiler, metropolitan seviyede sağlanan hizmetler, metropolitan yönetimlerin denetim mekanizmaları ve mali yapıları açısından bütüncül bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışma kapsamında nitel bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak yapılacak karşılaştırmalı analizin ardından, saha çalışması kısmında veri kaynaklı üçgenleme yöntemiyle oluşturulan 25 kişilik bir örneklemle derinlemesine mülakat yöntemi ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin analizi için Maxqda 2020 Programı Kullanılmıştır. Örneklem; akademisyenler, merkezi yönetim aktörleri ve yerel yönetim aktörlerinden oluşmaktadır. Görüşmelerden elde edilen bulgular karşılaştırma kısmında elde edilen bulgular çerçevesinde değerlendirilip İstanbul'un mevcut metropolitan yönetim modeline dair öneriler oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında İstanbul metropolitan yönetiminin Paris ve Londra metropolitan yönetimlerine kıyasla; iki kademeli metropolitan yönetimi modelinin ana amacı olan koordinasyon görevini yerine getiremeyecek derecede bir iş yükü olduğu, görev tanımının Paris ve Londra metropolitan yönetimlerine kıyasala daha az kalkınma temelli oluşturulduğu, alt kademe yönetimleri olan ilçe belediyelerinin görevlerinin karşılaştırılan bu iki metropole nazaran daha az ve üst kademe ile benzer mahiyette olduğu, yönetim organlarından karar alma/denetleme ve yürütmenin birbirinden tam olarak ayrılmadığı, Ombudsmanlık denetiminin yerel bir nitelik taşımadığı, mali açıdan gelirlerinin büyük bir kısmının merkezi transferlerden oluştuğu tespit edilmiştir. İstanbul'un mevcut metropolitan yönetimine dair çalışma kapsamında tespit edilen bu bulgulara yönelik olarak; İstanbul metropolitan yönetiminin yönetim organlarından karar alma/denetleme ve yürütmenin birbirinden tam olarak ayrılması, denetim mekanizması olarak ombudsmanlık kurumunun daha etkin olabilmesi için yerelleştirilmesi, koordinasyon sağlayıcı niteliğinin arttırılması için merkezden yerele, yerelde de üst kademeden alt kademeye yönelik olarak birtakım görev taksiminin yapılması, personel sisteminin gözden geçirilmesine ve son olarak da metropol yönetiminin mali durum açısından merkeze bağımlılığının giderilmesi için çoğunluğu özgelirlerinin arttırılmasına yönelik önerilerde bulunulmaktadır.