Mevcut kavşakların işlevinin CBS destekli konumsal ve istatistiksel olarak değerlendirilmesi

Bu tez çalışmasında Samsun ili Atakum ilçesi Atatürk Bulvarı üzerinde bulunan Karayolları- Toplu Konut Bulvarı arasında olan 9 adet sinyalize kavşak yoğunluk düzeyleri, 15 kriter ele alınarak hesaplanmış ve yoğunluk belirleme yöntemlerine göre incelenmiştir. İlk olarak kavşak yoğunluklarının belirlenmesinde kullanılan kriterlerden biri olan kavşak etrafındaki araç sayıları gün içi yapılan ölçümlerle elde edilmiştir. Daha sonra gün içinde rutin ulaşım gerektiren ve bu sebeple trafik yoğunluğunu en fazla etkileyen temel unsurlardan olan okul, resmi kurum, hastane ve yerleşim yeri katmanları CBS ortamına aktarılarak sık kullanılan kavşaklar buffer analizi yöntemiyle tespit edilmiştir. Çalışmanın bir sonraki aşamasında, kavşaklardaki sinyalize ışıklarda araçların dur-kalk yapmasından kaynaklanan emisyon faktörleri hesaplanmış, ardından Bilgisayar Destekli Gürültü Azaltma (Computer Aided Noise Abatement (CadnaA)) yazılımında gürültü analizleri gerçekleştirilmiş ve gürültü haritaları oluşturulmuştur. Bu haritalarda en yoğun ve en az yoğun gürültüye sahip olan kavşaklar belirtilmiştir. Daha sonra yakıt tüketimi hesaplanarak uygun kavşak modelleri yapılması durumunda yakıt tüketiminin değişimleri tespit edilmiştir. Ayrıca kavşaklar etrafında oluşan kuyruk uzunlukları, gecikme süreleri ve trafik kazaları da hesaplanarak kavşak yoğunluk düzeyleri hesaplanmıştır. Bütün kriterlerin bir arada değerlendirilip kavşak yoğunluk sıralamalarını oluşturabilmek için öncelikle Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemi olan İçerik Geçerlilik Yöntemi (Content Validity Method (CVM)) kullanılarak uzman görüşleri doğrultusunda 8 ana kriter belirlenmiştir. Daha sonra En önemli -En önemsiz (Best- Worst Method (BWM)) yöntemi ile kriterler üzerinde oluşan optimum ağırlıklar doğrusal bir optimizasyon modeli aracılığıyla belirlendi. Son olarak Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solutions (TOPSIS) yöntemi ile puanlandırma yapılarak kavşakların yoğunluk düzeyleri tespit edilmiştir. Sonuçlara göre en yoğun kavşak Karayolları kavşağı çıkarken en az yoğun olan kavşak ise Toplu Konut Bulvarı kavşağı çıkmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda trafik yoğunluğunu çözmek için kavşak modelleri oluşturulmuş ve öneri olarak sunulmuştur. Önerilen kavşak modellerinin hayata geçirilmesi ile sadece yakıt tasarrufu yıllık yaklaşık 6.000.000 €'ya karşılık gelmektedir. Bu tasarruf ile tahmini 3 yıl içerisinde bütün tasarım maliyetlerinin karşılanabileceği düşünülmektedir.